Zaterdag 24/10/2020

Coronacijfers

‘Zonder grotere contactbeperking naar dubbel zoveel hospitalisaties als in eerste golf’

Beeld ANP

De coronasituatie in ons land is zorgwekkend omdat ze de ziekenhuizen opnieuw in het nauw duwt. ‘Verminderen we onze onderlinge contacten niet vandaag nog, dan riskeert België tegen december twee keer zoveel ziekenhuisopnames als in de eerste golf’, zegt biostatisticus Geert Molenberghs (UHasselt/KU Leuven).

Na Tsjechië stelt België vandaag de meeste coronabesmettingen per honderdduizend inwoners vast in Europa. Dat toont de nieuwste update van het European Centre for Disease Control (ECD), de ‘Europese’ Sciensano.

Ook alle andere cijfers wijzen erop dat de tweede coronagolf in ons land snel hoogte wint. Zo zijn tussen 1 en 7 oktober gemiddeld 3.749 nieuwe coronabesmettingen per dag vastgesteld, met op 7oktober een recordaantal van 6.083. In de week daarvoor lag het gemiddeld nog op 1.983.

Maar wat met het aantal testen? Want in het publieke debat is het idee sterk gaan leven dat hoge aantallen vastgestelde besmettingen ‘niet zoveel zeggen omdat alles afhangt van het aantal testen’.

“Dat klopt op zich natuurlijk”, zegt biostatisticus Geert Molenberghs. “Hoe meer je test, hoe meer positieve gevallen je vindt. Maar ik wil benadrukken dat die theoretische bedenking ondertussen een verkeerde manier is om naar deze situatie te kijken. Het aantal testen is een weerspiegeling van hoezeer de epidemie zich aan het uitbreiden is. Hoe meer besmettingen, hoe meer mensen met symptomen die zich laten testen. Bovendien is het aantal de laatste maand zo goed als stabiel, met een lichte stijging in de laatste week. De stijgingen die we nu dus zien, zijn dus absoluut wel een werkelijke weerspiegeling.”

Zorgwekkend snel

De snelheid waarmee de stijging gebeurt, is volgens de specialisten zorgwekkend. Een stijging van het weekgemiddelde van 1.983 naar 3.749 nieuw vastgestelde besmettingen per dag betekent een sprong van 89 procent. Bijna een verdubbeling dus, in een week tijd. “Sinds een aantal weken zien we weer een exponentiële curve, dat wil zeggen dat het virus zich met grote sprongen aan het verspreiden is”, zegt Molenberghs.

Ook het aantal ziekenhuisopnames neemt nu snel toe. Tussen 4 en 10 oktober lag het dagelijks gemiddelde van nieuwe coronahospitalisaties op 119. In de week voordien was dat nog bijna 70 procent minder, en afgelopen zaterdag was het aantal ondertussen gestegen naar 160.

“Het klopt dat dat nog een heel eind onder de piek uit de eerste golf ligt, toen we 629 opnames in een dag zagen, maar het is misleidend om daar geruststelling in te vinden”, zegt Molenberghs. “Dat heeft de eerste golf ons geleerd. De hospitalisaties en overlijdens zijn zoals liggende reuzen. Het lijkt alsof die een hele tijd plat blijven liggen. Maar als er te veel van dit virus onder de bevolking circuleert, zie je dat die reuzen dan wel heel plots helemaal opveren. Het is dus een erg slecht idee daarop te wachten. Zeker nu de ziekenhuizen proberen om ook de andere zorgnoden zo veel mogelijk te blijven opvangen.”

Lichtpuntje

In vergelijking met de eerste golf, waarin het virus heel wat ziekenhuizen zwaar in het nauw dreef, is er vandaag wel één lichtpuntje. Omdat we in februari nog helemaal niet bezig waren met maatregelen nemen, heeft de eerste golf ons letterlijk overspoeld. Dat is nu anders. Massaal veel meer mensen dragen maskers, houden afstand, wassen handen en beperken contacten. Daardoor zit het virus nog niet op zijn topsnelheid. Midden maart verdubbelde het aantal vastgestelde besmettingen gemiddeld op tweeënhalve dag. Nu doet het virus daar gemiddeld nog een goede week over.

“Maar dat kan zeer snel uit de hand lopen. Eergisteren was het tien dagen, gisteren negen, vandaag acht”, zo illustreert Molenberghs. “Een reden om er gerust in te zijn is dit dus allesbehalve. Wel geeft het aan dat we nu nog iets kunnen doen om te vermijden dat deze golf even erg of erger wordt dan de eerste.”

Volgens berekeningen van biostatistici Niel Hens en Steven Abrams (beiden UHasselt/UAntwerpen) is het nog mogelijk om onder de piek van ziekenhuisopnames in de eerste golf te duiken.

Verminderen we allemaal ons huidig aantal contacten met 10 procent, dan kan die piek in december beperkt blijven tot zo’n 400 nieuwe opnames per dag. Op de piek van de eerste golf lag dat op 629. Schroeven we ons aantal contacten met 20 procent terug, dan kunnen we de ziekenhuisopnames in december beperken tot ongeveer 250 nieuwe per dag.

Maar doen we voortzoals we bezig zijn, dan moeten onze ziekenhuizen tegen begin december rekenen op ruim 1.000 nieuwe ziekenhuisopnames per dag, of ongeveer het dubbele van wat ze in de ergste periode van de eerste golf te verwerken kregen.

“Dat het ongezien erg wordt in de ziekenhuizen hoeft dus geen fataliteit te zijn als als iedereen nu zijn contacten reduceert”, zegt Molenberghs.

Dat is ook de smeekbede van de ziekenhuizen zelf. “De zorg houdt het niet meer als deze stijgingen zo blijven doorgaan”, zegt Margot Cloet, topvrouw van Zorgnet-Icuro. “De ziekenhuizen stromen vol en personeel valt uit door ziekte of omdat ze al op hun tandvlees zaten. In dit tempo kunnen ze vanaf volgende week de niet-dringende ingrepen niet meer bolwerken. In de woon-zorgcentra neemt het aantal besmettingen ook toe, zij het trager. Gelukkig hebben we nu meer kennis en materiaal, maar keert de situatie niet, dan komen wij zeer binnenkort handen tekort. We bekijken dan ook of we tijdelijk werklozen uit de evenementensector kunnen inzetten voor logistieke taken.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234