Opinie
Tom Kestens

Europees copyrightplan is een goed signaal

1 Tom Kestens. © rv

Tom Kestens is voorzitter van auteursrechtenvereniging GALM vzw.

Groot nieuws van het Europese front. En het is niet slecht. De laatste maanden en weken is daar de laatste hand gelegd aan een copyright voorstel, door de Europese Commissie. Dat werd vanmiddag gelanceerd en ziet er, bij eerste lezing, verrassend gunstiger uit voor auteurs en componisten (en bij uitbreiding andere creatieve rechthebbenden) in Europa dan verwacht.

Ons jarenlange pleidooi vanuit België voor een eerlijke vergoeding voor auteurs, lijkt niet in dovemans oren te zijn gevallen. Het is een eerste stap richting een 'level playing field', waarin auteurs in de strijd met providers en grote tech bedrijven niet altijd aan het kortste eind trekken. Natuurlijk zullen zelfverklaarde verdedigers van de 'freedom of speech' en de 'digitale vooruitgang', die daarbij ook nog eens claimen de belangen van de creatieven te vertegenwoordigen, vanaf vandaag weer fel van leer trekken. Maar voor ons is de conclusie helder: de commissie geeft een juist signaal. In de komende jaren zal het auteursrecht in Europa online iets beter beschermd worden.

Willen we creatieve geesten in Europa een voortbestaan gunnen? Of niet? Over die fundamentele vraag gaat het copyright debat. Auteursrechten zijn namelijk de laatste échte hoeksteen van een gezond verdienmodel voor auteurs, componisten en bij uitbreiding alle makers van creatieve content. De laatste jaren gingen almaar meer stemmen op om dat auteursrecht uit te hollen of zelfs af te schaffen.

Daarom is het belangrijk dat dit copyright plan de wil uitspreekt om een wettelijk kader te creëren in de EU om auteurs eerlijk te vergoeden voor hun creatieve werk. Platformen maken vandaag immers gigawinsten door creatieve content aan te bieden. Een marginaal percentage daarvan komt terecht bij de schepper. Deze zgn 'value gap' bedreigt auteurs, componisten en andere creatieve makers in hun bestaan. Dit voorstel is een goeie eerste aanzet om die praktijken een halt toe te roepen. Concreet: er komt een bescheiden Europees auteurscontractenrecht. Exploitanten moeten regelmatig inzicht geven in hun exploitatieresultaten. Men noemt het transparantieplicht. Deze transparantieplicht geldt niet voor bijdragen van ondergeschikte betekenis aan het gehele werk. In geval van een disproportioneel lage vergoeding heeft de maker of uitvoerende kunstenaar recht op een aanvullende vergoeding van de contractuele wederpartij.

Dat is dus goed nieuws. Dit copyright-pakket stuurt eindelijk een eerste signaal aan de YouTubes van deze wereld dat ook zij het spel eerlijk moeten spelen en Europese auteurs van content eerlijk en transparant horen te vergoeden. Wij merken dus dat de Commissie gekozen heeft om gewetensvol aan de slag te gaan in deze materie en niet wil zwichten voor de druk van de zelfverklaarde verdedigers van de 'vrijheid van meningsuiting' zoals de Piratenpartij of de grote tech bedrijven en hosting providers.

Uiteindelijk willen wij naar een 'level playing field'. Ons streven moet en zal zijn: een leefbare en vruchtbare voedingsbodem bieden aan creatieve en innovatieve makers van content, waar ook in Europa. We zijn voorzichtig optimistisch dat dit voorstel daarbij zal helpen.

Tot slot: Is dit copyrightvoorstelreden tot feesten? Natuurlijk niet. Wij zouden nog een pak geruster zijn wanneer de grote providers zouden lezen dat Europa in de toekomst écht meer zal doen dan nauwlettend toekijken op hun contractuele fair p(l)ay ten aanzien van auteurs en hun vertegenwoordigers. Dat een en ander dus dwingender wordt. Volgens het voorstel zullen hosting providers en rechthebbenden gepaste stappen moeten zetten om werkbare overeenkomsten te sluiten. Maar wie het initiatief moet nemen - provider of auteur - en op welke rechtsgrond blijft nog onduidelijk. Het lijkt er namelijk niet op dat de Commissie het openbaarmakingsbegrip of de e-commerce richtlijn wil aanpassen.

In elk geval is dit Europees plan een stap in de goede richting. Het verdient dus applaus, zij het nog niet uitbundig.

nieuws