Zondag 22/05/2022

Zwanger van wijn

Wijn en wetenschap: het blijft een lastige lat-relatie. Soms is de liefde megagroot, maar soms vraagt de wijndrinker zich toch bedenkelijk af waar de grenzen liggen, ten kwade en ten goede. Drie voorbeelden uit Jongens & Wetenschap.

Mag ik met het zotste bericht in huis vallen? Het past in een groeiende stapel wetenschappelijke studies die anno 2003 inzoomen op de link tussen wijn en gezondheid. Decennialang hebben onderzoekers het product wijn links laten liggen, maar tegenwoordig lijken ze zich collectief te buigen over dit vergiste druivennat: colonkanker, diabetes, borstkanker, hartinfarcten, hersenbloedingen, osteoporose, u kunt het zo gek niet bedenken of er liggen wel vijf studies in de rekken die een verband menen te herkennen tussen dagelijks wijngebruik en de staat of destructie van uw lijf en leden.

Zo kwamen vorsers van het Danish Epidemiology Science Center in Kopenhagen tot de conclusie dat vrouwen die 1 à 2 glazen wijn per dag consumeren sneller zwanger worden dan geheelonthoudsters of vrouwen die zich beperken tot bier of distillaten. In het vakmagazine Human Reproduction stelt de hoofdonderzoekster Mette Juhl onomwonden: "We vonden dat vrouwen die helemaal geen wijn dronken bijna 30 procent vaker een jaar moesten wachten alvorens zwanger te worden dan wijndrinkers. Wijndrinkende vrouwen hadden van alle testgroepen de kortste wachttijd voordat ze zwanger werden."

De nieuwe studie sluit naadloos aan bij een onderzoek van hetzelfde team twee jaar terug, waaruit werd geconcludeerd dat een matige alcoholconsumptie de kansen op zwangerschap niet negatief beïnvloedde, maar dat matig drinkende vrouwen daarentegen gemakkelijker een bolle buik kregen dan geheelonthouders. Voordat u nu in lachen uitbarst ("natuurlijk: wie dronken is, let niet goed op, belandt tussen de lakens voor ze het beseft en wordt zo vlotter zwanger"): bedenk dat deze studie in totaal 29.844 vrijwilligers volgde die doelbewust zwanger werden tussen oktober 1997 en maart 2000. Daarbij werd niet alleen gepeild naar de duur van hun pogingen om zwanger te geraken, maar ook naar hun drinkgedrag en geliefkoosde drankje. Al die data werden daarna grondig geanalyseerd.

Over naar het domein van de gentechnologie. Canadese wetenschappers maakten zopas bekend dat ze dicht bij de identificatie van het gen staan dat wijnstokken beschermt tegen extreme koude. De wetenschappers zijn er rotsvast van overtuigd dat het actief was tijdens de ijstijd, toen de vitis vinifera, de moeder van de betere wijnstokken, moest overleven bij bijtende temperaturen van zelfs -40°C. Dr. John Paroschy, wetenschappelijk onderzoeker van de Château des Charmes Winery in Ontario en een van de autoriteiten inzake genetische druivenstudie, identificeerde al een vijftal genetische 'switches' die het defensiemechanisme van een wijnstok op gang zet bij extreem lage temperaturen. Het team is er zeker van dat ze binnen een jaar een van die 'switches' kunnen schakelen, wat voor de wijnindustrie een geweldige doorbraak kan betekenen.

Momenteel worden hele wingerds nog zwaar beschadigd of zelfs radicaal vernietigd als het kwik plots beneden -30° zakt. Als Paroschy gelijk heeft, zouden veel minder wijngaarden hopeloos verloren gaan bij extreme koudegolven, zeker in een land als Canada, waar expansie van de druivencultuur geremd wordt door de lage temperaturen. Nieuw aan deze aanpak is dat het gebeurt zonder ingrijpende genetische modificatie met 'vreemd' materiaal. In het verleden werden al pogingen ondernomen om de genen van een wilde neef van de broccoli in te planten in de cellen van een viniferawijnstok om zo de koudetolerantie te checken. Nu probeert men het dus duidelijk langs de 'zachte' weg.

Voor ons derde thema zakken we af richting Israël, of beter naar het bezette gebied van de Golanhoogte, waar een van de bekendste lokale wijndomeinen actief is. De producent van koosjere wijnen, Golan Heights, is er in samenwerking met de Tel Aviv Universiteit begonnen met de productie van 'artificiële' zoete wijn. Normaal zorgt moeder natuur voor het botrytis-effect, de zogenaamde edele rotting die rijpe druiven verder laat verkrenten, zodat ze een maximale dosis suikers bevatten. Het samenspel van zonnewarmte en humiditeit (bijvoorbeeld ochtendnevel, de nabijheid van een rivier...) zorgt voor dit gesofisticeerde en gegeerde rottingsproces dat onder meer ook in Sauternes, de Elzas, Hongarije, het Duitse Riesling en de Loirevallei verantwoordelijk is voor topdessertwijnen. De kunstgreep van de Golan-equipe bestaat erin dat sporen van botrytis (een goedaardige schimmel) worden aangebracht op reeds geoogste, volrijpe druiven, die in een atmosferisch gecontroleerde kamer worden opgeslagen. Na verloop van tijd wordt die druivenmassa dan geperst tot een zoete wijn, in casu zo'n 3.000 halve flesjes Yarden Noble Semillon. Het gaat om de verfijning van een procédé dat reeds in de jaren vijftig werd toegepast in de VS.

Hamvraag blijft: gaat men hier geen stapje te ver in zijn ijver om commercieel te scoren? Wie weerhoudt straks een producent om met 'vreemde' sporen, uit een andere appellatie, regio of zelfs land, aan de slag te gaan op zijn - zelfs minderwaardig - druivenmateriaal? Mij doet het iets te veel denken aan een epo-kuur in de wielrennerij of aan atleten die niet meer op hoogtestage gaan, maar maandenlang slapen in een zuurstoftent.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234