Opinie
Wouter Vanhove

Ggo's kunnen tijdelijke voordelen bieden, maar op termijn verdringen ze duurzame oplossingen

1 © PHOTO_NEWS

Wouter Vanhove is bio-ingenieur in de landbouwkunde en onderzoeker van duurzame landbouwsystemen aan het Labo Tropische en Subtropische Landbouw van de UGent. "Het verzet tegen ggo's kadert in een mondiale strijd voor duurzame landbouw- en voedselvoorziening", schrijft hij.

Stijn Bruers zet een aantal wetenschappelijke vaststellingen over de veiligheid en voordelen van ggo's op een rijtje en besluit daaruit dat het tijd wordt om het verzet tegen ggo's op te geven. Dat is om verschillende redenen verkeerd.

De geclaimde consensus omtrent de veiligheid van ggo's wordt gestaafd met wetenschappelijke studies die aantonen dat consumptie van ggo X of Y in een bepaalde toxicologische studie geen nadelige effecten heeft vertoond. Epidemiologische of langetermijnstudies worden echter nauwelijks uitgevoerd. Het houdt ook geen steek te spreken over een algemene consensus over de veiligheid van een technologie die in theorie een oneindig aantal mogelijke genexpressies en dus metabolische producten met zich meebrengt.

Het is dan ook logisch en wenselijk dat elk nieuw ggo-product aan rigoureuze veiligheidstesten onderworpen wordt. Dat is nu voor alle duidelijkheid niet het geval: het Europese voedselagentschap EFSA baseert zich in ggo-beoordelingen vooral op niet-openbare onderzoeksgegevens van de aanvragende biotechbedrijven zelf.

Share

'Ggo-landbouw biedt geen wezenlijke oplossing voor de biodiversiteitsafname in de conventionele, industriële landbouw'

De auteur klaagt terecht de monopolisering en de concentratie in de zaaigoedsector aan, maar ziet daarin vreemd genoeg geen link met ggo's. De hoge prijs van de ontwikkeling van ggo's in combinatie met op maat gemaakte patentwetgeving maken ggo's echter inherent verbonden met een agro-industrieel landbouwmodel.

In zijn argumentatie over biodiversiteit vergelijkt Stijn Bruers ggo-landbouw met conventionele landbouw. Die vergelijking gaat niet op omdat beide modellen gebaseerd zijn op monocultuur met nauwelijks planten die bestuivende insecten aantrekken. Ggo-landbouw biedt dus geen wezenlijke oplossing voor de biodiversiteitsafname in de conventionele, industriële landbouw.

Bovendien wordt voorbijgegaan aan de impact van ggo-landbouw op de biodiversiteit binnen landbouwgewassen zelf. Momenteel leven zo'n 3 miljard mensen wereldwijd rechtstreeks van kleinschalige landbouw die gratis en vrij gebruik maakt van de op de boerderij zelf bijgehouden, en doorheen duizenden generaties ontwikkelde variëteiten van aan het lokale milieu en traditionele landbouwpraktijken aangepaste gewassen. Dit is in een agro-ecologische visie op landbouw cruciaal. De waarde van die diverse gewassen - indien vervangen door ggo-variëteiten - voor de agrochemische zaadindustrie wordt op zo'n 7 miljard euro per jaar geschat.

Share

'De weerstand tegen ggo's is geen aversie tegen technologie an sich, maar wil het pad effenen voor een echte duurzaamheidstransitie, vrij van industriële belangen'

Dat betekent niet dat er in de teeltsystemen die gebruik maken van die traditionele diversiteit geen innovatie of teeltverbetering mogelijk of nodig is. Alleen bevindt het gros van de mogelijkheden voor verbetering zich niet op het biologische niveau. Maïs bijvoorbeeld heeft wereldwijd een gemiddelde opbrengst van 2 à 3 ton per hectare, maar een biologisch potentieel (bij de meest geteelde variëteiten) van 7 ton per hectare. Die opbrengst wordt niet bereikt door genetische wijziging van een specifiek kenmerk, maar door teeltomstandigheden waarbij de plant in een optimaal vruchtbare bodem gedijt in een voldoende warm klimaat en in evenwicht met andere organismen (gewassen, andere planten, bodemleven, insecten, etc.) zodat ziektes en plagen onderdrukt worden.

Technische oplossingen zoals ggo's bieden inderdaad op korte termijn economische en hier en daar eenzijdige en tijdelijke ecologische voordelen. Op lange termijn echter verdringen ze echt duurzame en democratische oplossingen en gaat waardevolle tijd voor een waarachtige agro-ecologische transitie verloren. Hun (op export gericht) economisch succes doet de belangstelling en dus ook de instandhouding van traditionele gewassen en hun enorme diversiteit dalen. Dit is bijzonder zorgwekkend, zeker nu de universiteit van Stockholm in een update van een gerenommeerd rapport over planetaire grenzen bevestigt dat deze voor het verlies aan biodiversiteit al ver overschreden werden.

In tegenstelling tot wat Stijn Bruers beweert, kadert het verzet tegen ggo's dus wel degelijk in de strijd voor effectieve maatregelen richting duurzame landbouw- en voedselproductie. De weerstand tegen ggo's is daarbij geen aversie tegen technologie an sich, maar wil het pad effenen voor een echte duurzaamheidstransitie, vrij van industriële belangen, op export gerichte teelten en ingeperkte keuzevrijheden van boeren.

Meer opinie? Krijg elke woensdag en zondag onze Opiniemakers nieuwsbrief.

nieuws

cult

zine