Opinie
Ann De Craemer

Heldere taal van de overheid is een basisrecht

Ann De Craemer is schrijfster en taalcolumniste voor demorgen.be. In oktober verschijnt van haar en Jan Hautekiet het boek Heerlijk Helder. Weg met krommunicatie!

2 Onze wegcode is ietwat gedateerd. Je verneemt er bijvoorbeeld wat te doen als je mallejan langer dan twaalf meter is. ©rv
Ann De Craemer. ©Eric De Mildt

Heeft u ooit ten Vlaamse lande aan het begin van een smalle weg een verbodsbord gekruist met daaronder 'uitgezonderd aangelanden' en bent u toch gezwind doorgereden? Dan beging u een overtreding. Het is u vergeven: u stamt namelijk niet uit de middeleeuwen, toen iedereen nog wist dat een 'aangelande' een eigenaar is van een stuk land dat aan een weg, dijk of rivier grenst. Het Belgische verkeersreglement wemelt van zulke onduidelijke woorden en formuleringen. Daarom pleit Karin Genoe, topvrouw van het Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid (BIVV), voor een heldere versie van het document.

Share

Klare taal werd in de VS uitgeroepen tot een basisrecht. Wordt het geen tijd dat onze politici dat ook doen?

De huidige wegcode dateert van 1975, en het enige glasheldere eraan is de naam van de website waarop ze is te vinden: www.wegcode.be. Naar vlot leesbare taal in de tekst zelf moet je met het vergrootglas zoeken. Woorden als 'inzonderheid' en 'behoudens' vliegen je om de oren, en je verneemt wat je moet doen als de lading van een mallejan langer dan 12 meter is. Een mallejan is, aldus Van Dale, een 'kar met twee hoge wielen en een disselboom, om bomen e.d. te vervoeren'. Worden bomen vandaag niet gewoon met een vrachtwagen vervoerd?

Andere oude woorden als 'dooiweder', 'voortbewegingstoestel', 'stouwvoorziening' en 'draagbare telefoon' klinken misschien nog grappig, maar de hermetische zinsconstructies van het verkeersreglement zijn dat allerminst. Neem bijvoorbeeld dit tenenkrullende staaltje ambtenarees: "Onverminderd de bij het koninklijk besluit van 23 maart 1998 betreffende het rijbewijs voorgeschreven leeftijden voor de afgifte van de rijbewijzen is de vereiste minimumleeftijd vastgesteld op...". Het is Nederlands, maar een zin is het niet. Onze wegcode vertoont alle kwalijke kenmerken van een wettekst zoals ik er al veel onder ogen kreeg: archaïsche woordkeuze, eindeloos lange zinnen en paragrafen die binnen paragrafen worden geschoven als waren het Russische poppetjes.

Maar de wegcode is geen kinderspelletje noch een wettekst die alleen juristen moeten kunnen interpreteren. Als de overheid van ons verwacht dat we de regels respecteren, mogen wij ook van haar verwachten dat ze die helder formuleert, zeker als het over onze veiligheid gaat. Karin Genoe pleit voor een revolutie en wil het hele verkeersreglement van nul herschrijven. Minister van Mobiliteit Jacqueline Galant (MR) spreekt voorzichtiger over een revisie. Dat noem ik een typische halfzachte politieke uitspraak, heerlijk helder samen te vatten met het spreekwoord 'pappen en nathouden'. Op het kabinet van de minister klinkt het dat door veertig jaar van wijzigingen, uitbreidingen en nieuwe regels de wegcode een echte koterij is geworden waarin een kat haar jongen niet meer terugvindt. Zo'n koterij moet je niet renoveren maar met de grond gelijk maken.

Ik pleit zelfs voor een nog verregaander revolutie. In 2010 ondertekende de Amerikaanse president Barack Obama de Plain Writing Act, die bepaalt dat alle documenten van de federale overheid, bestemd voor het publiek, in eenvoudige taal moeten worden geschreven. Klare taal werd daarmee uitgeroepen tot een basisrecht. Wordt het geen tijd dat onze politici dat ook doen?

zine