Zondag 27/09/2020

Zuid-Afrikaans president stelt relatie tussen HIV en aids in vraag

Aids is een Afrikaanse catastrofe en het zou absurd zijn westerse oplossingen te gebruiken om daar het hoofd aan te bieden. Die mening werd de voorbije dagen geventileerd door de Zuid-Afrikaanse president Mbeki, in wiens land 4,2 miljoen seropositieven leven en waar 1.500 nieuwe besmettingen per dag plaatsvinden. Mbeki nam in een brief aan VS-president Bill Clinton ook de verdediging op van Peter Duesberg en David Rasnick, twee Amerikaanse wetenschappers die het verband tussen HIV en aids in vraag stellen.

Brussel

Eigen berichtgeving

Catherine Vuylsteke

De Zuid-Afrikaanse president Mbeki is wat aids betreft geen groentje. In 1997 kwam deze toenmalige vice-president nog met een wondermiddel op de proppen. Het medicijn heette Virodene, en werd korte tijd later als een industrieel oplosmiddel ontmaskerd. Minder onschuldig worden zijn jongste initiatieven bevonden. De president schreef een brief aan president Clinton waarin hij aids een "louter Afrikaanse catastrofe" noemde, die niet kon worden opgelost met westerse middelen. "Vermeden moet worden," aldus Mbeki, "dat het Westen zijn ervaring oplegt aan de Afrikaanse realiteit". Immers, aldus nog de president, aids is duidelijk anders in Afrika, aangezien het er heteroseksueel wordt overgedragen en "geen homoziekte is zoals in het Westen".

Al even frustrerend is het feit dat Mbeki zich in de wereld der aids-specialisten met controversiële vrienden heeft omringd. Hij liet zich in januari adviseren door twee Amerikaanse wetenschappers, Peter Duesberg en David Rasnick, die ontkennen dat er een verband is tussen hiv en aids. Zij zijn in elk geval uitgenodigd op de volgende internationale aids-conferentie in Zuid-Afrika, in Durban, die in juli plaatsvindt.

Tegelijk zullen ze, zo werd eind februari al duidelijk, zetelen in een speciaal overheidspanel dat nu moet uitmaken of de antiretrovirale geneesmiddelen AZT en Nevirapine mogen worden gebruikt of niet. De middelen zijn momenteel niet beschikbaar in Zuid-Afrika, terwijl onderzoek heeft aangetoond dat ze de kans op de moeder-kindoverdracht van seropositiviteit tijdens de geboorte met maar liefst de helft verminderen. Maandelijks, zo blijkt uit de laatste cijfers, worden in Zuid-Afrika 5.000 seropositieve baby's geboren en in totaal zou 22 procent van de zwangere vrouwen met het hiv besmet zijn.

Ook aan de slachtoffers van verkrachting wordt geen AZT of (het veel goedkopere) Nevirapine gegeven, al beweren kwatongen dat toen de vrouw van vice-president Zuma werd verkracht, ze het middel Nevirapine meteen werd toegediend.

Aanvankelijk heette het dat AZT te duur was voor een land als Zuid-Afrika, waarop verschillende internationale instanties leningen aanboden en er zelfs een prijsverlaging voor ontwikkelingslanden werd bedongen. Ondertussen kwam ook Nevirapine op de markt, dat in Oeganda door Unaids werd getest, veel goedkoper is en even efficiënt zou zijn. De Zuid-Afrikaanse gezondheidsminister meldde begin deze maand evenwel dat er bij een Zuid-Afrikaanse test van dat medicijn vijf vrouwen zijn overleden. Of die sterfgevallen zonder twijfel daaraan zijn toe te schrijven, wordt door sommige wetenschappers betwijfeld. Ironisch genoeg kwamen Mbeki's uitlatingen precies een dag nadat uit nieuw onderzoek was gebleken dat onderhand 4,2 miljoen Zuid-Afrikanen - goed voor 10 procent van de totale bevolking - met het hiv-virus is besmet. In KwaZulu Natal, de ergst getroffen regio, ligt dat percentage veel hoger: één op de drie zwangere vrouwen is er seropositief.

"Het is tragisch", aldus dokter John Moore van het New Yorkse Aaron Diamond Aids Research Center "dat de discussie nu gaat over het verband tussen hiv en aids of over de toxiteit van AZT en Nevirapine, terwijl we eigenlijk zouden moeten praten over hoe we deze epidemie, die in heel Afrika 33 miljoen slachtoffers heeft gemaakt, kunnen indijken." Moore vraagt zich ook af of Mbeki's uitspraken geen invloed zullen hebben op de rest van het continent, waar niet minder dan één op de vijf sterfgevallen door aids wordt veroorzaakt.

Immers, Zuid-Afrika wordt in veel opzichten als het meest geavanceerde land gezien. "Eigenlijk," aldus nog de dokter, die onderhand overigens spreekverbod kreeg van zijn onderzoeksinstelling, "zou Duesberg wegens genocide moeten worden berecht."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234