Opinie
Paul Ponsaers

Dergelijk politiegedrag mogen we nooit als normaal gaan beschouwen

2 Eind november was er in Kortrijk een incident met jongeren die hardhandig aangepakt werden door agenten maar uiteindelijk onschuldig bleken. © xavier coppens

Paul Ponsaers is emeritus hoogleraar criminologie aan de UGent.

Share

In oktober 2013 al bracht Amnesty International (AI) een rapport uit, waarin proactief politiewerk als risico voor mensenrechten werd aangekaar

2 Paul Ponsaers. © rv

Nu acteur Zouzou Ben Chikha aan een omstreden politiecontrole werd onderworpen (DM 14/12), staat de kwestie van etnisch profileren opnieuw in de belangstelling.

In oktober 2013 al bracht Amnesty International (AI) een rapport uit, waarin proactief politiewerk als risico voor mensenrechten werd aangekaart. Amnesty wees er in het bijzonder op dat dit proactief politiewerk kan leiden tot etnisch profileren, met name het gebruik maken van criteria of overwegingen over etniciteit of afkomst bij opsporing en rechtshandhaving, terwijl daarvoor in feite geen objectieve rechtvaardiging bestaat. Zo zouden etnische minderheden vaker met politiecontroles worden geconfronteerd, terwijl zij geen verdachte zijn. Amnesty beschouwde dit als een vorm van discriminatie.

Ook andere mensenrechtenorganisaties hebben zich de laatste jaren zorgelijk uitgesproken over etnisch profileren. Denk aan het Mensenrechtencomité van de Verenigde Naties en de Europese Commissie tegen Racisme en Intolerantie (ECRI). Internationaal onderzoek laat zien dat het probleem ook in België speelt. Zo werd in de European Union Minorities and Discrimination Survey, kortweg MIDIS, gepeild naar ervaringen van minderheidsgroeperingen met politieoptreden. Hieruit bleek dat leden van minderheidsgroepen vaker staande worden gehouden dan andere groepen voor politiecontroles in onder meer België, Duitsland en Griekenland.

In België werden 24 procent van de Noord-Afrikaanse en 18 procent van de Turkse respondenten staande gehouden in het afgelopen jaar, tegenover 12 procent van de meerderheidsbevolking. Bovendien bleek dat 6 procent (85 dossiers) van het aantal dossiers dat geopend werd door het Interfederaal Gelijke Kansen Centrum, ging over discriminatie door vertegenwoordigers van politie, justitie of het gevangeniswezen.

Collateral damage

Share

Het mag dan de prijs zijn die we vandaag betalen voor de verhoogde terreurdreiging, het mag nooit het eindresultaat zijn om dergelijk politiegedrag morgen als normaal te beschouwen

Uit juridisch onderzoek van het Human Rights Center (UGent) kwam naar voren dat, ondanks waarborgen in internationale en nationale rechtsnormen, in de praktijk in België - al dan niet bewust - sprake was van etnisch profileren. Daarnaast constateerden zij dat op de werkvloer van de politie weinig kennis was over de antidiscriminatiewetgeving. Informatie bleek schaars, ook omdat de drempel om een klacht in te dienen hoog bleek te liggen.

Andere onderzoekers van UGent deden kwalitatief onderzoek onder allochtone jongeren in het uitgaansmilieu van een Vlaamse grootstad. Hoewel de jongeren constateerden dat allochtonen extra gecontroleerd en in de gaten worden gehouden door de politie, betoonden zij daar paradoxaal wel begrip voor ('het is begrijpelijk dat de politie zo optreedt, want zij komen nu eenmaal eerder in aanmerking met criminaliteit').

Punt is dat: (1) de problematiek verre van nieuw is en sinds enige jaren wordt aangekaart, zonder dat dit aanleiding gaf tot concrete beleidsmaatregelen; (2) dit nu gebeurt in een klimaat van verhoogde terreurdreiging, een periode waarin de politiemensen als het ware al op hun tandvlees zitten en politici dergelijke incidenten vandaag afdoen als collateral damage; (3) we (hopelijk) morgen weer in een "normaal" veiligheidsregime belanden, en we alleen maar mogen hopen dat deze vormen van onbehouwen politieoptreden intussen niet ingesleten mogen zijn. Het mag dan de prijs zijn die we vandaag betalen voor de verhoogde terreurdreiging, het mag nooit het eindresultaat zijn om dergelijk politiegedrag morgen als normaal te beschouwen.

Het is onze verdomde plicht telkens weer hardop te roepen dat dit niet kan, en vooral om de periode van verhoogde dreiging zo kort mogelijk te houden.

Meer opinie? Krijg elke woensdag en zondag onze Opiniemakers nieuwsbrief.

nieuws

zine