Zondag 25/07/2021

Zover is de opwarming al: de IJszee is bevaarbaar

Dankzij de klimaatverandering heeft de internationale scheepvaart op de ooit barre en onbegaanbare poolzeeën een nieuwe mijlpaal bereikt: een Russisch tankschip is deze maand in een recordtijd en zonder hulp van een ijsbreker van Noorwegen naar Zuid-Korea gevaren.

Tot enkele jaren geleden was deze route onbevaarbaar door het dikke poolijs. Met dank aan de opwarming van de aarde kunnen grote vrachtschepen als de Russische Christophe de Margerie de snelle route van Azië naar Europa het hele jaar door gaan bevaren, voorspelt de eigenaar van het recordbrekende vrachtschip, de Russische rederij Sovcomflot.

De Christophe de Margerie, die vloeibaar aardgas vervoerde, legde de afstand tussen Hammerfest en Boryeong in 19 dagen af. Dat is ruim vijf dagen sneller dan via de conventionele zeevaartroute tussen Europa en Azië, via het Suezkanaal en de Indische Oceaan. Een bijkomend voordeel van de poolroute is dat schepen dan ook geen last meer hebben van de (veelal Somalische) kapers die in de Indische Oceaan op de loer liggen.

De scheepvaart probeert al eeuwenlang de veel kortere route door het poolijs te bevaren. Een van de pioniers op die route was de Nederlandse ontdekkingsreiziger Willem Barentsz, die in 1596 een snellere weg naar Nederlands-Indië probeerde te vinden. Zijn tocht strandde op het eiland Nova Zembla. Pas de laatste tien jaar komt de commerciële zeevaart op het noordelijke traject langzaam op gang, omdat de opwarming van de aarde het pakijs doet smelten en de route beter bevaarbaar maakt. In september 2013 kwam het eerste vrachtschip via de ijzige Noordelijke IJszee ten noorden van Rusland aan in de haven van Rotterdam om havenkranen te lossen. De Yong Sheng had voor de tocht van het Chinese Dalian naar de Tweede Maasvlakte bij Rotterdam nog wel de hulp van dure atoomijsbrekers nodig.

Tot nu toe wagen vrachtschepen zich alleen tijdens de vier maanden durende poolzomer en met begeleiding van een ijsbreker op de ijzige poolroute. De Christophe de Margerie is de eerste van vijftien schepen die gebouwd zijn om op eigen kracht door de slinkende ijskap te varen. Dankzij een verstevigde boeg kan de Russische tanker door een ijslaag van ruim een meter dik heenvaren.

Kritiek

Niet iedereen is gelukkig met deze ontwikkeling. Milieudeskundigen benadrukken de risico's van frequent scheepvaartverkeer in de nog ongerepte poolzee. Poolonderzoeker Louwrens Hacquebord, emeritus hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen, zei eerder dit jaar: "Naarmate er meer vrachtverkeer komt, neemt het gevaar van ongelukken en de daarmee gepaard gaande vervuiling toe. Olie die in koud zeewater stroomt wordt niet afgebroken en kan grote schade aanrichten aan het milieu. Bij calamiteiten zijn er bovendien geen hulpdiensten die snel ter plekke kunnen zijn."

De afgelopen jaren nam de scheepvaart op de noordelijke route al beetje bij beetje toe. In 2013 volbrachten vijftien schepen de tocht. De Russische overheid verwacht dat het vrachtvervoer op de Noordelijke IJszee in 2020 vertienvoudigd is. De verbinding is vooral belangrijk voor de gasverkoop van Rusland aan Azië.

Deskundigen verwachten echter niet dat de Arctische vrachtroute de nieuwe Zijderoute zal worden. "Behalve op enkele nichegebieden is de vrachtroute niet in staat te concurreren met de bestaande grote handelsroutes", schrijft Malte Humpert van de denktank Arctic Istitute in een onderzoek naar de toekomst van de arctische vrachtroute. "Zelfs niet als de klimaatverandering het bevroren noorden in een bevaarbare oceaan verandert."

De achterstand die de noordelijke route in zou moeten lopen is gigantisch. In 2016 ging er 998,7 miljoen ton vracht door het Suezkanaal. De kapitein van de Russische atoomijsbrekervloot zei tegen de Financial Times dat de Russen verwachten dat in 2021 jaarlijks 15 miljoen ton vracht door het ijs boven Rusland verscheept wordt. Dat is 1,5 procent van het volume dat het Suezkanaal verstouwt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234