Maandag 26/07/2021

Dubbele nationaliteit

Zweren voor de vlag en bloemkolen eten

Birsen Taspinar: 'Mijn dubbele Turks-Belgische nationaliteit verbreedt mijn blik op de wereld.' Beeld Illias Teirlinck
Birsen Taspinar: 'Mijn dubbele Turks-Belgische nationaliteit verbreedt mijn blik op de wereld.'Beeld Illias Teirlinck

Waarom kiest iemand voor de dubbele nationaliteit? Praktische en emotionele argumenten spelen mee. Loyaliteit aan twee landen kan wel degelijk. Ook al moet je daarvoor blijkbaar soms bloemkool eten.

In zijn jeugd werd hij één keer per jaar in een muf oker pak gestoken en meegetroond naar de Spaanse ambassade in ons land. Daar volgde een ceremonie waar hij middels een plechtige buiging de vlag kuste, om zijn trouw aan zijn tweede vaderland te bevestigen. Tv-maker en auteur Pedro Elias heeft wat overgehad voor zijn dubbele nationaliteit. "Jurar la bandera, heette dat", legt hij uit. "Trouw zweren aan de vlag. Als ik dat niet deed, zou ik in Spanje legerdienst moeten doen."

De N-VA stelt het principe van de dubbele nationaliteit ter discussie. Het liefst van al zouden de Vlaams-nationalisten het principe in ons land afschaffen, maar dat stuit op praktische bezwaren. Maar hechten mensen zo veel belang aan dat dubbele paspoort?

"Ik wil geen grote politieke stelling innemen", zegt Elias. "Maar voor mij is dat gewoon wie ik ben." Zijn vader was een Spaanse wijnhandelaar, onder meer in Antwerpen, zijn moeder komt uit Leest. Ooit vond hij zijn Spaanse nationaliteit belangrijk omdat hij dan eenvoudiger zou kunnen reizen in Zuid-Amerika, nu is het vooral een emotioneel gegeven. Spanje zit gewoon evenzeer in zijn bloed als België. "Ik heb het ook niet gedaan voor mijn strafblad", grapt hij. "Want ik heb er geen."

Stabiliteit

Wat Elias met een kwinkslag zegt, geldt voor niet-Europeanen wel degelijk als motivatie. "Het grootste verschil is dat je zonder Belgische nationaliteit het land uitgezet kunt worden als je criminele feiten hebt gepleegd", geeft professor migratie Dirk Vanheule (Universiteit Antwerpen) aan. "In die zin past dit voorstel helemaal in het beleid dat de N-VA voert."

Stabiliteit is een belangrijke reden om de Belgische nationaliteit aan te vragen. "Ze wonen hier vaak al heel lang en willen dat verankerd zien." Een belangrijke extra reden is dat ze zo in één beweging ook een Europees paspoort hebben, waardoor ze vaker zonder visum kunnen rondreizen.

Maar dat geldt ook omgekeerd. Met het paspoort van het thuisland kom je vaak verder. "Een Belgische Turk zal nooit met zijn Belgisch paspoort naar Turkije reizen. Dat is administratief veel simpeler. En een keer je kinderen hebt, moeten die mee op dat paspoort vermeld staan als ze mee het land in willen. En zijn ze in één keer ook Turk."

Birsen Taspinar ondervond de voordelen van de dubbele nationaliteit. De Turks-Belgische psychologe trok voor een jaar naar Turkije om een boek te schrijven. "Al is het maar om een telefoonabonnement aan te vragen: als Turkse gaat dat veel eenvoudiger."

Dubbel kader

De lokroep van het thuisland is nooit helemaal weg, ook bij de derde generatie. Ze ziet dat een aantal jongeren uitkijkt naar een job of, in mindere mate, een partner in Turkije. "Ze verdubbelen hun kansen." En dan kun je maar beter je andere paspoort behouden.

Taspinar werd geboren in Turkije, maar groeide op in ons land. Op haar 18de ging ze naar de rechtbank van eerste aanleg om de Belgische nationaliteit te verkrijgen. "Ik moest tonen dat ik voldoende Nederlands sprak. De rechter testte ook of ik de Belgische groenten kende en vroeg wanneer ik de laatste keer bloemkool had gegeten. Een aantal van mijn vrienden verzet zich tegen die 'bloemkooltest'."

Als psychologe bekijkt ze de dubbele nationaliteit als iets positief. "Je hebt als het ware een moeder- en vaderland. Veel jongeren groeien op met een dubbel referentiekader, waartussen ze ook heel makkelijk kunnen schakelen. Je kunt wel degelijk een dubbele loyaliteit hebben. Dat verbreedt de blik op de wereld."

Dat referentiekader is volgens haar vele malen breder dan politiek alleen, waar nu de focus op ligt. "Het gaat bijvoorbeeld ook over Turkse waarden, zoals oog voor familie, ouders en ouderen. Ik probeer dat ook aan mijn kind mee te geven. Die vind je evengoed in Vlaanderen, maar Turken leggen het accent anders."

De twee werelden lijken nu frontaal te botsen. "Jongeren van de derde generatie worden aangesproken op hun nationale identiteit", zegt ze. "Anderzijds lijken ze president Erdogan volledig te steunen. Dit komt doordat de negatieve berichtgeving voor hen als een verloochening aanvoelt. Je maakt je vader of moeder ook niet zwart in de buitenwereld, luidt een Turks principe."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234