Dinsdag 27/09/2022

Voor u uitgelegdNieuwe variant

Zuid-Afrika slaat alarm over nieuwe variant coronavirus. Wat is er aan de hand?

null Beeld REUTERS
Beeld REUTERS

Een nieuwe variant van het coronavirus lijkt razendsnel om zich heen te grijpen in Zuid-Afrika. Volgens experten gaat het om de ‘meest zorgwekkene tot nu toe’. Steeds meer landen reageren door verschillende Afrikaanse landen op de rode lijst te zetten, de Europese Commissie roept alle EU-lidstaten op hetzelfde te doen. Ons land neemt later vandaag een beslissing. Wat is er aan de hand?

JC

Om welke variant gaat het?

B.1.1.529, zoals de nieuwe variant nu nog heet, beschikt over liefst 32 mutaties aan de uitsteeksels waarmee hij menselijke cellen binnendringt.

De herkomst van de variant is nog een raadsel. Het virus is geen directe familie van de deltavariant, die in veel landen dominant is, maar lijkt een nakomeling van de allereerste coronavirussen die zich begin vorig jaar over de wereld verspreidden.

Hoe is de situatie nu?

Het lijkt erop dat de nieuwe variant nu al de meeste besmettingen rond Johannesburg en Pretoria veroorzaakt. In de Zuid-Afrikaanse provincie Gauteng lijkt de variant al verantwoordelijk voor 90 procent van alle besmettingen. Wetenschappers vermoeden dat het virus zich mogelijk zelfs al over heel Zuid-Afrika verspreid heeft.

De mutatie heeft zich inmiddels ook al verspreid naar onder meer Botswana, Zimbabwe en Namibië.

Ook buiten Afrika is B.1.1.529 al aangetroffen. Het ging om een 36-jarige reiziger uit Zuid-Afrika die het virus had meegenomen naar Hongkong, en die in hotelquarantaine ook iemand anders besmette, en om een eerste geval in Israël. De besmette persoon is uit Malawi naar Israël teruiggekeerd, aldus het ministerie van Volksgezondheid.

Gevallen in Europa of België zijn nog niet bekend, maar volgens viroloog Marc Van Ranst worden er twee positieve stalen onderzocht die mogelijk om de nieuwe variant gaan. Daarover zou later vandaag of morgen uitsluitsel komen. De stalen worden zoals steeds aan meerdere PCR-tests onderworpen in het labo. Een van de tests bleek niet te werken. “Dat deed ons vermoeden dat het om een speciaal geval ging”, legt Van Ranst uit. “Het zou kunnen dat het om de al gekende Britse variant gaat, die opnieuw ons land zou zijn binnengeslopen. Het zou ook kunnen dat het om de pas ontdekte nieuwe variant gaat. t. Wat zeker is, is dat we de nieuwe variant niet volledig zullen kunnen buitenhouden.”

Of de stalen afkomstig zijn van personen die recent een reis ondernomen hebben naar landen in zuidelijk Afrika, is nog niet duidelijk. Dat wordt ook nog verder onderzocht.

Moeten we ons zorgen maken?

“Het gaat om een mutatie die serieus zorgen baart”, zei Zuid-Afrikaans hoogleraar bio-informatica Tulio de Oliveira donderdag op een bijpraatsessie voor experts. Volgens Zuid-Afrikaans minister van Volksgezondheid Joe Phaala ligt ze ongetwijfeld aan de basis van de “exponentiële” toename van het aantal besmettingen van de voorbije weken.

Tot nu toe is er echter nog maar weinig geweten over de nieuwe variant. Door de vele mutaties is het mogelijk dat B.1.1.529 besmettelijker is dan eerdere varianten. Of het nieuwe virus behalve besmettelijker ook ernstiger ziek maakt, is onbekend. Wetenschappers kunnen op dit moment ook moeilijk inschatten wat de doeltreffendheid van de coronavaccins is tegen deze nieuwe variant.

Hoewel nog veel onduidelijkheid bestaat over de eigenschappen van de variant, heeft het Britse gezondheidsagentschap UKHSA het nu al over de “ergste die we tot nu toe gezien hebben”. Volgens Susan Hopkins, de belangrijkste medische adviseur van de UK Health Security Agency, heeft de nieuwe variant een reproductiegetal 2. Dat betekent dat een besmet persoon het virus gemiddeld doorgeeft aan twee andere personen.

