Nolf vs De Coninck
Jan Nolf

De assisenjury: yes we can!

Justitiewatcher Jan Nolf ziet in het ophefmakende proces-Wesphael een pleidooi voor het behoud van het hof van assisen. De Morgen-journalist Douglas De Coninck beoordeelt dat anders.

2 Bernard Wesphael, beschuldigd van doodslag op zijn echtgenote Véronique Pirotton ©Photo News
Jan Nolf. ©rv

Assisen laten sneuvelen op het veld van besparing, dat was het aanvankelijke plan van Koen Geens (CD&V). Maar de justitieminister schijnt daarvan terug te komen en broedt op een interessant compromis, met in plaats van een volksjury een gezelschap van burgers en experten.

De koerswijziging die begin september werd aangekondigd, is niet verwonderlijk. Professor-advocaat Geens is bekend met de rechtscultuur in de VS, waar de jury een van de beter werkende democratische mechanismen van de samenleving is. Een kleine of grote jury wordt er ingezet in alle fases van de strafrechtspleging. De rechter is een burger met een toga, bij ons nog steeds te veel halfgod. Dit democratisch element overstijgt het belang van een technische discussie: het is van een permanent maatschappelijk belang, ook vandaag en morgen.

Share

Te veel togadragers weigeren met het eigen falen om te gaan: de justitiële arrogantie van de macht

Jan Nolf

Het hof van assisen is om het wat plechtig te zeggen 'de dochter van de revolutie'. De volksjury staat symbool voor de bevrijding na het ancien régime. De lekenjury is de weerspiegeling van de wil van het soevereine volk. Lang daarvoor voorzag de Magna Charta de volksjury als grendel tegen vorstelijke willekeur. Vooral in de Verenigde Staten is die traditie levendig gebleven, terwijl die bij ons op sterven na dood is.

Dat laatste is een autoritaire en dus fundamenteel antidemocratische evolutie. In de stille staatsgreep van de parketcultuur werd het hof van assisen jarenlang geridiculiseerd via de Hoge Raad voor de Justitie en in de ogen van de publieke opinie op het strafbankje gezet.

Het hof van assisen vergist zich te vaak, is het gezagsargument van de professionele magistraten: de fouten zijn fouten van de anderen, de domme burgers van assisen. Als we weten dat de magistratuur niet bekendstaat om gezond verstand en zelfkritiek is een frisse blik van burgers net noodzakelijk.

Niemand kan verwachten dat justitie onfeilbaar werkt. Justitie is mensenwerk. Magistraten hebben geen eigen DNA dat hen optilt tot een goddelijk niveau. Te veel togadragers weigeren met de werkelijkheid van het eigen falen om te gaan: de justitiële arrogantie van de macht.

Magistraten moeten het eigen werk in vraag stellen lang voor onderzoeksjournalisten dat doen. Ook bij magistraten bestaat intellectuele luiheid, denkfouten en bevestigingsscenario's, voorrang van meningen op feiten.

Daartegen biedt assisen een kritisch platform, een proces zonder handrem. Beroepsrechters, van onderzoeksrechter tot de voorzitter zelf, moeten er zich bewijzen voor burgers. Assisen is daardoor telkens het ontnuchterend proces van justitie zelf. 'Justice is done and seen to be done' geldt daar meer dan elders.

Assisenvoorzitter Morandini bewijst met zijn harde en open zoektocht naar de waarheid in het proces-Wesphael dan ook niet alleen assisen maar vooral justitie en de democratie een grote dienst.

In november geef ik het u op een blaadje in mijn boek: als de zaak Jonathan Jacob voor assisen zou zijn gekomen, was justitie zelf daar mee veroordeeld.

"Tegenwoordig hebben we betere tools dan geloof en gevoel": Lees hier de opinie van De Morgen-journalist Douglas De Coninck.