Opinie

Eandis is van jou en mij (en niet van de Chinezen)

- Jonathan Holslag, John Vandaele en Dirk Van de Poel

Jonathan Holslag is professor internationale politiek aan de Vrije Universiteit Brussel. John Vandaele is journalist bij Mo* Magazine. Dirk Van de Poel is voorzitter van Transitienetwerk Middenveld.

3 ► State Grid Corporation of China staat op het punt om 14 procent van Eandis op te kopen. De energiereus betaalt daarvoor 800 miljoen euro. © Wang qiming - Imaginechina

Binnenkort verkoopt u mogelijk iets aan State Grid Corporation of China, een reusachtig Chinees staatsbedrijf. Ik twijfel er niet aan dat deze mededeling u totaal verrast en dat u denkt dat we dwalen. Toch klopt het, tenminste als u woont in een van de 236 Vlaamse gemeenten waar Eandis Assets eigenaar is/wordt van het distributienet dat de stroom en het gas verdeelt die u en ik verbruiken. Meer bepaald op 3 oktober zullen de vertegenwoordigers van die 236 gemeenten in Eandis beslissen of ze de deal goedkeuren die het management van Eandis de voorbije maanden in alle stilte heeft uitgewerkt.

3 Jonathan Holslag. © Jonas Lampens

Die deal houdt in dat 14 procent van het bedrijf wordt verkocht aan State Grid Corporation of China, het grootste elektriciteitsbedrijf ter wereld en tout court een van de grootste bedrijven ter wereld. Het Chinese bedrijf betaalt daarvoor 800 miljoen euro. De overige 86 procent blijft in handen van de 236 gemeenten. Het akkoord garandeert State Grid een jaarlijks rendement van meer dan 5 procent. Het betekent dat Eandis-klanten, u en ik, via de facturen die we betalen elk jaar 40 miljoen euro naar China zullen brengen.

Het stroom-en gasnet dat in onze steden en dorpen loopt, is tot nader order de ruggengraat van de Vlaamse energieverdeling: na 3 oktober zal Eandis - wanneer zeven distributiebedrijven opgaan in Eandis Assets - goed zijn voor 80 procent van het Vlaamse distributienet. Zo'n net is voor elke samenleving een essentiële infrastructuur. De kosten daarvan maken nu al een groot deel uit van de factuur die u maandelijks betaalt. Eandis zal ook een cruciale rol spelen in de overgang naar hernieuwbare energie.

Vraag is of een verre reus uit China dan de goede partnerkeuze is. Vraag is tevens of de 236 gemeenteraden daar goed over ingelicht werden. En of de burgers die ze vertegenwoordigen op de hoogte zijn van deze belangrijke beslissing, en of ze ermee akkoord gaan.

Share

Moet China meebeslissen over onze stoomprijs? Is het niet beter dat onze burgers een stem verwerven in beslissingen over onze energie?

Waarom biedt de Vlaamse overheid haar eigen burgers niet de kans om te investeren in deze belangrijke infrastructuur? Op die manier veranker je het net in Vlaanderen. Bovendien bied je de Vlamingen kans op een interessante belegging in een tijd dat spaarboekjes niets opbrengen. Staat er geen 250 miljard euro geparkeerd op spaarboekjes? Waarom moeten we verre Chinese investeerders die gegarandeerde meerwaarde bezorgen?

Het management van Eandis zegt dat het voor deze oplossing kiest om een stabiele situatie te scheppen. Maar klopt dat wel? Het akkoord stipuleert immers dat State Grid eruit kan stappen telkens een beslissing hen niet zint.

Samenwerking burgers en politiek

3 John Vandaele. © Wouter Van Vooren

Ten slotte stelt zich de vraag of we een reusachtig Chinees staatsbedrijf zeggenschap moeten geven over dingen die belangrijk zijn voor ons allen? Moeten Chinezen mee bepalen hoeveel wij betalen voor onze stroom? We stellen die vraag vanuit democratisch én vanuit strategisch oogpunt. China zelf schermt geregeld zijn strategische sectoren af voor buitenlandse investeerders. Moeten wij dan Chinese staatsbedrijven zeggenschap geven over onze essentiële infrastructuur? Wij hebben daar grote twijfels over en vragen de gemeenten om de beslissing te herbekijken.

Share

Uiteraard wil Eandis sterke bestuurders aantrekken, maar niets belet dat de burgers daarvoor zorgen

We vragen ook om te onderzoeken of er geen manieren bestaan om de eigen burgers te betrekken, bijvoorbeeld door middel van een coöperatie. Is het niet beter dat de burgers mee een stem verwerven in beslissingen over ons net? Over de prijzen die Eandis de burgers zal aanrekenen en over de aanpassing van het net aan hernieuwbare energie?

Is dat niet het soort samenwerking dat de burger en de politiek, over de kloof heen, dichter tot elkaar kan brengen en dat de kern zal uitmaken van politiek 2.0? Uiteraard wil Eandis sterke bestuurders aantrekken, maar niets belet dat de burgers daarvoor zorgen. We denken dat de combinatie van gemeenten en een burgercoöperatie voordelen biedt. Gemeenten vertegenwoordigen álle burgers: de opbrengsten kunnen dus ook iedereen ten goede komen. Een coöperatie van wakkere burgers zorgt ervoor dat de overige meerwaarde in Vlaanderen blijft en dat Eandis als een modern energiebedrijf ook mentaal dichter staat bij zijn eigenlijke eigenaren: u en ik.

Om al die redenen roepen we de gemeenteraadsleden op het Eandis-voorstel op 3 oktober niet goed te keuren en na te denken over een andere aanpak. We vragen de burgers die het met ons eens zijn om deze brief te ondertekenen op transitienetwerkmiddenveld.be/eandis.

cult

zine