Woensdag 15/07/2020

Zolang de leeuw kan klauwen

e kiescampagne is definitief op gang getrokken, met N-VA in poleposition. En toch ziet het ernaar uit dat deze campagne niet over B-H-V zal gaan. Wel over geloofwaardigheid, over politici die (al dan niet) hun woord houden, over knoeiers, leugenaars, woordbrekers en mogelijk zelfs zakkenvullers. En over Witte Ridders, natuurlijk. Het zwaard der gerechtigheid hebben ze al in de hand, de geharnaste Siegfried en de helmboswuivende Bart.

Het was dinsdag natuurlijk een vorstelijk begin voor de kiescampagne van Bart De Wever: de aankondiging van de komst van Siegfried Bracke, de bekendste en, ondanks alle kritiek die zijn aanpak kreeg, ook een van de beste Wetstraatjournalisten. Zeg sinds de komst van Siegfried Bracke nooit meer dat het N-VA aan ervaring ontbreekt, aan sérieux, aan kennis van de politieke ins en outs.

Het enige ‘nadeel’ - maar het is echt spijkers op laag water zoeken - is het feit dat de N-VA al relatief vroeg op kop komt. La Dernière Heure zette N-VA alleszins al met voorsprong op de eerste plaats. Maar dat zijn de startposities, voor de campagne op gang gekomen is. Een korte campagne weliswaar, maar toch nog altijd een flinke maand. Een ultralange sprint, zeg maar. Een vierhonderd meter, een majestueuze afstand voor atleten, die kracht combineren met snelheid en vooral met veel weerstand. Desondanks is het, zoals met alle peilingen, beter om een virtuele peiling te winnen dan om er een te verliezen. Indien er geen Bart De Wever was, zat N-VA voor hetzelfde geld ergens tegen de kiesdrempel aan te schuren.

Maar nu wordt het stilaan echt één tegen allen. Allen tegen Klein Duimpje, want N-VA is natuurlijk absoluut geen grote partij. Siegfried Bracke hoort deels bij de vele ‘witte konijnen’ die te pas en te onpas opgetrommeld worden om slechte lijsten wat cachet te geven. Maar tussen Bracke en een aantal andere politieke dilettanten is er minstens één verschil. Namelijk dit: Siegfried Bracke heeft met zijn overstap zijn schepen verbrand. Terugkeren naar zijn oude job op de VRT, die van politiek commentator, is absoluut onmogelijk. Dat laatste kan dan weer niet gezegd worden van de twee andere ‘namen’ die deze week bekend werden, de hoogleraren Eva Brems (Groen!) en Rik Torfs (CD&V). Nadat de sp.a drie jaar lang met Christine Van Broeckhoven bewees dat een goed wetenschapper ook een slecht parlementslid kan zijn, doen groenen en christendemocraten die oefening nog eens over. Natuurlijk is de kans groot dat modale wetenschappers al betere parlementsleden zijn: we zullen dus vooraf niet té streng zijn voor Brems en Torfs. Dit alles gebeurt uitgerekend in de week dat VRT-journalist Ivan De Vadder met Pleidooi voor een eerlijke politiek een mooi en integer boek schrijft dat elke (kandidaat-)politicus eens zou mogen lezen, met onder meer een paar rake opmerkingen over zogenaamde ‘witte konijnen’.

Als media streng zijn voor het bochtenwerk van een eenvoudige jongen als Dirk Vynck, dan moeten ze dat ook zijn voor de lenigheid van mensen met meer diploma’s (dat maakt het zo mogelijk nog erger). Vanzelfsprekend verpakken die professoren hun politiek engagement in nobele frasen en zijn het daden van burgerzin, haast van moed, dat zij op een lijst gaan staan. Op een volstrekt veilige verkiesbare plaats natuurlijk. Zich belangeloos engageren voor de idee en de partij, dat is het voor het voetvolk, voor ‘gewone’ politici. Rik Torfs en Eva Brems teren beiden op hun tv-verschijning - in de slipstream van Bart De Wever is De slimste mens blijkbaar gegeerd.

