Vrijdag 18/06/2021

Zonnegemse Zot

Wie koopt er nu een grotendeels vervallen brouwerij op om er te gaan wonen en werken?

* De Zonnegemse Zot (alc. 7% vol.) kleurt geel tot koperkleurig (zeg maar oranje) en vrij troebel. Het bier ruikt fris met bloemige en pittig kruidige toetsen, een tikkeltje karamel, biscuitgebak en wat alcohol. In de mond blijft de smaak getemperd, maar samen met de talrijke aroma's vormt hij een gevarieerd en rijk palet, overgoten met een appetijtelijk, gistig sausje. Toch blijft de hoofdindruk zuiver en evenwichtig. Op weg naar de afdronk volgt nog even een bloemige en licht zoetige opstoot, maar de eigenlijke afdronk is droog, bitter en rondt zelfs peperig af. Dit eerlijke en mooie bier doet vooral door de florale toetsen denken aan een wat toegeknepen Oud Zottegems.

Bier, monumenten en cultuur kunnen een perfect huwelijk sluiten. Een mooi voorbeeld is de Zonnegemse Zot, gebrouwen door de Proefbrouwerij voor de vzw Oude Brouwerij van Zonnegem. Het beschermde monument is ondertussen omgevormd tot woon- en werkruimte, rest nog de heropbouw van de voormalige brouwzaal.

Na een huwelijk verwerft Benoît Rubbens in 1845 het bezit van een eenvoudige hoeve in Zonnegem (sedert 1976 een deelgemeente van Sint-Lievens-Houtem). In 1883 bouwt hij die om tot een riante herenboerderij en begint er een ambachtelijke brouwerij. Zoon Alfons zegt in 1897 de boerenstiel definitief vaarwel: hij installeert in de hoofdschuur een door stoom aangedreven brouwerij. Het volgende decennium investeert Rubbens onder meer in een eesttoren (om mout te drogen) en extra stallingen, maar ook in een pronksalon versierd met jachttaferelen, een duiventoren en paradegevels met geglazuurde tegels. Begin 20ste eeuw is bijna elke inwoner van Zonnegem wel ergens schatplichtig aan brouwerij Rubbens, die uiteraard ook de gemeentepolitiek stevig in handen houdt. De huidige bewoners vertellen dat de oudere dorpelingen net na hun aankoop nog met de pet in de hand op de binnenkoer kwamen geschuifeld...

Honderd jaar brouwgeschiedenis

Ook een belangrijke verbouwing in 1930 wijst op goede zaken: dat jaar installeert Rubbens niet alleen een nieuwe stoomketel, maar ook aluminium lagertanks, koelinstallaties en een bottellijn, met het oog op de lancering van een lagegistingsbier. Het moet een gigantische investering zijn geweest, die echter niet onmiddellijk kon renderen: pas na WO II lanceert de brouwerij haar Sunpils. Maar doorheen de zestiger jaren kan ook Rubbens niet op tegen het industriële geweld. In 1970 dooft het vuur onder de ketel definitief uit, in 1983 worden ook alle distributieactiviteiten stopgezet en worden de gebouwen verlaten.

Al in 1980 prijkt de site op de lijst van voor bescherming vatbare monumenten, omdat het brouwerijcomplex een mooi voorbeeld is van een landelijke brouwerij en er bovendien veel installaties bewaard zijn gebleven, zodat het geheel beeldend getuigt van honderd jaar brouwgeschiedenis. De familie Rubbens vecht de bescherming aan, deels terecht, omdat het onderhoud van de (nutteloos geworden) site handen vol geld zou kosten. Halverwege de jaren tachtig worden de brouwinstallaties uitgebroken en verkocht aan musea in Bocholt en Charleroi. Lambiekbrouwer Frank Boon neemt de roerkuip en de kookketel over - die nog tot 2006 in dienst blijven.

Ondertussen zijn de boomgaard en het luxueuze park verkaveld in drie bouwpercelen. De broers Luc en Daniël Boulanger kopen de rest aan in 1995. De definitieve erkenning als monument komt er in 1997. Het gezond verstand dicteert een bescherming van het uitzicht van de binnenkoer, zodat vandaag vier gezinnen huizen in respectievelijk het prestigieuze brouwershuis, de omgebouwde paardenstallen (met duiventoren), de koeienstal en het koetshuis. De vier gezinnen delen het bezit van de brouwzaal en de eesttoren. De eerste moet volledig worden heropgetrokken en zal dienen als publieke culturele ruimte, ook de toren verdient een grondige beurt.

Het verhaal van het bier begint bij de vondst van 20.000 glazen flesjes met in reliëf de vermelding 'Rubbens - Zonnegem'. Eerste idee was om de lege flesjes te verkopen voor vijf frank per stuk, maar uiteindelijk leidt Frank Boon beide broers tot bij de toen nog piepjonge Proefbrouwerij van Dirk Naudts te Lochristi. Na enkele proefbrouwsels ontstaat een amberkleurig bier, ongefilterd maar wel gecentrifugeerd en sedert half 2005 extra droog gehopt. De naam Zot slaat overigens grotendeels op de broers Boulanger, want wie koopt er nu in godsnaam een grotendeels vervallen brouwerij op om er te gaan wonen en werken? Juist, verlichte geesten. n

INFO Vzw Oude Brouwerij van Zonnegem, Steenbergstraat 17, 9520 Zonnegem, tel. 053/62.68.84, http://users. skynet.be/marc.moens/zonnegem. Particulieren kunnen steeds een bakje komen ophalen, u geeft wel best vooraf een seintje. De Oude Brouwerij zet haar deuren onder meer open tijdens de Tuindagen (laatste weekend van mei). De Zonnegemse Zot is te proeven in 't Oud Bierhuisje en de frituur in Zonnegem en verder in de herbergen Posthotel te Wetteren en De Gouden Leeuw te Sint-Lievens-Houtem.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234