Standpunt
Bart Eeckhout

Een laatste, diepe buiging voor Dora van der Groen

2 Dora van der Groen. © ANP

Bart Eeckhout is senior writer bij De Morgen.

2 Bart Eeckhout. © Wouter Van Vooren
Share

Dora van der Groen is overleden in de stilte waarmee ze zichzelf al langer omringde. De discretie was zelfgekozen

Ergens in het begin van de jaren negentig zoemde rond dat je die ene theatervoorstelling absoluut niet mocht missen. Thyestes, een zelden opgevoerde klassieke bewerking van Hugo Claus. Regisseur: Dora van der Groen, toen al op bijna pensioengerechtigde leeftijd en terecht befaamd als een van de belangrijkste persoonlijkheden in de recente Nederlandstalige podiumgeschiedenis. Thyestes maakte zijn belofte als indrukwekkende theaterervaring ruim waar. Van der Groen toonde het gruwelverhaal zonder enig compromis. De gruwel kreeg nog meer diepgang door een afstandelijkheid in vorm en spel en nonsensicale intermezzi: geen obscur zonder clair.

Het is de synthese van haar artistieke credo, verenigd in '5 P's': pijn, poëzie, plezier, persoonlijkheid en perversiteit. Dora van der Groen is overleden in de stilte waarmee ze zichzelf al langer omringde. De discretie was zelfgekozen.

Toch mag hier gezegd worden dat Dora van der Groen waarschijnlijk de allerbelangrijkste figuur is geweest in de hedendaagse Vlaamse theatergeschiedenis. Het gaat net te ver om te zeggen dat er zonder haar geen sprake zou zijn geweest van de uitzonderlijke en voortdurende hoogbloei van de Vlaamse theaterkunst. Zeker is wel dat die Vlaamse Golf, en de vele nadeiningen ervan, er helemaal anders had uitgezien zonder Van Der Groen.

"Via de mensen die je opleidt, oefen je invloed uit. Ook dat is een vorm van macht", zei rechter Chris Van Den Wyngaert afgelopen weekend in deze krant over haar impact als (hoog)leraar. Dat is een stelling die bij uitstek opgaat voor Dora van der Groen. Gezelschappen als De Blauwe Maandag Cie, De Tijd, Stan, De Roovers of Skagen werden zowat onder haar hoede geboren. Als theaterpedagoge, in de naar haar genoemde toneelklas, vormde ze opeenvolgende generaties makers, die het theaterlandschap zijn wereldwijd benijde kleurenrijkdom geven.

Het is verleidelijk om naar een eenheid te zoeken in die erfenis, terwijl juist de diversiteit opvalt. Tussen de kunst van Luk Perceval en die van Peter Van den Eede gaapt nogal een kloof. Het aanboren van die diversiteit, doordat ze haar studenten stimuleerde/ dwong hun emotionele en fysieke palet radicaal te verdiepen, is misschien wel haar belangrijkste bijdrage aan de podiumgeschiedenis. Dat ging overigens niet altijd zonder mentale kleerscheuren.

Dora van der Groen een grande dame noemen, is het cliché voorbij. Toch dreigt haar terugtreden uit de publieke ruimte, haar beleefde weigering om compromissen te sluiten met media-entertainment, haar historische rol tekort te doen. Dora van der Groen was geen Jan Hoet. Dat hoefde ook niet. Niettemin was haar belang, in haar discipline, minstens zo groot. Beiden zijn onvervangbaar, beiden zullen blijvend gemist worden.

Een laatste, diepe buiging, hierbij.

Meer opinie? Krijg elke woensdag en zondag onze Opiniemakers nieuwsbrief.

Dossier Standpunt
Dossier Standpunt

Lees alle artikels

nieuws

zine