Dinsdag 22/09/2020

Zoekt en gij zult een verloren gewaande Da Vinci vinden

Speuren naar een verloren gewaand meesterwerk: sinds The Da Vinci Code spreekt het meer dan ooit tot de verbeelding, vooral als de meester in kwestie Da Vinci zelf was en de speurder in Dan Browns bestseller opduikt.

door Rudy Pieters

BRUSSEL l In Firenze gaat men nu voor eens en altijd uitmaken of Leonardo's vermiste fresco achter een ander kunstwerk verborgen zit.

'Cerca, trova', zoekt en gij zult vinden. Het lijkt wel alsof Giorgio Vasari (1511-1574) daarmee een hint heeft willen geven toen hij die woorden schllderde op een klein groen vlagje. Of is het enkel de overspannen 21ste-eeuwse verbeelding die dat ziet? In elk geval is de hint voor gewone stervelingen onbereikbaar. Het vlagje bevindt zich 12 meter boven de grond, het maakt deel uit van een enorm fresco met militaire taferelen dat Vasari in 1563 op een muur van het Palazzo Vecchio in Firenze aanbracht. Vandaag geloven experts dat zich op de plaats van Vasari's werk eerst een ander fresco bevond, van de hand van Leonardo da Vinci (1452-1519).

We weten dat Leonardo op die muur een voorstelling van de slag bij Anghiari (1441) schilderde. De schetsen bleven bewaard, maar velen gingen ervan uit dat het fresco zelf vernietigd werd. Anderen vermoeden dat het nog bestaat en achter Vasari's fresco verborgen zit, een gerucht dat tot vandaag veel aanhangers kent.

De vurigste verdediger van die theorie is de Italiaanse restauratie-expert Maurizio Seracini, die ook in Dan Browns bestseller opduikt. Seracini is ervan overtuigd dat hij naar Leonardo's grootste meesterwerk zoekt, want die kwalificatie kreeg het fresco van diens tijdgenoten en ook vandaag leiden prominente kunsthistorici uit de schetsen af dat het fresco een mijlpaal was in de kunstgeschiedenis.

Seracini kan zich niet voorstellen dat Vasari, die vol lof was over Leonardo's fresco, het werk van zijn voorganger vernietigd zou hebben. Hij vermoedt dat Vasari net voor Leonardo's muur een tweede muur liet bouwen. Vijf jaar geleden ontdekte hij met behulp van radar- en röntgenapparatuur inderdaad een holte achter de Vasari. De afmetingen konden kloppen met die van Leonardo's fresco. Dertig jaar geleden al rijpten de eerste vermoedens bij de restauratie-expert toen hij van op een stelling Vasari's 'cerca, trova' ontdekte, volgens hem een mogelijke verwijzing naar de Leonardo.

Maar nooit kreeg hij de toestemming om echt te zoeken. Het stadsbestuur vreesde de beschadiging van Vasari's fresco. Nu hebben de Italiaanse cultuurminister en het stadsbestuur dan toch het licht op groen gezet.

Het onderzoek zal anderhalf jaar duren en wordt uitgevoerd door een van de belangrijkste restauratie-instituten van Italië. Wanneer de delicate operatie begint, staat nog niet vast. Ook over de manier waarop men Leonardo's meesterwerk hoopt te vinden, wilde Seracini nog niets kwijt.

In het Palazzo Vecchio, nu een museum, huisde vroeger het stadsbestuur. Begin zestiende eeuw waren Leonardo da Vinci en Michelangelo er tegelijkertijd de muren van de Sala de Cinquecento aan het beschilderen. Michelangelo raakte niet verder dan het voorbereidende werk omdat hij naar Rome moest. Leonardo begon wel aan zijn fresco en werkte het centrale deel af.

In 2001 ontdekte Maurizio Seracini een ander werk van Leonardo da Vinci in het Uffizimuseum in Firenze. Met infraroodtechnologie legde hij Leonardo's schetsen van De aanbidding der wijzen bloot, die later overschilderd werden, door hemzelf en/of door anderen. Seracini toonde aan dat bij die overschildering details verdwenen waren, zoals een oude tempel, iets wat tempeliers-believer Dan Brown intrigeert.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234