Vrijdag 22/11/2019

"Zweedse coalitie is niet zomaar een ruk naar rechts, maar een poging om het land te moderniseren"

Kris Peeters (CD&V) en Charles Michel (MR) na hun bezoek aan de koning deze week. Beeld BELGA

Rik Torfs is rector van de KU Leuven.

Nu de Vlaamse regering er is en de federale in de steigers staat, verdienen drie punten bijzondere aandacht.

Vooreerst is er de ommezwaai. In Vlaanderen komt er een tripartite, maar niet de 'klassieke'. Federaal vormen de drie Vlaamse meerderheidspartijen, samen met de MR, naar alle waarschijnlijkheid de nieuwe regering.

Vooral federaal wordt de coalitie riskant genoemd. Mathematisch bleek natuurlijk meteen dat ze perfect mogelijk was, maar mentaal moest een langere weg worden afgelegd. Dat komt door de angst voor verandering, die het oude Europa al langer in haar greep houdt. Maar ook door de misvatting dat een Belgische regering zowel in Vlaanderen als in Franstalig België (ongeveer) over een meerderheid moet beschikken. Dat leidt altijd naar een veelkleurige maar machteloze regering die zich haast per definitie nestelt in een status quo waarbij vooral PS en cdH baat hebben. Herinner u Joëlle Milquet in 2007: "Nous ne sommes demandeurs de rien."

Je kunt de Zweedse coalitie als een ruk naar rechts beschouwen, maar net zo goed, of beter, als een poging om het land te moderniseren, iets waar niet enkel Vlamingen om vragen, maar waar ook de MR al lang op aanstuurt. Trouwens, heel veel Franstaligen snakken naar sociaaleconomische verandering, overigens de enige manier om België te behouden. Eigenlijk wilde de kiezer die ommekeer al in 2007, maar de politieke wereld met Yves Leterme op kop was er onvoldoende op voorbereid, en het non van de cdH was toen nog incontournable.

Zeven jaar later is het dan zover, structuren houden nooit de tijdgeest tegen. Wat riskant is, gebeurt toch. Uiteraard zijn politieke stakingen niet uitgesloten, maar ze zullen vooral in Wallonië plaatsvinden, waar de PS nog altijd aan de macht is en zelf rechtstreeks door overdadige onrust wordt getroffen. De tijden zijn trouwens veranderd. Links is bij ons minder links, en rechts is minder rechts dan in het Verenigd Koninkrijk van de jaren tachtig met premier Margaret Thatcher en stakingsleider Arthur Scargill.

Sterke linkervleugel
Zo kom ik bij een tweede punt. Dat de nieuwe regeringen, in de eerste plaats de Vlaamse, modernisering beogen en niet verrechtsing, zullen ze duidelijk moeten aantonen. De instellingen die de solidariteit gestalte geven, zijn aan herziening toe. Maar een solidaire samenleving blijft noodzakelijk. Wie weerloos is, mag niet aan zijn lot worden overgelaten, ook al is dat in China misschien anders. En wie onderwijs onvoldoende financiert, ontneemt niet enkel de jeugd haar toekomst, maar ondergraaft tegelijk de zijne.

Om het badwater weg te gooien en het kind te behouden, heeft de nieuwe regering een sterke linkervleugel nodig. Links betekent dan niet: de bestaande structuren verdedigen. Maar wel: een moderne sociale politiek voeren. In die zin is het begrijpelijk dat zowel de Vlaamse minister van Welzijn als zijn collega van Onderwijs tot CD&V behoort. Niet bepaald de winnaar van de verkiezingen. Maar een cruciale partij om het systeem te moderniseren en toch het sociale gelaat ervan te behouden. Dat CD&V zelf in het verleden samen met de PS van 'het systeem' gebruik maakte om meer macht te verwerven, versterkt deze gedachte alleen maar. Hoe dan ook, het - overigens niet per se communautair gekleurde - gevoel dat een modern bestuur noodzakelijk is, leeft vandaag meer bij CD&V met een blik naar het oosten en het noorden gericht, dan bij de PS, die nog altijd kijkt naar het etatistische en weinig wendbare Frankrijk, of daar nu rechtse of linkse politici aan de macht zijn.

En dan nog een derde en laatste punt. Dat ook in Vlaanderen het geld op is en we dus, zoals dat clichématig heet, meer met minder moeten doen, biedt de nieuwe Vlaamse regering de kans om de welig tierende bureaucratie drastisch terug te schroeven, en wie het werk op het terrein doet meer vertrouwen te schenken. Laat scholen, universiteiten, welzijnsinstellingen een eigen koers varen met de beperkte middelen die ze hebben. Minder geld, oké, als het niet anders kan, maar zulks moet resulteren in meer autonomie. Hierin kan Vlaanderen resoluut verschillen van Franstalig België, waar alomtegenwoordige ministers zich bij momenten zowel ondernemer als universiteitsrector wanen. Laten we het in Vlaanderen anders, soberder, efficiënter doen. De taak van politici bestaat erin een kader te scheppen dat iedereen toelaat optimaal te functioneren. Dat vergt enerzijds een gezonde begroting, en anderzijds een waakzaam oog voor wie de zwaksten zijn en hoe ze kunnen worden geholpen.

Ik wil natuurlijk niet overdrijven, maar wie weet komt weldra het moment waarop wij onze politici echt gaan appreciëren.

Beeld dm
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234