Zaterdag 06/03/2021

Zwarte tranenLeo de Haes

Onlangs werd een Vlaams Blokker tot voorzitter gekozen van de raad van bestuur van de Openbare Bibliotheek in Antwerpen. Het nieuws sloeg in als een bom. Sindsdien is er nog weinig over vernomen. De redenen waarom de VB-kandidaat het haalde, zijn bekend: ondanks het feit dat de voorzittersverkiezing al een keer was uitgesteld en ondanks een stevige mobilisatie voor de tweede ronde (men wist godbetert goed wat er op het spel stond), vond niet eens de helft van de raadsleden het nuttig en nodig om aanwezig te zijn. Heeft er één spijbelaar intussen uit pure schaamte ontslag genomen? Bij mijn weten niet. Ook heeft geen enkele democratische partij haar vertegenwoordigers in de raad van bestuur wegens verregaande laksheid door actievere leden vervangen. Deze politieke zelfgenoegzaamheid van de meerderheid choqueert nog het meest. Wat je ook over het Blok moge denken, hun vertegenwoordigers sloven zich wel uit. Ze voelen zich niet te beroerd om de handen uit de mouwen te steken en zich op straat tussen het plebs te begeven. Ook dat verklaart voor een deel het succes.

In de marge van deze zaak werd mijn gemoedsrust nog een tweede keer gebruuskeerd. In de hitte van de strijd voorspelde Tom Lanoye op de Antwerpse Televisie dat die nieuwe voorzitter er zeker voor zou zorgen dat straks alle vertalingen van Karel Dillen in de rekken van de Antwerpse bibliotheek zouden staan. Hij debiteerde dit met het allerdiepste misprijzen. Alsof de aanwezigheid van de boeken van Karel Dillen in de bibliotheek het einde van onze beschaving zouden betekenen. Acteertechnisch was het showbeest weer prima, grappig is anders.

Veertien dagen later zeurt Lanoyes uitglijer nog steeds in mijn oren. Waarom eigenlijk? Omdat zijn woorden een onvermoed akelig links fundamentalisme verraden. Hij riep net niet op tot censuur. Of was dit een sollicitatie voor Hoofd Stedelijke Boekverbranding? Vanuit dezelfde enge mentaliteit is de fatwa over Salman Rushdie uitgeroepen en worden momenteel in Franse steden waar het Front National aan de macht is massaal boeken van andersdenkenden en allochtonen uit de bibliotheken gesleept. Eigen smaak of politieke gezindheid kunnen nooit een criterium zijn bij de samenstelling van een openbare collectie. De geschriften van Karel Dillen mogen er niet alleen staan, ze moeten er staan. Dat is een democratische plicht. Ook tegenstanders moeten desgewenst Dillens oeuvre kunnen consulteren.

Lanoyes uitspraak doet me denken aan de recente warrige discussie in Nederland over Mein Kampf, van multitalent schrijver-schilder-politicus Adolf Hitler. In Nederland, dat als gidsland van de wereld altijd al politiek correcter wil zijn dan de andere, mag dit boek niet in de reguliere boekhandel verkocht worden. Telkens er een stiekem exemplaar opduikt, is het hommeles in de Amsterdamse grachtengordel. In België is Mein Kampf net zo goed verboden, maar knijpt men zoals gebruikelijk een oogje dicht. Gelukkig. Ik heb al lang zin om dit racistische boek te lezen en ik wil dit met opgeheven hoofd kunnen kopen, dus niet in een of andere gore neonazi-krocht.

Wie is waar bang voor? Alleen een dolle antisemiet zal goedkeurend knikken bij de lectuur van Hitler. En als je Mein Kampf verbiedt, waarom dan ook niet Het Kapitaal, de bijbel en de koran? Aan al deze boeken kleeft bloed. En mogen Plato, Arthur de Gobineau, W.E.B. Du Bois, Oswald Spengler, Nietzsche, Cline, Flaubert, Drieu La Rochelle, Heidegger en tutti quanti nog wel?

Stel dat het Vlaams Blok bij de volgende gemeenteraadsverkiezingen de volstrekte meerderheid in Antwerpen haalt. En stel dat het extreem-rechtse college de bibliotheek etnisch-literair wil zuiveren, dan koester ik weinig hoop voor de romans en dichtbundels van Tom Lanoye. Welk argument heeft de auteur tot zijn verdediging wanneer hij nu een ideologische tegenstander wil aandoen wat hem straks zelf kan overkomen? Als Lanoye verkiest het pluralistisch-democratisch principe los te laten, kunnen zelfs zijn grootste medestanders straks niets anders meer aanvoeren dan: eigen schuld dikke bult. Zwarte tranen zal ik wenen.

Donderdag: de column van Kristien Hemmerechts

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234