Vrijdag 18/10/2019

5 vragen

Zweden experimenteren: voor hetzelfde loon twee uur minder per dag werken

Experiment in de stad Göteborg: ambtenaren werken zes in plaats van acht uur per dag. Beeld thinkstock

Het stadsbestuur van Göteborg wil een experiment starten waarbij ambtenaren voor hetzelfde loon zes in plaats van acht uur per dag werken. Het doel: gezondere werknemers, minder absenteïsme en hogere productiviteit. Het proefproject zal een jaar duren.

1. Waar gaat het over?
Göteborg wil een groep ambtenaren een jaar lang zes in plaats van acht uur per dag laten werken, met de bedoeling dat ze productiever en gezonder worden. Ze krijgen hetzelfde loon als andere werknemers. Mats Pilhem, de linkse burgemeester van de stad, zegt in een Zweedse krant dat de maatregel moet leiden tot werknemers die zich minder ziek melden.

Bovendien kan verhoogde efficiëntie er volgens hem voor zorgen dat er extra jobs gecreëerd worden. Enkele maanden geleden kwam Duits minister van Gezin Manuela Schwesig ook al op de proppen met het idee om een 32-urige werkweek in te voeren voor ouders van jonge kinderen. Ze verwees daarbij naar een studie waaruit zou blijken dat met een aangepaste werkduur meer moeders aan de slag zouden gaan. Ze kreeg de steun van werkgeversorganisatie IHK, maar botste op een kordate 'nein' van Angela Merkel.

2. Hoe realistisch is dit plan?
"Een kortere werkdag kan een positief effect hebben op absenteïsme en gezondheid van werknemers, maar als het de bedoeling is om meer jobs te creëren, dan moet je je hier toch vragen bij stellen", zegt Luc Sels, decaan van de faculteit Economie en Bedrijfswetenschappen aan de KU Leuven. "Door deze maatregel gaat de loonkost omhoog en dan is er voor werkgevers weinig ruimte om nieuwe mensen aan te nemen. Het zal er in de praktijk wellicht voor zorgen dat werknemers in minder tijd even productief moeten zijn. Hogere werkdruk, met andere woorden. En dat kan dan weer een negatief effect hebben op de gezondheid. Als je denkt aan een vermindering van het aantal uren, lijkt een bijbehorende inkrimping van het loon me een stuk billijker en beter.

3. Kan een kortere werkweek voor meer jobs zorgen?
"In de jaren 80 en 90 dachten velen in België van wel", zegt Joost Bollens van onderzoeksinstituut HIVA (KU Leuven). "Het brugpensioen werd toen vrij algemeen ingevoerd, om zo mee de hoge jeugdwerkloosheid op te lossen. De jongeren zouden die ouderen vervangen, was het idee, maar dat is niet gebeurd. Er zijn toen massaal jobs vernietigd. Je kan niet zomaar jobs in stukken knippen en die over mensen verdelen. Om te beginnen moet je de geschikte mensen vinden voor een job en dat lukt niet zo maar. Zeker in sectoren waar een krapte is, is dat onmogelijk.

"Het idee om minder te werken lijkt het ei van Columbus, maar het verleden toont dat het niet simpel is. Zie ook Frankrijk, dat de 35-urige werkweek invoerde, maar daarop moest terugkeren. Er werden geen extra jobs gecreëerd, er werd alleen minder gewerkt. Als je moet concurreren, is dat niet vol te houden."

4. Kan korter werken ons langer doen werken?
"Daar heb ik geen idee van", zegt Luc Sels. "Ik weet niet of daar studies over bestaan. Wat we wel weten, is dat oudere mensen die ervoor kiezen om op het eind van hun loopbaan minder te werken, ook vroeger op pensioen gaan. Vraag is natuurlijk of je dat dan kunt extrapoleren naar de rest van de bevolking."

5. Hoe realistisch is een kortere werkweek in België?
"In België zou ik een kortere werkweek nooit collectief invoeren. Zeker in Vlaanderen is de behoefte daaraan absoluut niet groot. We hebben niet zo'n hoge werkloosheid. Het staat om die reden ook niet op de politieke agenda", zegt Luc Sels.

"Op bedrijfsniveau kan een kortere werkweek in sommige gevallen wél een goed idee zijn. Volkswagen heeft bijvoorbeeld meer dan tien jaar geleden met succes een kortere werkweek ingevoerd, weliswaar met loonsvermindering. Werknemers konden toen kiezen voor een 30- of 32-urige werkweek, om zo ontslagen te vermijden. De maatregel droeg bij tot een revival van het bedrijf.

"In België moet je ook rekening houden met de hoge loonkosten. Die zorgen ervoor dat bedrijven zoveel mogelijk de productiviteit per werknemer verhogen. Een experiment zoals dat in Göteborg is hier om die reden ondenkbaar."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234