Taalblog
Ann De Craemer

Barbecue is een 'roosterfeest': de hersenkronkels van creepy taalpuristen

1 © Eric De Mildt

Schrijfster Ann De Craemer verwoordt haar liefde voor taal in de blog "Ik hou van taal".

Gisteren keek ik naar 'Zo man, zo vrouw', het Vijf-programma waarin Jani Kazaltzis in de kleerkast van slecht geklede koppels duikt en hen een compleet nieuwe look bezorgt. Opvallend aan het taalgebruik van Kazaltzis is dat hij zijn zinnen graag met Engelse woorden doorspekt. "Ik wil iets sexy voor Laurence, maar het mag niet te obvious zijn." Of: "Franklin is het beu. En ik dan? Bastard!"

Milfje Meulskens zal het graag horen. Wie, zegt u? Wel, Milfje Meulskens is de naam van de zeer lezenswaardige taalblog van Nederlanders Sterre Leufkens en Marten van der Meulen. Zij houden dit jaar voor de tweede keer de verkiezing van Anglicisme van het Jaar. "Anglicismen worden miskend", schrijven ze. "Ze worden weggezet als indringers, als nare woorden die eerlijke, calvinistische, hardwerkende Nederlandse woorden verdringen. Onzin! Veel anglicismen zijn buitengewoon nuttige toevoegingen aan onze geweldige Nederlandse taal. Bovendien verdringen ze het Nederlands niet, maar worden de woorden juist aangepast aan de Nederlandse uitspraak, grammatica en uiteindelijk vaak ook spelling."

Bij de Stichting Nederlands is men not amused. "Niet echt leuk", aldus voorzitter Jan Roukens over de verkiezing van het populairste Engelse woord in Nederland. Voor Roukens heeft een anglicisme een negatieve bijklank: waarom zou je een Engels woord gebruiken wanneer er ook een goed Nederlands woord voor bestaat?

Of er voor sommige Engelse woorden een goed Nederlands alternatief bestaat, is echter maar zeer de vraag. Die alternatieven bedenken is nochtans een kernactiviteit van de Stichting Nederlands, die in 1998 ontstond nadat Arno Schrauwers in Onze Taal had opgeroepen tot het bedenken van een 'Deltaplan' tegen de groeiende invloed van het Engels op het Nederlands. Een werkgroep van de Stichting Nederlands houdt zich bezig met het opstellen van woordenlijsten waarin een Nederlands alternatief voor Engelse woorden wordt gegeven. Die woordenlijst is online te raadplegen - maar oeps, online mag ik van de Stichting Nederlands niet gebruiken! Ik moet het hebben over 'aangekoppeld' of 'verbonden'.

Dat is natuurlijk een zeer lullig alternatief, en zo zijn er in de lijst wel meer te vinden. Ik geef een korte bloemlezing, en zet alvast de lachband aan:

• babyblues: kraamvrouwentranen

• barbecue: roosterfeest

• bulldozer: grondschuiver

• burn-out: opgebrandheid, opbrandsyndroom

• entertainer:  vermaakartiest, amusementsartiest

• junkfood: vulvoer, vulspul, troepvoer

• skateboard: schaatsplank

• spam: netpostreclame

• stand-up comedian: standwerk­cabaretier

Share

Zuiverheid in taal is een hooghartige illusie

Share

Dat anglicismen een bedreiging voor het Nederlands zouden zijn, is onzin. Het Nederlands ondergaat al eeuwen invloed van andere talen, maar is nog steeds springlevend

Een standwerk-cabaretier! Hoort u het zichzelf al zeggen? Eigenlijk krijg ik koude rillingen van mensen die de invloed van andere talen op het Nederlands te vuur en te zwaard bestrijden. Houden deze mensen werkelijk van onze taal, zoals ze beweren, of zijn ze gewoon conservatieve angsthazen die bang zijn voor veranderingen? Taal evolueert voortdurend en leent dus ook regelmatig woorden uit andere talen. Meer dan de helft van onze woordenschat komt uit het Frans, Duits, Latijn of Engels. Zuiverheid in taal is een hooghartige illusie. Zoals vroeger het Latijn en Frans een tijdlang de lingua franca of gemeenschappelijke gebruikstaal zijn geweest, zo is nu het Engels dat, en dus nestelen zich regelmatig Engels woorden tussen de Nederlandse.

So what? Natuurlijk zijn sommige van die woorden ergerlijk: zo vind ik het woord dat in 2013 door Milfje Meulskens tot anglicisme van het jaar werd uitgeroepen, 'awkward', spuuglelijk. Maar dat heeft vooral met persoonlijke smaak te maken, en het mooie van taal is dat ze zelfregulerend is: alleen woorden die echt een waardevolle toevoeging blijken te zijn, zullen zich definitief in onze taal nestelen.

Met 'awkward' zie ik dat niet gebeuren: dat woord is eerder een modetrend, net zoals de 'obvious' van Jani Kazaltzis. Maar als ik zeg dat 'Zo man, zo vrouw' een 'guilty pleasure' is, dan is er geen Nederlands woord dat zo goed kan uitdrukken wat ik daarmee bedoel. Dat anglicismen een bedreiging voor het Nederlands zouden zijn, is onzin. Het Nederlands ondergaat al eeuwen invloed van andere talen, maar is nog steeds springlevend.

Zelf nomineer ik het woord 'onesie' tot anglicisme van het jaar. Een 'onesie' is een soort kruippakje voor volwassenen, al dekt het woord 'kruippakje' geenszins de lading: een onesie is niet noodzakelijk een pyjama, maar kan er ook heel fancy uitzien.

Benieuwd hoeveel mensen bij de Stichting Nederlands zich het hoofd zullen breken over een Nederlands alternatief voor onesie. Ik zet de lachband alvast weer aan!

nieuws