Zaterdag 18/09/2021

Opinie

Zonder feest gaat een samenleving ten onder. Met of zonder hoge ecologische voetafdruk

Voor je aan het verwijten slaat, kan het geen kwaad om te begrijpen waarom mensen iets doen. Beeld © STEFAAN TEMMERMAN
Voor je aan het verwijten slaat, kan het geen kwaad om te begrijpen waarom mensen iets doen.Beeld © STEFAAN TEMMERMAN

Walter Weyns is professor sociologie aan de Universiteit Antwerpen.

Hoe kijkt u aan tegen die afvalberg die de festivalgangers op de weide van Pukkelpop hebben achtergelaten?", vroeg de journaliste. "Ja", dacht ik, "de meest voor de hand liggende reactie is die van Het Grote Verwijt. Wat een onverantwoordelijke lieden zijn dat toch, die verwende festivalgangers die zich rot amuseren en niet de moeite doen om hun spullen bijeen te rapen. Hebben die dan geen greintje verantwoordelijkheidsbesef?"

null Beeld

Dat dacht ik. Maar dat zei ik niet. Voor zo'n 'inzicht' hoef je heus geen socioloog op te bellen, daar komt iedereen wel op. Wat nog niet wil zeggen dat dat verwijt helemaal misplaatst is. Want het was me daar een bende op de weide. Maar voor je aan het verwijten slaat, kan het geen kwaad om te begrijpen waarom mensen iets doen. Zo bijvoorbeeld: waarom laten mensen die thuis netjes afval sorteren en misschien hoog opgeven van hun lage ecologische voetafdruk een geweldige rotzooi achter op de festivalweide? Hoe valt dat te verklaren? Een antwoord op die vraag leek me interessanter dan een schandpaal op te richten.

Dus zei ik: "Wat Pukkelpop verder ook allemaal is, het is toch vooral een festival. Een feest dus. Is het dan een wonder dat mensen zich als feestvierders gedragen? Dat ze zich, voor eventjes, aan de sleur van het dagelijkse arbeids- of schoolleven onttrekken? Wat is feesttijd anders dan een tijd waarin dagelijkse normen worden opgeschort of op hun kop gezet? Een tijd waarin de ratio met pek en veren wordt weggejaagd en Dionysos met gejuich wordt binnengehaald? Zie ze bezig, de festivalgangers: zwaaiend met de armen, zingend, springend en dansend, drinkend en schransend, gekleed in frivole kleren, ongewassen, stagedivend of buikschuivend over de grond. In het normale leven not done, hier kijkt niemand ervan op. Want het is feest! En dan kan bijna alles.

Het feest is antropologisch gesproken een moment van opschorting of zelfs vernietiging van de bestaande orde. Soms gaat dat er heftig, ja gewelddadig, aan toe en worden er serieuze brokken gemaakt. Rinkelend glas draagt bij aan de feestvreugde, zeg maar. Maar die destructieve kant is maar het halve verhaal. In de dagelijkse orde worden vitale krachten en impulsen onderdrukt; door de onvermijdelijke routine verliest het leven glans. Maar dan is het feest, wat een bevrijding! Tijd voor ongeremde uitwisseling van krachten en vrije stromen van energie. Laat maar komen, die energie, want die hebben we nodig om te leven en samen te leven. Zonder feest, zo wisten de sociologen en antropologen Durkheim en Caillois al, gaat een samenleving aan routine ten onder. Met of zonder een hoge ecologische voetafdruk.

Dat zei ik dus ongeveer, en ik voegde er aan toe: "Hoe kun je dan verwachten dat er géén afval is na een feest? Wat voor een feest zou dat zijn, als iedereen zich even onberispelijk gedraagt als op kantoor?"

Zoals mijn tante zaliger placht te zeggen als er op een familiefeestje iemand een glas omstootte: "Eindelijk, er worden vlekken gemaakt, nu kan het feest beginnen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234