“Dat is echt vrij hoog”, aldus Hopkins tegen de BBC. “We hebben sinds het begin van de pandemie niet zulke niveaus van overdracht gezien vanwege alle maatregelen en maatregelen die we hebben genomen. Het kan dus een groot probleem worden als je zo’n hoge transmissie hebt in een bevolking, waar het mogelijk de immuunreacties die er al zijn kan ontwijken.”

Virologen Marc Van Ranst en Steven Van Gucht benadrukken echter dat er nog geen reden tot paniek is. “Dat er nieuwe varianten opduiken, is de normaalste zaak van de wereld. Het zou me verontrusten als dat niet het geval was, want dat zou betekenen dat we niet goed aan het monitoren zijn”, zegt Van Gucht. “De vraag is hoe besmettelijk de variant is”, aldus Van Ranst. “De eerste data van een variant zijn vaak niet altijd even betrouwbaar, dus dit is iets dat we moeten afwachten.”

Nederlands viroloog Marion Koopmans spreekt wel van een “zorgwekkende” situatie. “De nieuwe variant lijkt de deltavariant heel snel te verdringen. Epidemiologisch lijkt wel duidelijk dat hij een evolutionair voordeel heeft.”

Hoe reageert België?

Ons land voert een inreisverbod in voor reizigers uit zuidelijk Afrika. Wie terugkeert uit dat risicogebied, moet in quarantaine.

Hoe reageert de rest van de wereld?

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) doet de komende dagen en weken onderzoek naar de variant B.1.1.529, die afhankelijk van het potentiële risico ook een Griekse naam krijgt. Daarbij wordt ook onderzocht in welke mate de variant gevolgen heeft op de diagnose, behandelingen en vaccinatiecampagnes. “Het zal enkele weken duren voordat we weten welke invloed deze variant heeft”, zei experte Maria van Kerkhove op een briefing.

Het Verenigd Koninkrijk en Israël troffen als eerste maatregelen. Beide landen zetten verschillende landen in zuidelijk Afrika op de rode lijst. Alle vluchten naar deze landen worden geschrapt en terugkerende reizigers moeten verplicht in quarantaine. Ook Australië overweegt reisbeperkingen in te stellen.

Ook de Europese Commissie roept intussen op tot een ban van het vliegverkeer van en naar zuidelijk Afrika. Voorzitter Ursula von der Leyen zegt dat de maatregel snel wordt besproken. Verschillende EU-lidstaten hebben intussen al beslist om het vliegverkeer vanuit Zuid-Afrika te weren, waaronder Duitsland, Frankrijk en Italië. Ook Nederland stelt een vliegverbod uit zuidelijk Afrika in, vanaf vanmiddag 12 uur.

Hoe reageert Zuid-Afrika op die vliegrestricties?

De Zuid-Afrikaanse regering noemt de restricties voorbarig en onder een deel van de bevolking heerst het gevoel dat hun land, waar veel en goed onderzoek naar corona wordt gedaan, ten onrechte als een zondebok wordt neergezet. Bovendien bestaat de vrees dat toeristen Zuid-Afrika voorlopig links laten liggen, waardoor de lokale economie opnieuw een dreun kan krijgen.

Een van de leidende corona-onderzoekers in Zuid-Afrika, hoogleraar Tulio de Oliveira, reageert geërgerd op alle drastische besluiten. ‘De wereld zou Zuid-Afrika moeten steunen en niet discrimineren of isoleren!’, zo schrijft hij op Twitter. Volgens de Oliveria is Zuid-Afrika ‘zeer transparant’ geweest als het gaat om het delen van informatie uit lopende onderzoeken naar corona.

Hoe reageren de beurzen?

Het nieuws over de nieuwe coronavariant heeft ook gevolgen op de beurzen. De Aziatische markten en olieprijzen zijn vanmorgen gekelderd. Nikei, de aandelenmarkt van Tokio, leed het grootste dagverlies in twee maanden. Ook de olieprijs daalde door zorgen over de impact van mogelijke maatregelen. Ook de Europese beurzen gaan een fors lagere opening tegemoet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234