Zondag 29/01/2023

NieuwsZorg

Zorgsector vreest groeiende populariteit freelanceplatformen voor zorgverleners: ‘Deze evolutie is zorgwekkend’

Dennis De Meyer (vaste verpleegkundige in woon-zorgcentrum Zonnewende uit Aartselaar): 'Een vast team met vertrouwde medewerkers is de beste waarborg voor goede zorg. De bewoners vinden het niet leuk als er telkens nieuwe mensen zijn die hen komen verzorgen of wassen, en dat begrijp ik.' Beeld Wouter Maeckelberghe
Dennis De Meyer (vaste verpleegkundige in woon-zorgcentrum Zonnewende uit Aartselaar): 'Een vast team met vertrouwde medewerkers is de beste waarborg voor goede zorg. De bewoners vinden het niet leuk als er telkens nieuwe mensen zijn die hen komen verzorgen of wassen, en dat begrijp ik.'Beeld Wouter Maeckelberghe

Op platformen als Clickcare worden zorginstellingen en freelance zorgverleners aan elkaar gekoppeld voor dagopdrachten. Snel vervanging vinden was nog nooit zo makkelijk, maar is de door personeelstekort gekwelde sector gebaat met een systeem waarbij het loon wordt bepaald door de wetten van vraag en aanbod? ‘Deze evolutie is zorgwekkend.’

Jorn Lelong

Maar liefst tienduizend nieuwe vacatures voor verpleegkundigen kwamen er afgelopen jaar. Het grootste deel daarvan werd niet ingevuld. Door het personeelstekort moeten woon-zorgcentra constant op zoek naar noodoplossingen. Zo winnen platformen als Clickcare, die freelance zorgverleners verbindt met zorginstellingen, aan populariteit. Vandaag maken zo’n 2.300 zelfstandige zorgverleners en 200 zorginstellingen er al gebruik van. “Elke maand komen er 150 zelfstandige zorgverleners bij”, zegt oprichtster Hanna Goemans.

Als zelfstandig verpleegkundige merkte oprichtster Goemans zelf hoeveel tijd ze verloor met de zoektocht naar gepaste jobs en al het papierwerk dat daarbij kwam kijken. Dus richtte ze Clickcare op om zorginstellingen én -verleners veel sneller te matchen. Woon-zorgcentra en ziekenhuizen kunnen er opdrachten plaatsen van een dag of enkele uren, waarna zorgverleners er hun diensten kunnen aanbieden. Het uurtarief wordt bepaald door de wetten van vraag en aanbod. “Op zich kan zo’n platform heel nuttig zijn, bijvoorbeeld als er op korte termijn vervanging moet worden gezocht voor een zorgmedewerker die ziek uitvalt”, zegt Margot Cloet van Zorgnet-Icuro.

Toch vreest de zorgkoepel dat de groeiende populariteit van dergelijke platforms de sector bedreigt. “We stellen vast dat steeds meer zorgmedewerkers in vaste dienst ervoor kiezen om zelfstandig te gaan werken of via projectbureaus met verschillende opdrachten te werken, vaak tegen een uurloon dat dubbel zo hoog is. Die evolutie is zorgwekkend”, zegt Cloet. In Nederland is die evolutie al langer bezig. In 2017 waren er 112.000 zorgprofessionals ingeschreven bij de Kamer van Koophandel. In 2022 waren er al 169.000: een groei van vijftig procent.

Vaste medewerkers

Zo hard gaat het bij ons nog niet, maar ook hier kiezen meer en meer zorgverleners ervoor om als zelfstandige of projectverpleegkundige via interimkantoren te gaan werken. Dat levert veel voordelen op: ze hebben meer vrijheid om jobs aan te nemen volgens hun agenda. Komt een weekend- of nachtdienst niet goed uit? Laat dan maar. “Alleen moeten die gaten in het werkrooster natuurlijk wel door iemand opgevuld worden", zegt Olivier Remy, sectorverantwoordelijke ouderenzorg van vakbond ACV Puls. “Het is niet uitzonderlijk dat de vaste medewerkers daardoor op het laatste moment moeten inspringen of twee tot drie weekendshifts op rij moeten doen.”

Het voortdurend komen en gaan van nieuwe projectverpleegkundigen en de ongelijke arbeidsvoorwaarden zorgen voor spanningen binnen de zorgteams, getuigt Anneke Gobeyn, verpleegkundige uit het AZ Zeno in Knokke-Heist. “Mensen in vaste dienst moeten voortdurend nieuwe medewerkers opleiden, om hen daarna meteen te zien vertrekken. Terwijl we wel weten dat die medewerkers het dubbele verdienen en veel meer vrijheid hebben. Uiteraard begin je dan te twijfelen of je ook niet zelfstandig of interim moet worden.”

Ook Dennis De Meyer, vaste verpleegkundige in woon-zorgcentrum Zonnewende uit Aartselaar, stelt vast dat er steeds meer een komen en gaan is van nieuwe medewerkers. Hij begrijpt het wel, dat zorgverleners meer controle over hun eigen leven wensen. Maar hij vreest wel de gevolgen voor de patiënt. “Een vast team met vertrouwde medewerkers is de beste waarborg voor goede zorg. De bewoners vinden het niet leuk als er telkens nieuwe mensen zijn die hen komen verzorgen of wassen, en dat begrijp ik.” Het leidt volgens hem zelfs tot meer vermijdbare medische problemen. “Je moet als zorgverlener de bewoners kennen om in te kunnen schatten of iemand niet in zijn normale doen is. Als het team voortdurend wisselt, dan worden zaken te laat opgemerkt.”

Geen duurzame oplossing

Goemans, mede-oprichter van Clickcare, vindt die vrees voor de impact op de zorgkwaliteit onterecht. “Veel zelfstandige zorgverleners leren via het platform een werkplek kennen waar ze op regelmatige basis komen bijspringen. Op die manier leren ze ook de bewoners of patiënten kennen. En daarbij: het is nog altijd beter om een zorgverlener erbij te hebben, dan om er géén te hebben.”

Het kabinet van Vlaams minister van Volksgezondheid Hilde Crevits (cd&v) laat weten ‘heel bezorgd over dergelijke platformen’ te zijn. “Maar het gaat wel nog steeds over de vrijheid van mensen om zelf te kiezen in welk soort tewerkstelling ze stappen.” Eerder dit jaar besliste de Vlaamse overheid dat ze vanaf dit jaar projectverpleegkundigen die via interimkantoren in de zorg werken niet langer financiert. Het platform Clickcare kreeg wel al subsidies van de Vlaamse overheid, via de kmo-groeisubsidie.

“Dat is een verkeerd signaal”, vindt Lise Vandecasteele, Vlaams Parlementslid voor de PVDA. “Ik begrijp dat er zulke platformen ontstaan om oplossingen te bieden op korte termijn. Maar zulke platformen vormen geen duurzame oplossing voor het personeelstekort. We moeten net weg van de toegenomen flexibiliteit en de noodoplossingen van korte duur, want die brengen vaste zorgteams in het gedrang. De enige echte oplossing is dat vaste zorgmedewerkers loon naar werken krijgen.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234