Torfs noch Brems hebben zich ooit publiekelijk geëngageerd voor de partijen waarvoor zij lijsttrekker worden. Ze hebben zelfs geen vin verroerd toen dat zo nodig was. Toen Agalev in levensnood verkeerde, in 2003-2004, en de groene partij élke publieke steun goed had kunnen gebruiken, was er geen Eva Brems te bekennen. Nooit eigenlijk. Vorig jaar, in de aanloop van de verkiezingen van 2009, werd Eva Brems nog in een kranteninterview gevraagd naar haar politieke voorkeur. Mag je het volgende typeren als kontdraaien? Of erger? “Ik vind het bijzonder moeilijk te kiezen. Je kunt verschillende criteria hanteren, die elk hun voor- en nadelen hebben. Je kunt stemmen op basis van het partijprogramma. (...) Je kunt ook stemmen op personen. Dat geeft gewetensproblemen.” Wat er niet uitkwam, is één lettergreep steun aan Groen!. Er kwam vooral mist uit: “Wat ik niet doe, is ideologisch stemmen.” Natuurlijk niet: opportunistisch in gedrag, opportunistisch in het stemlokaal. Zelfs in de beslotenheid van het stemhokje had ze niet de moed of de wil voluit achter Groen! te staan: “Om met de vele dilemma’s om te gaan, besluit ik meestal mijn stem te splitsen.” Bah.

Het werd her en der wat beschaafder uitgedrukt, bij andere gelegenheden ook wat straffer. In privégesprekken kort voor zijn overstap, toonde Bracke zich bijzonder kittig over de ‘cumul’ van socialistische senatoren als Marleen Temmerman, die slechts een paar uur per week in de senaat doorbrengt, daarvoor fulltime betaald wordt, en daarnaast arts en academicus is. Het is afwachten of dit discours ook een publieke pendant zal krijgen. In zijn eerste Terzake-optreden na zijn outing (verraadde een zekere dubbele tong dat er daarvoor al een glaasje was gedronken?) had hij het er al over dat hij “fulltime” zou zetelen, en niet als “bijbaantje”.

Samengevat: Siegfried Bracke was zo geschokt door de onmacht van de politiek en de toestanden die hij daar aantrof, dat hij besloot politicus te worden. Bart De Wever is tuk op een zo onafhankelijk mogelijk Vlaanderen, maar lijkt zich in te houden om een hele campagne op te zetten achter de vlag van B-H-V: de overtuigde Vlaams-nationalisten heeft hij toch in zijn zak zitten, op de kaartvrienden van CD&V’er Michel Doomst na. Als Bart De Wever inderdaad een klein kwart van de Vlaamse kiezers zou kunnen charmeren, dan is dat natuurlijk omdat het Vlaams-nationalisme aan populariteit heeft gewonnen, of althans omdat het niemand meer afschrikt. Het woord is niet meer zo beladen als dat nog was in een vorig decennium.

Maar tegelijk is het zonneklaar (‘ik ga niet stemmen’-acties zoals die van Stijn Meuris illustreren dit) dat er best wat Vlaamse kiezers zijn die de politiek de rug toekeren. Als De Wever erin slaagt om die stemmen te enteren, dan is hij schier onklopbaar. Vandaar dat De Wever niét zegt: ‘Stem op mij en we gaan B-H-V splitsen’. Maar wel: ‘Stem op mij omdat de anderen er niets van bakken’. Pas als hij voldoende stemmen heeft, zal hij B-H-V splitsen. En als het even kan nog veel meer - dat hangt van zijn kracht af.

Het is geen nadeel dat zijn imago meer rebels dan Vlaams is. De Wever die het durft te zeggen, de struise die niet bang is, het brutaaltje dat evenwel geen bokshandschoenen draagt. Hij straalt niet de agressie van het oude VB uit, of van Jean-Marie Dedecker. Die teddykant van hemzelf koestert hij ook. En zo gaat de N-VA-voorzitter ‘breed’: intellectueel spits, politiek verstandig, Vlaams, huisvader, Slimste en vaak ook Grappigste Mens, een man die boeken leest over de Romeinse geschiedenis terwijl hij een hap neemt van zijn curryworst special. Kortom, een toffe, slimme pee. Geen politicus. Want die zal hij in de campagne bekampen: wij gewone jongens tegen de heren en dames die vergaderen en niet eens een akkoord kunnen sluiten. Het lijkt op één tegen allen, maar het is het opzetten van Vlaanderen tegen de Belgische bestuurders.

Zijn sterkte is echter ook zijn zwakte. De Wever koos voor de Senaat, en liet Antwerpen over aan de illustere Jan Jambon. En terwijl N-VA Jambon in stelling brengt, zet sp.a daar Caroline Gennez, Patrick Janssens, Maya Detiège én Rudi Kennes tegenover. De leeuw houdt zich klaar om te klauwen. Maar hij kan ook zelf aardig wat schrammen oplopen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234