Woensdag 29/01/2020

Verkiezingen VS

Zuckerberg: "Trump door ons gewonnen? Belachelijk"

Facebook-topman Mark Zuckerberg. Beeld AFP

"Belachelijk", zo noemt topman Mark Zuckerberg de suggestie dat Donald Trump dankzij Facebook de Amerikaanse verkiezingen heeft gewonnen. Het sociale netwerk krijgt de afgelopen dagen op zijn kop van een klein leger journalisten dat vindt dat Facebook de verkiezingen heeft beïnvloed door op grote schaal nepnieuws, berichten van complotdenkers en propaganda te verspreiden.

Een belangrijk criticaster van Facebook is journalist Joshua Benton, die gisteren een felle aanklacht tegen het sociale netwerk schreef. Daarin vertelt Benton dat hij zich rot schrok, toen hij maandag op de Facebookpagina van de burgemeester van zijn geboortedorp in Louisiana keek. 'Hillary Clinton Calling for Civil War If Trump Is Elected', luidde een kop boven een nieuwsbericht op diens tijdlijn. Boven een ander: 'Pope Francis Shocks World, Endorses Donald Trump for President'. En: 'Barack Obama Admits He Was Born in Kenya'

Volgens de journalist heeft het sociale netwerk met het verspreiden van dit soort nepnieuws burgers misleid, en de kloof tussen conservatief en progressief Amerika verder vergroot.

Informatiebubbels

Hij kreeg veel bijval van collega's. Hun voornaamste kritiek is dat het sociale netwerk in de aanloop naar deze presidentsverkiezingen zeer bepalend was in de nieuwsvoorziening, en dus ook de meningsvorming, maar nooit de verantwoordelijkheid nam die daarbij hoort.

De journalisten noemen het schadelijk dat het sociale netwerk de nieuwsselectie sinds drie maanden geleden niet meer aan journalisten overlaat, maar aan een algoritme. Deze slimme software stelt serieus politiek nieuws gelijk aan complotberichten van obscure sites. Vooral Trump heeft hiervan kunnen profiteren, denken veel critici. Omdat hij zelf onwaarheden en complotten de wereld in heeft geholpen, en omdat zijn aanhang deels uit klimaatsceptici en anti-establishment-kiezers bestaat, die gevoeliger zouden zijn voor complottheorieën. Zeker nu, na deze uitslag, achten media het niet langer acceptabel dat het Facebook op zulke grote schaal desinformatie verspreidt.

Doordat Facebook bij iedere gebruiker de nieuwsfeed op hun voorkeuren aanpast leeft iedereen bovendien in zijn eigen 'filter bubbel', schrijven ze. Het nieuws dat ze tegenkomen past bijna altijd in hun straatje, wat hun mening alleen maar versterkt. In een gezonde democratie komen mensen ook met tegengestelde meningen in aanraking, zeggen de journalisten: 'Facebook schaadt onze democratie.'

Neutraal platform

Aan de kritiek van Benton en andere journalisten ligt een ietwat filosofische en langslepende discussie tussen journalisten en sociale media ten grondslag. Die draait om één vraag: zijn sociale netwerken techbedrijven of mediabedrijven? Facebook is een neutraal platform, een doorgeefluik, geen nieuwsorganisatie, herhaalt oprichter Mark Zuckerberg steeds maar weer, en moet daarom niet worden aangesproken op het nieuws dat op het netwerk te vinden is.

Onzin, vinden techjournalisten. Bijna 44 procent van de Amerikaanse volwassenen leest zijn nieuws via Facebook. Daarbij hoort een grote verantwoordelijkheid. Website Vox: 'Dat deze beslissingen tegenwoordig door algoritmes worden gemaakt in plaats van door mensen maakt het netwerk niet minder verantwoordelijk voor de schadelijke gevolgen, zowel voor gebruikers als voor de samenleving.'

Echoput

Techjournalist Mike Masnick neemt het als een van weinigen voor Facebook op. Ook hij vindt dat het bedrijf zijn verantwoordelijkheid moet nemen, maar stelt dat Trumps winst niet aan 'dat stomme algoritme' ligt.

Volgens Masnick is gewoon een hele grote groep mensen klaar met de status quo, en was Clinton de kandidaat van de status quo. "Veel mensen hebben op Trump gestemd terwijl ze eigenlijk vonden dat hij niet geschikt was. Bij zulke mensen speelt nepnieuws echt geen belangrijke rol. Ze willen gewoon iets anders, omdat dat wat er nu is niet voor hen werkt."

Zuckerberg is het daarmee eens, zo liet hij vandaag weten. "Als je gelooft dat Trump door nepnieuws heeft gewonnen heb je de boodschap die Trump-supporters deze verkiezingen proberen over te brengen niet goed geïnternaliseerd." De Facebooktopman zei zich bovendien geen zorgen over het presidentschap van Trump te maken. De doelen die het bedrijf heeft - het verbeteren van de gezondsheidzorg en connectiviteit overal ter wereld - zijn volgens Zuckerberg ook zonder medewerking van de overheid te bereiken.

Een dag eerder gaf een woordvoerder van Facebook wel toe dat de algoritmes die nepnieuws van het netwerk moeten weren voor verbetering vatbaar zijn. Het bedrijf repte echter met geen woord over dat andere - misschien nog wel veel belangrijkere - deel van de kritiek. De informatiebubbels die het creëert, waardoor gebruikers steeds dieper in hun eigen echoput belanden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234