Opinie
OTHMAR VANACHTER

Deze twee dodelijke slachtoffers hebben niets te maken met het stakingsrecht

2 © belga

Othmar Vanachter is professor emeritus arbeidsrecht aan de KU Leuven.

2 Othmar Vanachter. © rv

Er is nogal wat commotie over een wegblokkade van stakers die twee doden tot gevolg zou hebben gehad. Twee dodelijke slachtoffers is erg, heel erg. Toch een bedenking. Wegblokkades, bijvoorbeeld door een ongeval, en files zijn in België geen uitzondering. Vallen daar dan nooit dodelijke slachtoffers te betreuren? Waarom is daar geen commotie over? Maar laat het duidelijk zijn: dit kan nooit een excuus zijn voor de twee dodelijke slachtoffers van vorige week. Probleem is wel de reactie vanuit een bepaalde politieke hoek: hoeveel doden moeten er nog vallen vooraleer men tot het inzicht komt dat er grenzen zijn aan het stakingsrecht?

Deze twee dodelijke slachtoffers hebben evenwel niets te maken met het stakingsrecht.

Tot 1921 waren stakingen in België verboden door het beruchte artikel 310 van het strafwetboek. Wie staakte, riskeerde gevangenisstraf.

Na de Eerste Wereldoorlog gingen er stemmen op om het artikel af te schaffen. Tegenstanders stelden dat zonder stakingsverbod de vrijheid van arbeid in het gedrang kwam. De bevoegde minister stelde hen gerust. In het strafwetboek stonden volgens hem nog heel wat artikelen die een aanslag op de vrijheid van arbeid konden counteren. Bij het wetsontwerp werd een indrukwekkende lijst van artikelen meegegeven die zo nodig konden worden ingeroepen. Het overtuigde de volksvertegenwoordigers en de wet van 24 mei 1921 schafte artikel 310 van het Strafwetboek af.

De artikelen die in de lijst werden opgesomd bestaan vandaag nog altijd, zij het dat sommige sindsdien zijn aangepast. Zo werden door een wet uit 1963 sommige ervan verstrengd als gevolg van onlusten tijdens de staking van eind 1960, begin 1961 tegen de Eenheidswet.

Share

De wegblokkades die vorige week de twee dodelijke slachtoffers zouden hebben veroorzaakt, moeten toch verboden worden? Ze zijn al sinds jaar en dag verboden!

Sinds 1921 is er in België stakingsvrijheid. Niet door een tussenkomst van de wetgever maar oorspronkelijk door een aantal belangrijke arresten van het hof van cassatie schoof de terminologie meer en meer op van stakingsvrijheid naar stakingsrecht. Ook internationale verdragen huldigen dit recht. Voor ons is het Europees Sociaal Handvest het belangrijkste, omdat het uitdrukkelijk het stakingsrecht erkent. Dit handvest werd in België geratificeerd zodat na de rechtspraak ook de wetgever het stakingsrecht erkent.

Maar wat behelst het stakingsrecht? Zoals het hof van cassatie het uitdrukte: het recht om omwille van een staking de arbeidsovereenkomst niet uit te voeren. Internationale rechtspraak oordeelt dat het recht om piket te staan voortvloeit uit het stakingsrecht. Dit betekent dat stakers het recht hebben om op vreedzame wijze hun collega's aan te zetten om aan de staking deel te nemen.

Maar dat is het dan. Een staking heft het strafrecht niet op. Wat u en ik niet mogen doen, mag een staker ook niet doen. De wegblokkades die vorige week de twee dodelijke slachtoffers zouden hebben veroorzaakt, moeten toch verboden worden? Ze zijn al sinds jaar en dag verboden! Wie er meer wil over weten moet maar eens de artikelen 406 tot 408 van het strafwetboek bekijken. Hij zal lezen dat iemand die kwaadwillig het wegverkeer belemmert, kan worden veroordeeld tot een opsluiting van dertig jaar indien dat feit iemands dood tot gevolg heeft.

In een rechtsstaat zijn er voldoende juridische instrumenten om deze bepalingen uit het strafwetboek te doen naleven. Indien dat niet of onvoldoende gebeurt, moet daar worden ingegrepen.

Het is niet fraai wanneer men garen probeert te spinnen uit twee dodelijke slachtoffers door illegale acties om het stakingsrecht in vraag te stellen. Lijkenpikken noemt men dat.