Klimaatblog
Kathleen Van Brempt

De milieukosten die wij hebben veroorzaakt, doen landen als Peru de das om

3 © Europese Unie 2014

Kathleen Van Brempt is vicevoorzitter van de sociaaldemocraten in het Europees parlement, verantwoordelijk voor duurzaamheid. Vanop de klimaattop in Lima houdt ze voor ons een blog bij.

3 © rv

Lima is een typische, uitdijende derdewereldstad waar de stoffige drukte je om de oren slaat. In deze stad van 9 miljoen inwoners wonen zowat één op de drie Peruvianen. Het gebrekkige publieke transportsysteem én het gigantische, verouderde wagenpark hebben ervoor gezorgd dat Lima ondertussen geteisterd wordt door de slechtste luchtkwaliteit van heel Zuid-Amerika.  

Lima ontwikkelde zich aan de Rio Rimac, die ook de moerassen ten zuiden van de stad voedt. Van die uitgestrekte drassige prairie, een oase in de kustwoestijn die Lima omringt, blijft vandaag nog slechts eentiende over. Zelfs hier knagen de slums van de woekerende stad aan de grenzen van het natuurgebied. Pantanos de Villa is het toevluchtsoord geworden voor tienduizenden trek- en kustvogels.

Onze delegatie brengt een kort bezoek aan het natuurreservaat, een oase van rust na de toeterende drukte van de binnenstad. Ik ken niets van vogels, maar laat me vertellen door enkele vrijwilligers, sympathieke jonge vrouwen die voor milieu-ingenieur studeren, dat hier reigers, futen, aalscholvers, pelikanen en ibissen neerstrijken.  

Lima wordt niet enkel bedreigd door de uitlaatgassen, de stad is ook slachtoffer van de oprukkende klimaatverandering. Het regent nauwelijks in Lima, de op een na droogste hoofdstad ter wereld. De watervoorraden komen van de Rio Rimac en twee andere rivieren, die gevoed worden door de sneeuwtoppen en gletsjers van de Andes.

Ontbossing verdrievoudigd

Share

Dat water duurder zal zijn dan aardolie is nog niet doorgedrongen bij de bevolking, reden waarom de stad een preventiecampagne op het getouw heeft gezet om de inwoners aan te sporen zuinig met water om te springen en om het milieubewustzijn aan te zwengelen

Precies dat is het probleem, want die gletsjers verdwijnen langzaam. In de Andes zijn de gletsjers met 42 procent ingekrompen als gevolg van een temperatuurstijging van 'slechts' 0,7 graden Celsius tussen 1939 en 2006. Een rapport van de VN voorspelt dat de temperatuur in grote delen van de Andes tegen het einde van de eeuw met maar liefst zes graden kan stijgen.
 
Niet alleen de Andes is bedreigd, ook de Peruaanse Amazone wordt geconfronteerd met grote veranderingen. In 2012 werd het rivierbekken, in plaats van een long die zuurstof uitstoot, een netto-uitstoter van CO2, als gevolg van droogtegolven en economische activiteiten die nefast zijn voor het klimaat, zoals houthak en mijnbouw. Sinds de economische crisis van 2008 is de ontbossing ten behoeve van goudwinning in de Peruaanse Amazone verdrievoudigd. De crisis deed de goudprijzen immers stijgen en er was dus snel geld te verdienen.  

Als de klimaatverandering zich doorzet, zal Lima tegen 2025 - dat is binnen tien jaar - met ernstige watertekorten kampen. Dat water duurder zal zijn dan aardolie is nog niet doorgedrongen bij de bevolking, reden waarom de stad een preventiecampagne op het getouw heeft gezet om de inwoners aan te sporen zuinig met water om te springen en om het milieubewustzijn aan te zwengelen. Zowat 70 procent van de Peruaanse bevolking die aan de kust leeft, is afhankelijk van de watervoorraden in de Andes. Niet enkel voor hun waterbevoorrading, maar ook voor hun elektriciteit die voor een belangrijk deel via waterkrachtcentrales wordt opgewekt.  

De klimaatverandering maakt van Peru het derde meest bedreigde land ter wereld, na Bangladesh en Honduras. Niet enkel de water- maar ook de energiebevoorrading en op termijn zelfs de voedselproductie staan er onder druk. Alle inspanningen die Peru heeft gedaan om de armoede te bestrijden zouden wel eens voor niets kunnen geweest zijn.

Hoopvolle doorbraak

Share

Dat eindelijk alle landen samenwerken, is een hoopvolle doorbraak, die mogelijk in Parijs tot een aanvaardbaar klimaatakkoord kan leiden

En Peru heeft het op dat vlak niet slecht gedaan. De armoedecijfers zijn er volgens de Wereldbank de afgelopen tien jaar gehalveerd, van 48,5 procent van de bevolking naar 25,8 procent. Economische groei en de daaraan gekoppelde daling van de armoede hebben echter ook een kostprijs en die wordt vooral door het milieu betaald. De Peruanen dreigen daar straks de rekening voor gepresenteerd te krijgen. De klimaatverandering kan het land tussen de 8 en 34 procent van het BBP kosten. Dat hebben de Peruanen uiteraard niet allemaal zelf veroorzaakt. Peru draagt immers maar 0,1 procent bij aan de totale CO2-uitstoot.  

De kosten die wij - de geïndustrialiseerde wereld - hebben veroorzaakt, doen landen als Peru, maar ook andere ontwikkelingslanden de das om. Hier in Lima raakte bekend dat de kosten voor ontwikkelingslanden om zich aan te passen aan de gevolgen van de klimaatverandering twee tot drie keer hoger zijn dan aanvankelijk werd gedacht. Het Groene Klimaatfonds moet de budgetten leveren om die kosten te dekken, maar de meeste landen storten er slechts met lange tanden geld in. Zo komt de 50 miljoen van ons land eigenlijk gewoon van de budgetten voor ontwikkelingssamenwerking, terwijl het toch de bedoeling was dat middelen voor het fonds een extra inspanning zouden zijn. Niet dus. Vlaanderen doet zelfs helemaal niets.  

In totaal moet er tegen 2020 100 miljard dollar in het fonds terecht komen; gisteren werd de kaap van 10 miljard overschreden. Maar het nieuwe VN-rapport vindt 100 miljard een totale onderschatting: 300 miljard zal dichter bij de realiteit liggen en zelfs 500 miljard is een getal dat hier circuleert.

Die middelen zijn volgens de OESO ook absoluut noodzakelijk om de armoede verder te bestrijden; want klimaatverandering treft altijd eerst de allerzwaksten. Decennialange inspanningen om de armoede terug te dringen, zullen compleet teniet worden gedaan als we niet tot een krachtig klimaatakkoord komen, waarin ook behoorlijk wat middelen voorzien worden voor ontwikkelingslanden om zich aan te passen.

Die elementen worden vandaag besproken op wat hier plechtig de high level meeting wordt genoemd. Daar lijkt ook een deal dichterbij te komen waarin alle landen in de wereld zich ertoe verbinden de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. Dat zou een historische gebeurtenis zijn. Niet elk land zou dezelfde inspanning moeten doen, maar voor de eerste keer zouden alle naties wel mee het bad in gaan. Dat is helaas nog niet voldoende om de opwarming onder de 2 graden Celsius te houden, vrezen wetenschappers. Maar dat eindelijk alle landen samenwerken, is een hoopvolle doorbraak, die mogelijk in Parijs tot een aanvaardbaar klimaatakkoord kan leiden.

3 © EU

cult