Zaterdag 31/07/2021

Beauty

Zwieren we straks allemaal onze make-up in de vuilnisbak?

Alicia Keys gaat naturel (als je de peperdure serums, laserbehandelingen, massagetherapie en acupunctuur niet meetelt).  Beeld Floris Hoorelbeke
Alicia Keys gaat naturel (als je de peperdure serums, laserbehandelingen, massagetherapie en acupunctuur niet meetelt).Beeld Floris Hoorelbeke

‘Echt’ lijkt het nieuwe woord te zijn nu sterren liever zonder make-up verschijnen. Is het gedaan met de oorlogsverf van vrouwen?

Of nemen mannen het nu over? Het was de Amerikaanse zangeres Alicia Keys die in mei vorig jaar de kat de bel aanbond en het internet verrijkte met een nieuwe hashtag. #nomakeup werd in geen tijd trending. De zangeres zou alle foundations, lipsticks en mascara’s naar de prullenmand verwijzen en naturel door het leven gaan. Door de make-up die ze dagelijks droeg, voelde ze zich niet ‘echt’ meer, vertelde ze in een open brief op de feministische blog Lennyletter.

Ze ervoer met andere woorden de make-up als een masker, als een vehikel om haar ware vrouwelijke gelaat te verstoppen voor de wereld. Haar gelaat is natuurlijk een stuk bekender dan dat van de gewone sterveling, waardoor de druk om altijd piekfijn voor de dag te komen wellicht een stuk dwingender is. Tegelijk zorgt die bekendheid ervoor dat ze genoeg dollars op de bankrekening heeft om zonder make-up toch feilloos door het leven te gaan.

Haar visagiste lijstte op de beautyblogsite intothegloss de producten en behandelingen op die Keys gebruikte om haar huid zo stralend mogelijk te maken. Peperdure serums, laserbehandelingen, een abonnement bij de massagetherapist en een accupunctuurcentrum moesten haar daarbij helpen. De Amerikaanse supersterren – en de iets bescheidener Vlaamse evenknieën – die in haar kielzog volgden, zitten allemaal in hetzelfde schuitje. Ze hebben de financiële ruimte, het privilege zeg maar, om bij natuurlijkheid te zweren.

Het duurde dan ook niet lang vooraleer er een tegen­reactie kwam van de liefhebbers van make-up. Keys had gemakkelijk praten, klonk het op blogs, vlogs en in de wandelgangen van de parfumerie. Vooral de moraliserende implicatie die Keys’ statement zou hebben, stuitte veel schminkers tegen de borst. Als geen make-up dragen, betekent dat je het ware gelaat toont, heeft dat als gevolg dat make-up dragen vals is, en dus slecht is.

Twijfelachtige vrouwmensen

Die kritiek op make-up is al zo oud als de straat. Vooral in de negentiende eeuw was schmink alleen weggelegd voor vrouwen van lichte zeden en, o ironie, zangeressen en actrices. De Ameri­kaanse schrijfster Zelda Fitzgerald pareerde die kritiek in 1929 in haar essay Paint and Powder. Ze kantte zich tegen moralisten die steeds toeterden dat de ­verfraaiing van het gezicht vooral het werk was van twijfelachtige vrouwmensen. “Rouge betekent dat vrouwen hun man willen kiezen – niet dat ze gewoon de eerste de beste willen nemen”, schrijft ze. Make-up is volgens Fitzgerald een teken van vrouwelijke individualiteit, maar staat sterk in relatie tot mannen en seks.

