Zondag 28/02/2021

Zowel sp.a als N-VA lozen Open Vld

‘Een positieve keuze voor de drie partijen die het best in staat zijn om de onderhandelingsnota maximaal in te vullen’, noemt formateur Peeters zijn beslissing om Open Vld te laten vallen. Dat klopt natuurlijk niet helemaal.

Kris Peeters verborg ook gisteren niet dat hijzelf, maar nog veel meer zijn partij, heel erg kon leven met een regering met vier. “Ik heb de formule met vier partijen op tafel gelegd”, verklaarde hij aan de deur van Hotel Errera, waar de onderhandelingen plaatsvinden. “Toen bleek dat twee partijen enkel in een regering met drie geïnteresseerd waren, heb ik vastgesteld dat die formule onmogelijk werd en heb ik mijn verantwoordelijkheid genomen.” Officieel wordt Open Vld de wacht aangezegd omdat “de uitgangspunten van de partij het verst verwijderd liggen van de formateursnota”. Maar eigenlijk zijn het sp.a en N-VA die de keuze in een een-tweetje doordrukten.

‘Burgemeester’ Peeters

CD&V zelf bleef tot gisteren aansturen op de zogenaamde Grote Coalitie. In die mate zelfs dat in de partijtop enige ontstemming heerst over het voorstel in de nota-Peeters over de jobkorting, wat overal meteen begrepen werd als een provocatie jegens Open Vld. Bij CD&V had men twee goede strategische redenen om een zo breed mogelijke coalitie op te zetten. De federale flank van de partij hoopte, met de Open Vld ook in Vlaanderen aan boord, de stabiliteit in de regering-Van Rompuy te bewaren. Dat Peeters daar nauwelijks rekening mee gehouden heeft, wordt hem in de partijtop lang niet door iedereen zomaar vergeven. Nogal wat christendemocraten zagen ook het voordeel van een coalitie met elkaar beloerende kleinere partners en zonder noemenswaardige oppositie, waar ‘Vlaams burgemeester’ Kris Peeters boven kon zweven. Net dat zagen met name N-VA en sp.a absoluut niet zitten. Het N-VA-partijbestuur besliste donderdagavond al unaniem dat de partij enkel in een regering met drie zou stappen, én dat van het kwartet kandidaten Open Vld moest afvallen. “Ik wil niet meespelen in een pokerspel om ons er af te rijden”, verwoordde voorzitter De Wever dat standpunt na zijn onderhoud bij Peeters. Binnenskamers voegde hij er ook aan toe dat hij af wou van de liberalen. “Open Vld heeft de voorbije dagen nog maar eens bewezen dat het een totaal onbetrouwbare partij is”, legt een partijgenoot uit. “De standpunten wisselen van dag tot dag. Kijk maar naar de klucht rond de jobkorting. Open Vld is allesbehalve een toonbeeld van stabiliteit, we vreesden dat de hele Vlaamse regering daar de dupe van zou worden.” Ook de nogal ongelukkig getimede uitspraak van Patricia Ceysens dat de N-VA een ‘gevaar’ is voor de Vlaamse economie deed geen goed aan de relaties tussen liberalen en Vlaams-radicalen. Bij sp.a oordeelde het partijbestuur gisterochtend even eensgezind dat enkel van een tripartite heil kon worden verwacht. “Deze regering zal harde en duidelijke keuzes moeten maken”, zegt een partijkopstuk. “Dat lukt het best in een slanke en coherente regering met partners die elkaar niet moeten wantrouwen.” Met die boodschap en met de dwingende vraag om het sociale en ecologische deel van het akkoord beter te stofferen werd voorzitster Caroline Gennez terug naar de formateur gestuurd.

Afgesproken spel

Een formeel veto tegen Open Vld formuleerden de socialisten niet. Toch hadden ook zij, op de vakbondsstrekking na, een duidelijke voorkeur voor een regering met N-VA. “Een klassieke tripartite met de grote overwinnaar N-VA in de oppositie zou zeer riskant zijn”, analyseert een sp.a-kopstuk. “Bovendien kunnen wij ons sociaal programma wellicht beter uitvoeren met de N-VA dan met geblesseerde liberalen. Open Vld was ook de voorbije dagen niet meteen een toonbeeld van standvastigheid.”Toen Kris Peeters aan Gennez vroeg of zij de voorkeur van N-VA deelde voor een regering zonder Open Vld, wou die dat dan ook niet ontkennen. Helemaal onafhankelijk van elkaar kwamen socialisten en Vlaams-radicalen overigens niet tot dezelfde conclusie. De Wever en Gennez hadden de voorbije dagen discreet contact met elkaar om die strategie af te spreken. Ze konden die optie nemen omdat ze wisten dat Kris Peeters uiteindelijk niet al te koppig zou vasthouden aan de CD&V-bede om een brede coalitie. Ook bij CD&V besefte men al langer dat als er een afvaller moest zijn, dat het best Open Vld zou zijn. Al wordt nog altijd met een bang oog gekeken naar de gevolgen voor de federale regering. “Het is niet onze keuze, al hebben we er ook geen groot probleem mee”, zegt een kopstuk. “Als Verhofstadt in het najaar vertrekt, wordt die partij een grote krabbenmand. De liberalen moeten beseffen dat ze te veel partners bedrogen hebben. Zelfs Dirk Van Mechelen begon op het einde van de vorige regering spelletjes te spelen.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234