Maandag 06/12/2021

Zou baron Buysse Birgitte Nyborg kennen?

Positieve rolmodellen verdienen meer visibiliteit

Woensdag 17 oktober. De dag begint met het vooruitzicht op een uurtje boeiende tv. Een vrouw in een sterke leidinggevende politieke hoofdrol: dat wordt vanavond een verademing na de overdosis politieke debatten van de voorbije dagen, waarbij vooral mannen aan het woord waren. Gelukkig was er nog een journaliste bij de kopstukkendebatten... Ik heb het over Borgen. De Deense fictiereeks ontleent haar naam 'Burcht' aan het regeringsgebouw in Kopenhagen. Birgitte Nyborg (gespeeld door Sidse Babett Knudsen) leidt de 'moderate party' en wordt tot eerste vrouwelijke premier verkozen. De moeilijke keuzes die ze moet maken, haar creatief onderhandelingstalent, haar streven naar integriteit dat onder druk komt, de spanning tussen idealisme, ethiek, pragmatisme... dat alles houdt vele Denen voor de televisie.

In een van de afleveringen vraagt een top-industrieel een privégesprek met de eerste minister. Hij verzet zich tegen een wetsvoorstel voor quota in raden van bestuur. Beleefd en kordaat gaan scherpe argumenten over en weer. Voor wie het debat over quotaregelingen in de meeste Europese landen volgde, klinken de argumenten vertrouwd. De avond met een uurtje Deense fictie is nog veraf, als de eerste mails over uitspraken van Bekaertvoorzitter Paul Buysse binnenstromen. Verontwaardiging over de argumenten, soms ook over zijn woordkeuze. Laten we zijn drie hoofdstellingen nader bekijken.

Argument één: 'Quota leiden op korte termijn tot minder kwaliteit.' Wat een boodschap, ook voor de (gemiddeld meer dan) een derde vrouwen die vorige zondag verkozen zijn in de gemeenteraden. Betekent het dat gemeenten, en zeker deze waar meer dan 50 procent vrouwen in de nieuwe raden zullen zetelen, zich grote zorgen moeten maken, omdat bestuurlijk kwaliteitsverlies zich aandient? Wat is de maatstaf van 'kwaliteit' in deze uitspraak? Het is eenvoudig om kwaliteit hier karikaturaal voor te stellen: een cv met een lange lijst bestuursmandaten in allerhande organisaties, een norm van lange werkdagen, etentjes of recepties om de netwerken te onderhouden. Eventueel, om de karikatuur te vervolledigen: een partner die niet beroepsactief is.

Vrouwen die 'niet de meest briljante carrières hebben gemaakt' dixit Buysse, zouden 'gretig worden binnengehaald'. Wanneer is een carrière 'briljant'? De academische wereld kende pas enkele pijnlijke voorbeelden tot wat streven naar 'een briljante loopbaan' kan leiden. Denken we aan Diederik Stapel in Nederland, met internationaal gelauwerd onderzoek doch gebaseerd op frauduleus verzamelde data. Verrassend volgde geen fundamenteel debat over gangbare criteria voor een 'briljante academische carrière'. Is tijd investeren in degelijke thesisbegeleiding of zitting nemen in maximaal één of twee representatiefuncties of externe raden, zodat men er degelijk voorbereid kan verschijnen, een uiting van té weinig offerzin? Uit contacten met studenten en jonge onderzoekers groeit toch het talent van morgen? Conclusie één: laten we gezamenlijk, mannen én vrouwen, het debat aangaan over 'kwaliteit' van besturen en over criteria voor 'briljante loopbanen'.

Ten tweede meent Paul Buysse dat 'niet alle vrouwen even carrièrebewust zijn en niet bereid de nodige offers te brengen'. Een terechte vaststelling, die net zo goed voor mannen geldt. Bovendien: maar goed ook. Diversiteit is broodnodig om een organisatie naar behoren te laten functioneren. De coalitievorming van de voorbije dagen toonde waartoe mensen die dezelfde gedrevenheid en ambities delen, soms in staat zijn. Niet steeds toonbeelden van integriteit of getuigend van een inspirerende leiderschapsstijl. Overigens: wie bepaalt wat 'carrièrebewust zijn' inhoudt?

Conclusie twee: laten we ook, gezamenlijk, vrouwen én mannen, het debat aangaan over 'carrièrebewustzijn', beter te vertalen naar 'loopbaanbeleid'. Hoe definiëren we een ideale loopbaan? Wie stimuleert mensen om goed na te denken over de verschillende keuzes die ze maken en die sterk bepalend kunnen zijn voor hun loopbaan? Ook de consequenties van studiekeuzen komen hier in het vizier. In elk geval hebben beloftevolle medewerkers nood aan positieve rolmodellen. Mensen die hen uitdagen, die hen dat duwtje in de rug geven, die extra motivatie om een stap verder te durven zetten in hun loopbaan. Positieve rolmodellen verdienen vandaag meer visibiliteit.

Ten slotte verwijst Buysse naar 'latente discriminatie': organisaties zouden absoluut vrouwen in leidinggevende functies benoemen. Organisaties doen zeer veel inspanningen om vooral niet beschuldigd te worden van 'latente discriminatie pro vrouw'. Ze willen het juiste talent, man of vrouw, op de juiste plaats benoemen. Dit vergt proactief beleid voor talentmanagement: toekomstgericht denken en beloftevolle medewerkers uitdagende opdrachten geven zodat ze hun competenties zichtbaarheid kunnen geven.

Conclusie drie: ook talentrijke vrouwen zichtbaarheid geven, is geen latente discriminatie. Vermijden dat dezelfde, beperkte groep hooggeplaatste vrouwen overvraagd wordt, vergt toekomstgericht denken, en zorg voor blijvende doorstroom van vrouwen naar het hoger middenkader. Daaruit zullen immers de vrouwelijke leidinggevenden van de toekomst groeien. Wellicht met een leiderschapsstijl, die, zoals blijkt uit onderzoek, sterk accent legt op communicatie, teamwerking en inspraak in besluitvorming.

Ik ben benieuwd of de fictieve vrouwelijke premier van Denemarken in de volgende weken deze stijl van leidinggeven kan aanhouden in het/haar machtscentrum, Borgen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234