In 2017 is dat iets anders. Het lijkt alsof de man volledig uit de vergelijking is verdwenen. De Nigeriaanse schrijfster en feministe Chima­manda Ngozi Adichie is een zelfverklaarde make-up­adept. Ze houdt er zo veel van dat ze zelfs het gezicht is geworden van een foundationlijn van het Britse drogistenmerk Boots. Wacht even. Een uitgesproken feministe die zonder blozen schmink promoot, kan dat wel? In het beautyblad Allure vertelt ze over haar complexe verhouding met make-up. Of liever, met geen make-up dragen.

null Beeld Getty Images/iStockphoto
Beeld Getty Images/iStockphoto

“Op een gegeven moment besefte ik dat er iets verkeerd was met het idee dat wanneer je als vrouw geïnteresseerd bent in dingen die traditioneel vrouwelijk zijn, dat je dan op een of andere manier onmogelijk serieus kunt zijn, of een feministe, of intellectueel”, zegt ze. Toen ze naar de VS trok om er schrijfster te worden, borg ze al haar kleurrijke Nigeriaanse schmink weg, omdat ze niet te frivool wilde zijn. Die gêne heeft ze intussen duidelijk achterwege gelaten. “Ik besefte dat de oorsprong van die gedachtegang was, dat mannelijkheid de norm was. Natuurlijk is alles wat traditioneel vrouwelijk is dan ­verdacht”, besluit ze.

Schminken, niet plamuren

De beautywereld van vandaag is niet meer de wereld waartegen feministes uit de jaren 60 en 70 vochten. Toen was make-up vooral bedoeld om een vrouw op te tutten als een poppetje. En poppetjes kunnen niets behalve stil zijn en mooi wezen. Met make-up kon je geen actief leven leiden, niet fietsen in de regen met mascara, geen vuil ingenieurswerk doen met gemanicuurde nagels, niet wild dansen met een opgezet kapsel. Geen make-up dragen was een bevrijdende daad.

Die rebellie is duidelijk gedateerd. Vrouwen van allerlei rang en stand verdedigen net hun recht om make-up te gebruiken. Ze zien het als een verlengstuk van hun vrouwelijkheid, een extra accessoire, gewoon fun. YouTube heeft voor een explosie aan feestelijke how-to’s gezorgd en biedt vrouwen – en meer en meer mannen – een forum om ervaringen uit te wisselen en naar hartenlust te experimenteren. Maquilleren is in dat opzicht geen verplichte ronde, maar eerder een bisnummer om van te genieten.

Make-upmerken spelen daar handig op in. Lippen­stiften vind je vandaag bijvoorbeeld in allerlei kleuren, van sexy rood tot kitscherig blauw. Foundations zijn lichter dan ooit en schminken staat niet meer gelijk aan plamuren. Maquillage gebruik je anno 2017 niet per se om te verbergen – al is er ­gelukkig nog de coverstick en de concealer voor nood­gevallen – maar om je sterktes in de verf te ­zetten. Het is dan ook niet verwonderlijk dat de ­nudelook, waarbij make-up vooral onzichtbaar moet zijn, zo’n rage is geworden.

De voorbije jaren zijn er ook steeds meer make-upwinkels met een duizelingwekkend aanbod ­bijgekomen. De nudelook blijft populair, maar het is vooral kleur dat de klok slaat. Experimenteren met schmink is booming business. Dat is niet alleen te danken aan de kilo’s schmink die de Kim Kar­dashians van de wereld op hun gezicht smeerden, die trend is alweer passé. Vrouwen hebben make-up terug geclaimd als een vrolijke vrijetijdsbesteding. En ja, ook mannen vinden vaker publiekelijk hun weg naar schmink.

Leren van mannen

In een column over mannelijke beautyvloggers bejubelt Amanda Hess de transformatieve kracht van make-up voor een man. Tegelijk merkt ze op dat beauty voor diezelfde man niet op dezelfde manier cultureel beladen is als voor een vrouw. Mannen zijn volgens Hess minder onderworpen aan de venijnige schoonheidsnormen als vrouwen. “Wanneer ik mannen make-up zie aandoen, dan werkt dat ook transformerend voor mij”, zegt ze. “Hun voorbeeld is er eentje dat ik zelf ook mee naar de make-uptafel draag, waar ik cosmetica kan gebruiken om er geweldig vreemd uit te zien in de plaats van netjes vrouwelijk.”

Linda Cantello, de creatieve directeur make-up bij Armani, vertelde ooit in een interview dat ze niet meer wilde dat vrouwen bang waren om make-up te gebruiken. Welaan, haar wens is uitgekomen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234