Zaterdag 24/07/2021

Wetenschap

Zonnebank, buitenwerk en (verre) reizen: we dragen er nu de gevolgen van

Een dermatoloog onderzoekt een moedervlekje. Waakzaam moet je altijd zijn, want een vlek kan door de jaren heen van kleur en vorm veranderen. Beeld Thinkstock
Een dermatoloog onderzoekt een moedervlekje. Waakzaam moet je altijd zijn, want een vlek kan door de jaren heen van kleur en vorm veranderen.Beeld Thinkstock

Met 37.000 nieuwe gevallen per jaar is huidkanker de meest voorkomende en snelst stijgende vorm van kanker in ons land. Bovendien is er niet onmiddellijk beterschap: experts stellen dat ook de komende zeven jaar het aantal huidkankerpatiënten toeneemt. "België heeft een huidkankerprobleem", zegt dermatoloog Thomas Maselis die de trend zorgwekkend noemt.

Huidkanker neemt epidemische vormen aan en staat vandaag boven aan het lijstje van meest voorkomende kankers. Daarna volgen prostaatkanker, borstkanker, longkanker en dikkedarmkanker. Volgens Europees onderzoek zal het aantal kwaadaardige huidtumoren in ons land jaarlijks stijgen met 5 tot 9 procent, goed voor 37.000 nieuwe gevallen per jaar. Ter vergelijking: van alle andere invasieve kankers (kankers die zich uitgezaaid hebben) worden elk jaar 67.000 nieuwe gevallen ontdekt. Bovendien blijft ook het aantal huidkankerpatiënten spectaculair toenemen. Dat bewijst een nieuwe studie van de Belgische Stichting Kankerregister. Zij berekenden dat tussen 2014 en 2025 49 procent meer patiënten een agressieve huidkanker zullen ontwikkelen, onder hen vooral mannen. Bij andere tumoren gaat het in tien jaar tijd om een stijging van 'amper' 17 procent.

"Ons land heeft een huidkankerprobleem", zegt dermatoloog Thomas Maselis. Hij is voorzitter van de Belgische tak van Euromelanoma, een organisatie van dermatologen die de opmars van huidkanker in 33 Europese landen probeert in te dijken. "Goed zeventig jaar geleden had je in ons land 1 kans op 1.500 om een melanoom te krijgen, nu is dat 1 kans op de 75. Nog zorgwekkender: van de 37.000 nieuwe gevallen per jaar ontwikkelt een aanzienlijk deel patiënten twee of meerdere huidkankers. Na een eerste melanoom loop je 12 tot 15 keer meer risico op een tweede melanoom en heb je 4 tot 6 keer meer kans op basaalcelkanker – de meest voorkomende huidkanker – of plaveiselcelkanker."

Vooral mannelijke 75-plussers zullen in de toekomst meer agressieve huidtumoren ontwikkelen. "En daarvoor moeten we naar het verleden kijken toen mannen nog alle dagen buiten op het veld stonden te zwoegen in de blakke zon", verklaart Maselis. Anderzijds zijn er ook beduidend meer jonge vrouwen die de diagnose krijgen. "Zij gaan vaker zonnebaden en willen een gebruind velletje, maar dat is niet de enige reden. Ook hormonaal speelt er wat. Mannen zijn de laatste jaren wel aan een 'inhaalbeweging' bezig. Ook zij gaan nu vaker op vakantie."

Bewustzijn groeit

Hebben de vele preventiecampagnes van de afgelopen jaren dan geen nut gehad? "Zeker wel", benadrukt Maselis. "Maar het duurt soms 20, 30, 40 jaar vooraleer een huidtumor zich ontwikkelt. In de jaren 80 was er de bruiningsrage en de zonnebankhype. Die gevolgen zien we nu in onze praktijk. En we gaan ook anders om met de zon. We zitten in België bijna een heel jaar binnen. Als we dan op vakantie gaan naar tropische landen, doen we dat opeens heel intens: een hele dag door de zon in met een huid die nog spierwit is. Het zal dus nog even duren voor het aantal huidkankerpatiënten daalt."

Maselis merkt wel dat de kennis over huidkanker groeit. "Uit 19.000 telefoongesprekken die vorig jaar werden afgenomen, bleek dat 90 procent van de ondervraagden hun kinderen insmeert. Een cijfer waar we vroeger alleen maar van konden dromen." Ook in de eigen praktijk merkt de dermatoloog beterschap. "15 jaar geleden vroeg gemiddeld 1 op de 25 om zijn huid te controleren op verdachte vlekjes, vandaag is dat 1 op de 3 patiënten. Ik hoor bij collega’s eenzelfde trend. Bovendien dragen preventiecampagnes ertoe bij dat heel wat meer melanomen in een vroeg stadium worden ontdekt. Het sterftecijfer is stabiel gebleven, ook omdat er betere behandelingstechnieken zijn."

Die doorgedreven therapieën en aanvullende behandelingen worden dan weer duurder. En dat voelt ook de gezondheidszorg in haar portemonnee. Net als het aantal huidkankerpatiënten, stijgen ook de kosten voor huidkanker de volgende twintig jaar. "Van bijna 107 miljoen euro in 2014 naar 3,2 miljard euro in 2034", schat dokter Isabelle Hoorens (UZ Gent). "Het gaat om de kosten die direct verband houden met huidkanker, maar ook indirecte kosten zoals werkonbekwaamheid - goed voor 29 miljoen euro." Het kleinste stukje (10 miljoen euro) is voor de patiënt zelf. "Voor niet-kwaadaardige huidtumoren ligt dat bedrag hoger. Die esthetische chirurgische ingrepen worden vaak niet door de ziekteverzekering terugbetaald." Door het gebruik van zonnecrème en een verbod op zonnebanken kan de gezondheidszorg jaarlijks al snel 300 miljoen euro besparen.

MANNEN
1. Huidkanker (*): 15.910
2. Prostaatkanker: 8.366
3. Longkanker: 5.711
4. Dikke darmkanker: 4.887
5. Hoofd- en halskanker: 1.931

VROUWEN
1. Huidkanker (*): 21.460
2. Borstkanker: 10.378
3. Dikke darmkanker: 3.840
4. Longkanker: 2.658
5. Baarmoederkanker: 1.458

(*) Het gaat om álle types huidkanker en niet alleen melanome kanker

Wanneer raadpleeg ik een arts? De ABCDE-regel
A (asymmetrie): is het vlekje asymmetrisch?
B (border of rand): vertoont de rand onregelmatigheden?
C (color of kleur): zie je bruine, rode, zwarte of blauwe puntjes in het vlekje?
D (diameter): is ze groter dan 6 mm?
E (evolutie): verandert ze na een maand van vorm?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234