Woensdag 03/06/2020

Zwarte dozen geven geheimen nog niet prijs

De gesprekken in de cockpit van de Airbus 320 die in de Franse Alpen is gecrasht, zijn een eerste keer beluisterd. Maar de data geven nog geen antwoord op de cruciale vraag: waarom kwam er uit het gestaag dalende vliegtuig acht minuten lang geen enkele alarmkreet?

Volgens het Franse Bureau d'Enquêtes et d'Analyses pour la Securité d'Aviation Civile (BEA), de instelling die het ongeluk onderzoekt, heeft de eerste zwarte doos bruikbare gegevens opgeleverd. De gegevens konden worden gered, maar een mogelijke verklaring over de oorzaak van de ramp is er nog niet. De vluchtrecorder, de apparatuur die alle geluid dat doordringt tot de cockpit registreert, neemt minstens de laatste 30 minuten van de vlucht op.

Ook de tweede zwarte doos, die vlucht- en technische gegevens registreert, is teruggevonden. De apparatuur is echter zwaar beschadigd en de geheugenkaart ontbreekt. Zonder Flight Data Recorder (FDR), zegt voormalig piloot en luchtvaartconsulent Jacques Drappier, wordt de reconstructie van de crash "een drama. De FDR registreert honderden parameters. Tot op de seconde wordt gevolgd met welke kracht de motoren draaien, wat de luchtdruk in de cabine is, of er op automatische piloot of manueel wordt gevlogen en in welke stand de gas- en stuurhendels zich bevinden. Zonder die data zie ik het somber in."

Onderzoekers hoopten via de data in de zwarte dozen - die eigenlijk feloranje zijn - een inkijk te krijgen in de cruciale minuten voor de crash op een bergflank in de Franse Alpen. Een piloot die in de problemen raakt, heeft drie taken volgens een strakke hiërarchie: avigate, navigate, communicate. Eerst vliegen, dan sturen, daarna informatie doorgeven aan de grond. Het vliegtuig zette boven het gebergte een gestage, gelijkmatige en rechtlijnige daling in, zo blijkt uit radargegevens. Volgens Drappier insinueert dat controle, door mens of machine in de vorm van de automatische piloot. "Een vliegtuig dat ongecontroleerd daalt, gaat sneller en sneller naar beneden. De vaststelling dat de snelheid constant bleef, doet uitschijnen dat iets of iemand een zekere controle had. Dat maakt het nog vreemder dat er geen alarmsignaal is uitgezonden."

Verontrustend

Tijdens hun laatste contact deelden de piloten van het toestel een routinemelding mee. Daarna werd het 8 minuten lang stil. Vervolgens verbrak het contact met de luchtverkeersleiding. Een anonieme Franse bron die volgens The New York Times dicht bij het onderzoek staat, zei tegen de krant dat het zwijgen van de piloten 'verontrustend' is, en dat niet wordt uitgesloten dat zij bewust zwegen.

Diepere analyses van de geluidsfragmenten kunnen achtergrondgeluiden aan het licht brengen die meer vertellen dan de conversaties van de piloten. Dat gaat volgens BEA enkele dagen duren. Een deur die opengaat zou bijvoorbeeld geregistreerd kunnen worden, of een alarmsignaal in het vliegtuig dat wijst op luchtdrukval. Bij problemen met 'pressurisatie' dalen zuurstofkapjes automatisch neer boven de hoofden van de passagiers. Piloten moeten binnen de 30 seconden speciale maskers opzetten. De reactiesnelheid gaat bij luchtdrukval razendsnel achteruit.

Ook rook door brand is een optie, denkt Drappier. "Rook kan erg snel ontwikkelen en erg irriteren. Bij de ramp met de Halifax (een toestel van Swissair stortte in 1998 vlak na het opstijgen neer in de zee voor New York, SVL) is pas na jaren onderzoek gebleken dat een brand in het plafond van de cockpit de oorzaak was."

Update zwarte doos

BEA-topman Rémi Jouty bevestigde nog dat er geen explosie was aan boord van het toestel. "Het vliegtuig heeft tot het einde gevlogen." Ook Lufthansa, moederbedrijf van lowcostmaatschappij Germanwings, blijft in het duister tasten. Topman Carsten Spohr zei dat het toestel "technisch in onberispelijke staat" was, en de piloten "ervaren".

In haar onderzoek wordt BEA bijgestaan door Duitse luchtvaartongevalspecialisten. Ook technische experten van Lufthansa en de fabrikant van de vliegtuigmotoren zijn afgereisd naar het hoofdkwartier van BEA in Le Bourget bij Parijs.

In luchtvaartkringen wordt al een tijdje gedebatteerd over een update van de zwarte doos. In plaats van een fysiek toestel in een vliegtuig te plaatsen, menen bepaalde experts, zouden deze data continu naar land gestuurd moeten worden. Dat kan nuttig zijn bij een crash die zo zwaar is dat het vliegtuig zo goed als verpulvert, zoals in Frankrijk, of als het neerstort in zee. Nadeel is dat dergelijke datatransmissie enorm duur is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234