Maandag 30/11/2020

Zwart bolletje

O lezer, u bent een goudzoeker. Net zoals ik. We zitten samen opgesloten in een goudmijn van informatie zonder nooduitgang. Terwijl ik dit schrijf is het al achter de rug. Wegens het zwaarbewolkte weer van woensdag kon niemand in dit land zien hoe gisterochtend op een ontiegelijk vroeg uur de planeet Venus als een zwarte druppel over de zon schoof. Binnen 120 jaar valt het opnieuw te bezichtigen.

In de kranten werd er gezegd dat het een 'zeldzame gebeurtenis' is. Maar dat klonk even begeesterend als toen uw goudzoeker, pril en onschuldig, op de schoolbanken de verschillende planeten diende van buiten te leren. Ik herinner mij felgekleurde knikkers op een witte toonplaat en je zou gezworen hebben dat de leerkracht van dienst er zelf bij stond te knikkebollen. Het was leerstof om in jonge koppen te krijgen, meer niet.

De eerste sterrenhemel die ik echt zag in al haar flonkerende pracht was allicht ergens tijdens een vakantie in Frankrijk of Spanje. Het was jammer dat die verwondering een paar jaar later niet meteen gedeeld kon worden in dat leslokaal. Knikkers op een wit veld. Tijdens de godsdienstles werd er al wel eens iets geopperd over de 'onmetelijkheid van het universum', maar dat bleek dan vooral reclame te zijn voor een opperwezen uit wiens knikker die onmetelijkheid zou zijn ontstaan. Raadselachtig was dat evenmin. Het was weer leerstof, meer niet.

Ondertussen hebben we dus met z'n allen iets meegemaakt, zij het niet live gezien, dat we nooit meer zullen meemaken. De zogenaamde Venusovergang wordt niet bepaald gevierd in medialand. Dus moeten we maar de goudmijn in, op zoek naar mensen die wel verwonderd zijn en die er met enthousiasme over kunnen spreken. Als u 'venus transit 2012' intikt op YouTube en met de naam John Wadsworth combineert, wordt het boeiend. Wadsworth heeft het niet enkel over astrologie en de betekenis van deze gebeurtenis binnen een heidense context, maar sust uw rationele geest met enkele geestdriftig gebrachte astronomische weetjes.

De planeet Venus heeft een cyclus van acht jaar (de vorige Venusovergang was in 2004) en tijdens die cyclus staat ze twee maal vijf keer in conjunctie met de zon en de aarde (vijf daarvan achter de zon en vijf voor de zon vanuit onze positie). Als je die punten met elkaar verbindt, kom je uit op een vijfpuntige ster of een pentagram. Normaal gezien verdwijnt Venus tijdens zulke conjuncties. Tijdens een Venusovergang gebeurt dat niet en dat maakt het zo uitzonderlijk dat we haar tijdens die periode even kunnen zien als een zwart bolletje op de zon.

Zoals u weet is de planeet Venus genoemd naar de godin van de liefde. Wat ik verbijsterend vind, is dat deze godin van oudsher geassocieerd werd met het pentagram en dat we door de ontwikkeling van de wetenschap relatief recent kunnen zien dat haar baan wel degelijk een vijfpuntige ster vormt. De godin van de liefde zal je vaak ook afgebeeld zien met een roos. Ook dat blijkt te kloppen. Indien je al haar bewegingen met elkaar verbindt kom je in het midden van die tekening uit op een roos met vijf bloembladen, de roos van Venus. Deze schitterende ster werd in de loop van de eeuwen overladen met de ene na de andere betekenislaag, net zoals wij in deze tijd de liefde zelf zo hoog schatten (maar zelden begrijpen).

Toen uw goudzoeker dat te weten kwam, werd het een lange dag in de goudmijn. Indien de sterrenkijkers van duizenden jaren geleden iets te weten zijn gekomen wat we pas bevestigd zien bij het ontstaan van de moderne wetenschap, geraakt een mens zoals ik geprikkeld. Waarom werd in de Oudheid de Venusovergang als zo belangrijk beschouwt? Griekse mythologie is een waar avontuur om te bestuderen. De goden en de godinnen zijn niet meteen met een spreekwoordelijke vingerknip en een lading boeken te doorgronden.

Maar uiteindelijk kwam ik uit op een verhaal waarbij de planeet Venus tijdens die conjuncties (waarbij ze normaal even verdwijnt) figureert als de godin van de liefde (Aphrodite bij de Grieken) die in de onderwereld afdwaalt om haar zwarte zuster Persephone, de godin van het dodenrijk, te bezoeken. Waarom? Om geheime kennis op te doen, dunkt mij. Een trip van haar naar de goudmijn allicht. Wanneer dit bezoek tijdens de Venusovergang voor iedereen zichtbaar wordt, werd dat in de Oudheid beschouwd als een zeldzaam geschenk.

Wij zien een zwart bolletje. Zij zagen meer. Kennisoverdracht achten wij belangrijk in het onderwijs. In mijn geval kreeg ik er gratis geheugenverlies bij. Nee, dat klinkt misschien al te somber. Gelieve mij nu te excuseren. Uw dienaar gaat wat genieten van een herwonnen verwondering.

Elke donderdag gaat schrijver Jeroen Olyslaegers op zoek naar goud in de ondergrond.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234