Vrijdag 19/04/2019

Brexit

Zowat elke Europese hoofdstad profiteert van de brexit. Maar de onze niet

Brusselse kantoorruimten blijven leeg, terwijl die in andere Europese steden gevuld raken met bedrijven die anticiperen op de brexit. Beeld Pexels.com

Dublin, Frankfurt, Parijs en Amsterdam, maar Brussel niet. Steeds meer bedrijven anticiperen op een harde brexit en verhuizen kantoren en activa naar Europa. Onze hoofdstad laten ze daarbij links liggen. “Terwijl we deze kans met beide handen zouden moeten grijpen.”

Politiek gezien lijkt de brexit op een slechte Netflix-serie zonder einde. Britse bedrijven zijn dan ook niet van plan de ontknoping af te wachten en kiezen ondertussen eieren voor hun geld. Zij anticiperen op een harde brexit. Dat blijkt onder andere uit een rapport van de in Londen gevestigde denktank New Financial. Meer dan 275 financiële instellingen uit Londen verplaatsen momenteel meer dan duizend miljard euro aan activa naar het oude continent. Omgerekend gaat het om 10 procent van het Britse bancaire systeem.

In totaal trekken honderd bedrijven naar de Ierse hoofdstad, 60 naar Luxemburg, 41 naar Parijs, 40 naar Frankfurt en 32 naar Amsterdam. De grote afwezige: Brussel. De hoofdstad van Europa kon volgens het rapport slechts negen bedrijven overtuigen om nieuwe entiteiten op te richten.

Aan ambitie ontbreekt het nochtans niet, verklaarde graaf Paul Buysse in La Libre Belgique. De gewezen CEO van de staaldraadfabrikant Bekaert zit al twee jaar een federale werkgroep over de brexit voor. Maar onze ingewikkelde staatsstructuur maakt het er niet makkelijker op om een aanzienlijk deel van die duizend miljard euro binnen te halen. “Elk bestuursniveau probeert het laken wat naar zich toe te trekken.” Dat helpt de Belgische zaak er niet op vooruit.

Grootste verzekeringsmarkt

Zeker niet als je weet dat buurlanden zoals Nederland en Frankrijk meteen na het referendum over de brexit op 23 juni 2016 in actie schoten. Zij kwamen op de proppen met georganiseerde taskforces om zich te profileren als interessante uitvalsbasis voor Britse bedrijven die in Europa willen blijven groeien. “Dit is een unieke gebeurtenis in de geschiedenis van Europa”, zegt Hylke Vandenbussche, professor internationale economie aan de KU Leuven. “Zonder de brexit hadden die Britse bedrijven nooit beslist om te verhuizen. Ons land zou die kans met beide handen moeten grijpen.”

Maar dat doen we volgens financiële spelers zoals Euronext Brussel te weinig. “We gingen te veel uit van een oplossing à la belge,” vindt ook Vandenbussche, “maar het Britse volk en zijn vertegenwoordigers zitten anders in elkaar en durven gaan voor een scheiding. Daar hebben landen zoals Nederland en Frankrijk veel beter op geanticipeerd.”

Die vaststelling wordt des te pijnlijker als je ziet dat wanneer we toch een inspanning doen, die ook resultaten oplevert. Ex-minister van Financiën Johan Van Overtveldt (N-VA) klopte zich in mei 2018 nog op de borst nadat Lloyd’s of London, ’s werelds grootste verzekeringsmarkt, een bijkantoor had geopend in Brussel. “Dit toont de aantrekkelijkheid van België aan als land om te investeren na de brexit”, klonk het toen bij premier Charles Michel (MR). In het zog van Lloyd’s volgden nog vijf grote verzekeringsbedrijven die kozen voor België als Europese uitvalsbasis na de brexit.

Instortende tunnels

Dat enthousiasme lijkt nu bekoeld. En dat is volgens Vandenbussche te wijten aan een lange optelsom van oorzaken. “Brussel komt vaak in het nieuws als de bakermat van IS-strijders en een plek waar nog niet al te lang geleden aanslagen gepleegd werden. Ook het nieuws dat de plafonds van onze tunnels zomaar naar beneden vallen, is bekend van New York tot Bangkok.” 

Tel daar economische factoren bij zoals het feit dat de lonen nergens zo hoog liggen als in België en het feit dat onze productiviteitsgroei daalt, en je begrijpt dat de twijfel in de bestuurskamers van bedrijven toeslaat om Brussel te kiezen als veilige Europese uitvalsbasis. 

Wil dat zeggen dat onze hoofdstad geen troeven heeft? Absoluut niet. Het komt erop neer jezelf te verkopen in die bestuurskamers en alle troeven op tafel te gooien. “Brussel is goedkoper dan Amsterdam en heeft meer kantoorruimte ter beschikking”, zegt Vandenbussche. “En Parijs is nu ook niet meteen een stad waar alles van een leien dakje loopt.”

Lange termijn

De vraag is wat de verhuizing van Britse bedrijven oplevert aan de nieuwe gastlanden. Hoera-berichten over een nieuwe verzekeringshub in Brussel zijn begrijpelijk, maar die Britse bedrijven brengen niet per se veel nieuwe jobs met zich mee. De Nationale Bank sprak van in totaal 200 nieuwe banen bij alle nieuwe Belgische vestigingen. Spectaculair veel is dat niet.

Vandenbussche is het daar niet mee eens. “Er zullen zeker postbusbedrijven tussen zitten, maar alles hangt af van de sector die je wilt overtuigen. Zo pakt Nederland het heel slim aan door Aziatische technologiebedrijven te targetten. Die hebben de neiging dicht bij elkaar te kruipen en brengen meestal innovatie en werkgelegenheid mee.” 

Bovendien hamert de professor internationale economie op het gegeven dat de keuze van een locatie een langetermijnbeslissing is, die ook effecten op de lange termijn voor de economie kan veroorzaken.

We mogen ons dan ook niet bij de huidige situatie neerleggen. Zeker als we William Wright, de directeur van de Britse denktank New Financial, mogen geloven. Bij de voorstelling van zijn rapport liet hij optekenen dat heel wat bedrijven onder de radar verhuisplannen voorbereiden. “De impact is groter dan we hadden verwacht en zal in de toekomst waarschijnlijk alleen maar groter worden.” Aan België om daar op een slimme manier mee om te gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.