Zondag 21/07/2019

Zon deed ijskap geen goed

Bij de laatste opwarming smolt de Groenlandse ijskap sneller dan bij de komende klimaatverandering. De warmte van de zon was toen krachtiger dan nu. Dat blijkt uit Duits-Nederlands onderzoek.

De ijskap zal ditmaal trager smelten dan de vorige keer, 130.000 tot 114.000 jaar geleden. Het smeltproces verliep toen sneller door een sterkere 'instraling'. De Nederlandse en Duitse aardwetenschappers concluderen, in een artikel in NatureGeophysics, dan ook dat het zogeheten Eem-interglaciaal niet zondermeer een goed model is voor wat er met Groenland gebeurt in geval van een nieuwe klimaatverandering.

Paleoklimatologen weten uit allerlei sporen dat het in die periode tussen twee ijstijden in de zomers 2 tot 4 graden warmer was dan daarvoor en daarna, en dat de Groenlandse ijskap pakweg gehalveerd was, waardoor de zee 3 tot 4 meter hoger stond dan nu. Die temperatuurstijging is vergelijkbaar met wat er tot 2100 wordt verwacht door het versterkte broeikaseffect.

"Maar het blijkt te snel gezegd dat die opwarming dus ook meteen leidt tot een halvering van de ijspakketten", zegt ijsonderzoeker professor Michiel van den Broeke van het Instituut voor Marien en Atmosferisch onderzoek (IMAU) in Utrecht.

Extra stralingsenergie

Het is voor het eerst dat in een model ook kwantitatief de warmte van de zon is meegenomen. In plaats van volgens vuistregels werden de echte fysische effecten van zonnestraling doorgerekend met een weermodel over een periode van dertig jaar. De berekeningen werden gedaan op de supercomputers van SARA in Amsterdam.

Door een iets andere stand van de aardbaan ten opzichte van de zon was die warmte in het Eem in de zomer boven Groenland ongeveer 10 procent krachtiger dan nu. Door directe zonnestraling smelt het ijsoppervlak extra. Bovendien is smeltend ijs ook donkerder, en neemt het extra stralingsenergie van de zon op.

Geen goed model

De modelberekeningen laten zien dat de natuurlijke opwarming van de atmosfeer destijds ongeveer 55 procent van het afsmelten van het Groenlandse ijspakket verklaart. Meer zonlicht en veranderingen van het reflectievermogen van het ijs verklaren de overige 45 procent. Het Eem, schrijft Nature in een commentaar, is geen goed model voor de toekomstige gebeurtenissen van de Groenlandse ijskap.

Volgens Van den Broeke zelf zetten de nieuwe resultaten de inzichten over klimaatverandering en het 2 kilometer dikke pakijs niet op hun kop, maar maken ze prognoses wel preciezer.

De komende tijd is hij in de Verenigde Staten betrokken bij een aantal conferenties die het onderzoek naar smeltend ijs en de zeespiegel samenvatten voor een nieuw rapport van het VN-klimaatpanel IPCC.

Van den Broeke: "Onze bevindingen geven kwalitatief aan hoe gevoelig het Groenlandse ijs is voor klimaatverandering. Daar is weinig geruststellends aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden