Woensdag 20/11/2019

ZuiderZinnen sluit af in stijl

Ondanks een gekortwiekt programma kon het Antwerpse literaire festival ZuiderZinnen zondag een sierlijk slotakkoord breien. Met dank aan de najaarszon én publiekstrekkers als Remco Campert.

Een ding moet je ZuiderZinnen telkens weer nageven: ze hebben een voetje voor bij de weergoden. Ligt het aan de Zuid-Franse pleisterplek van organisator Luc Huybrechts? Ook bij deze laatste editie baadde het hoofdpodium, vlak voor het Koninklijk Museum voor Schone Kunsten, in een weldadige herfstzon.

ZuiderZinnen moest deze zomer alle hens aan dek roepen om nog een volwaardig programma in elkaar te boksen. Eerder dit jaar kreeg het festival nul op het rekest van het Vlaams Fonds voor de Letteren (VFL) en ging de subsidiekraan dicht. De spreekwoordelijke druppel: Huybrechts besloot na dertien edities de handdoek in de ring te gooien. Bovendien zat er ook sleet op de formule. Volgens het VFL lokt ZuiderZinnen bovendien vooral publiek met acts die niets met literatuur te maken hebben, verspreidt het te veel gratis kaarten én was het schrijversaanbod niet langer inspirerend genoeg. Lees: te veel usual suspects. En dat was dit jaar niet anders: ZuiderZinnen is telkens weer een Antwerpse thuismatch voor Kristien Hemmerechts, Tom Naegels, Bernard Dewulf en Bob van Laerhoven. Voor zijn dertiende editie kondigde Huybrechts niettemin aan back to the roots te gaan: minder podia, minder schrijvers en meer kwaliteit: "Lekker intiem."

Op het hoofdpodium was daar weinig van te merken: bij De Laatste Zuiderzinnenband en Nabil Khazakka en band ging het toch vooral om sfeerversterkende decibels. Landerig hangen op de museumtrappen, een frietje prikken en een schuimkraag weghappen, dat bleef het devies van de zonnekloppende toeschouwers. Cultuurschepen Philip Heylen en burgemeester Patrick Janssens braken in hun welkomstwoord in extremis wél een lans voor het voortbestaan van het festival: "ZuiderZinnen heeft zijn onvervangbare plaats op de literaire agenda. Dus laten we hopen: misschien de laatste." Ook Huybrechts zelf laat nog een opening: "Als we voldoende steun verzamelen, gaan we misschien toch nog door", liet hij meermaals verstaan. "Dat hangt ook af van de politieke situatie na de verkiezingen." Met 5.000 bezoekers over de hele dag kon hij tevreden zijn.

Maar back to the basics: de schrijvers zélf. Op een viertal locaties kon je hen in roulerende opstelling aan het werk zien, voor eerder korte voorleessessies, met zeldzame Vlaamse optredens van Nederlanders Peter Buwalda en Gouden Uilwinnaar David Pefko. Diane Broeckhoven mocht de spits afbijten en las in galerie Ludwig Trossaert voor op haar uit til zijnde roman. Zij kon er prat op gaan dat zij op alle dertien ZuiderZinnen-edities van de partij was.

Zijn vuurdoop kreeg journalist en romandebutant Marnix Peeters in café Local. Hij las geroutineerd voor, alsof het al zijn tiende boek was, uit zijn intussen veelgeprezen De dag dat we Andy zijn arm afzaagden. Een heftig en pittig fragment waaruit de geur van rottenis, kots en verderf de zaal insloeg, geheel conform zijn duister universum. Waarna Bart Van Loo de luchtige noot er weer inbracht en natuurlijk de francofilie en de literaire vleselijke lusten propageerde.

Averij aan de neus

Het tot sluiting gedwongen Zuiderpershuis, ooit dé thuishaven van Het Andere Boek, mocht de literaire coryfeeën ontvangen, alsof er niets aan de hand was. Kristien Hemmerechts lokte een bomvolle zaal en las onder meer fragmenten voor uit Haar bloed, waarvoor ze een tijdlang in een Amsterdams ziekenhuis meedraaide. Hemmerechts weet intussen naadloos hoe ze het publiek moet bespelen. Ze rondde af met een scène waarin ene Pieter een erectie krijgt tijdens een poseersessie voor naaktfotograaf Spencer Tunick. "Het voortbestaan van de mens hangt van erecties af."

En toen schuifelde de 83-jarige Remco Campert het podium op. Hij posteerde zich in de fauteuil, zich uitputtend in excuses. "Door een ongelukkige val in deze geliefde stad, als gevolg van te veel rode wijn, bezeerde ik me gisteravond aan mijn neus." De averij viel zichtbaar mee, maar de schrijver kon zijn kater moeilijk verbergen. Noodgedwongen ging het mes in zijn lezing. Toch verwende Campert een ademloos luisterend publiek met op maat gesneden Antwerpse gedichten, "zij het aan de droevige kant". Over een zonnige septemberdag in het Stadspark: "Het najaar nadert/Koop reeds uw kaarten voor het nieuwe seizoen." Tot zijn stem steeds fragieler werd en hij af en toe de draad kwijtraakte. Met flair sloeg Campert er zich door.

Al bij al verliep het literaire gedeelte van ZuiderZinnen gestroomlijnder dan vorige jaren. Het leek trouwens alsof het publiek voor het laatst zijn hart voor dit festival wilde tonen en welwillender dan ooit voor deze literaire potpourri stond. Afspraak dan toch volgend jaar?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234