Zondag 27/11/2022

AchtergrondOorlog in Oekraïne

‘Niet onze oorlog!’: betogingen, branden en schietpartij tonen hoe Russisch protest tegen mobilisatie groeit

Een man die demonstreert tegen de gedeeltelijke mobilisatie wordt opgepakt in Sint-Petersburg. Beeld Anatoly Maltsev / EPA
Een man die demonstreert tegen de gedeeltelijke mobilisatie wordt opgepakt in Sint-Petersburg.Beeld Anatoly Maltsev / EPA

Brandstichtingen bij rekruteringskantoren, een schietpartij en demonstraties. Vooral in afgelegen gebieden in Rusland krijgen de protesten tegen de door president Poetin afgekondigde ‘gedeeltelijke mobilisatie’ steeds meer een politiek karakter.

Bert Lanting

In Oest-Ilimsk, een plaats in Jakoetië, diep in Siberië, opende een man van 25 het vuur op een rekruteringskantoor van het leger waar een aantal mannen die een oproep hadden gekregen zich hadden verzameld. De officier raakte zwaar gewond. Volgens de moeder van de dader, die na het incident werd gearresteerd, was hij woedend omdat een vriend van hem een oproep had gekregen om in Oekraïne te gaan vechten hoewel hij nooit in het leger had gediend. De mobilisatie zou officieel alleen gelden voor mensen die in dienst waren geweest.

Sinds Poetin vorige week plotseling de mobilisatie van een deel van de Russische reservisten afkondigde, is er al bij zeventien rekruteringskantoren brand gesticht, kennelijk om de registers te vernietigen. In tal van steden gingen mensen de straat op om tegen de mobilisatie te protesteren.

De demonstraties spelen zich vooral af in afgelegen gebieden, zoals het zuidelijke Dagestan en Boerjatië, een armoedige deelrepubliek aan de grens met Mongolië. Dagestan staat boven aan de lijst met volgens officiële cijfers de meeste gesneuvelde militairen, gevolgd door Boerjatië. De onvrede wordt nog eens aangewakkerd doordat soldaten die bij gebrek aan werk een tijdelijk contract met het leger hebben gesloten, nu te horen hebben gekregen dat zij voor onbepaalde tijd in dienst moeten blijven.

Het lijkt erop dat de autoriteiten vooral haast zetten achter de mobilisatie in afgelegen streken, mogelijk om protesten in de grote steden waar weinig steun voor de oorlog is zo veel mogelijk te voorkomen. In Boerjatië worden mannen soms van de straat geplukt en meegenomen naar rekruteringskantoren in afwachting van hun vertrek naar Oekraïne.

Oproep tot sabotage

Maar die strategie blijkt ook tot politieke en etnische spanningen te leiden. In Dagestan blokkeerden betogers, wegen en trokken ze op naar kantoren van het leger onder de leuze: “Dit is niet onze oorlog”. Op sommige plaatsen moest de politie ingrijpen om de betogers met schoten in de lucht uit elkaar te jagen.

De onrust is koren op de kolen van de streng islamitische militanten in Dagestan, die zich al jaren verzetten tegen de invloed van Moskou in de overwegend islamitische Kaukasusrepubliek. Hoewel het geweld de laatste jaren is afgenomen, komt het nog geregeld tot botsingen tussen de militanten en de Russische ordetroepen.

Ook in Kalmukkië, Jakoetië en Boerjatië krijgt het verzet tegen de mobilisatie een politieke en etnische ondertoon. Nationalistische groeperingen roepen de bevolking in Jakoetië op militaire voertuigen te vernielen om de mobilisatiecampagne te saboteren. Mannen krijgen het advies in de bossen “op jacht” te gaan. “Dan moeten ze maar in de bossen op zoek gaan naar gewapende mannen.”

Verscheidene anti-Russische groeperingen zijn hulpoperaties begonnen om mannen uit de doelgroep uit Kalmukkië, Jakoetië en Boerjatië het land uit te smokkelen. “Ik ben er zeker van dat dit vervloekte land ineen zal storten”, belooft een Kazachstaanse activist zijn “broedervolken”. “Ooit zult u, vrije mensen van de Grote Steppe, terugkeren in een nieuw Kalmukkië, een soeverein Toeva en een onafhankelijk Boerjatië.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234