Zondag 31/05/2020

Zoek de homo

Wéér een Hitchcock-biografie? Is het laatste woord over de in 1980 overleden Master of Suspense niet al gezegd? Nee, want de Britse oerbiograaf Peter Ackroyd biedt altijd iets bijzonders.

De Hitchcock van Peter Ackroyd valt niet los te zien van zijn biografieën over Londen, de Theems, William Blake, William Shakespeare, Charles Dickens, J.M.W. Turner, T.S. Eliot en Charlie Chaplin. Het overkoepelende thema in al die boeken is de 'Cockney-kijk op de wereld', een visie waarbij angst, fantasie, mysterie, hard werken en zwarte humor samenkomen in een sadistisch universum.

Dat geldt zeker voor de maker van films als Psycho, Rear Window, The Birds, Spellbound en Strangers on a Train.

Ackroyd staat lang stil bij Hitchcocks achtergrond als enig kind uit een katholiek arbeidersgezin, eerst woonachtig in Leytonstone en later langs de 'zwartgekleurde' Theems in Limehouse. Anders dan veel andere 'Cockneys' was dit gezette moederskindje schichtig en op zichzelf. Toen hij op een dag te laat thuiskwam, zorgde zijn vader, een groente- en later visboer, ervoor dat hij kort in een politiecel verdween.

Die ervaring vergrootte zijn existentiële angst. De kleine Hitchcock was een binnenvetter die het liefst in zijn slaapkamer zat, met spoorboekjes denkbeeldige reizen makend. Of krantenknipsels lezend over moordzaken.

Circus

Tijdens verjaardagsfeestjes zat Hitchcock in de hoek van de huiskamer de aanwezigen te bekijken - hun gebaren en gelaatsuitdrukkingen. Op school was het bestuderen van de jezuïeten zijn voornaamste bezigheid. Observeren werd zijn kracht - later zou de filmset de enige plek worden waar hij zich op zijn gemak voelde, als een boeddha op zijn stoel gezeten. Dat deed de Hitch ook op vakanties in de bergen met zijn vrouw Alma: op een stoel zitten en kijken.

Acteurs behandelde hij bijna als figuranten. 'Acteer niet', was zijn favoriete advies. Liever dan met een geschoolde acteur als Gregory Peck werkte hij met Cary Grant, een oude circusjongen. De volksjongen Hitchcock waardeerde deze achtergrond. Bovendien had zijn eigen stijl ook iets circusachtigs, merkt Ackroyd op. Zo had de regisseur de gewoonte om op de set na het theedrinken het kopje over zijn schouder te gooien - een gebaar dat was bedoeld om de spanning te breken.

In de hoop Hollywood te veroveren had Hitchcock, een workaholic (net als zijn biograaf), Londen bij de eerste de beste gelegenheid verlaten, maar Londen zou hem nooit verlaten. Dat blijkt niet alleen uit het feit dat hij zeetong liet overvliegen en trouw de Londense Times bleef lezen. In vrijwel al zijn films duiken thema's op uit zijn Londense jeugd: de fascinatie voor treinen, angst ten onrechte te worden beschuldigd, verborgen gevaren, 'dickensiaanse decors' en een vrees voor vreemden, met name voor blonde vrouwen. De enige vrouw die hij niet vreesde, was zijn eigen Alma, die als een moeder over hem waakte.

Hitchcocks opmerking dat als Alma zijn levenspad niet had gekruist, hij mogelijk homoseksueel zou zijn geworden, fascineert Ackroyd, zelf van de herenliefde. Het zoeken naar bi- of homoseksuele Hitchcock-personages noemt de biograaf 'een leuk gezelschapsspel'. Hij wijst onder meer op de fotograaf Jeff uit Rear Window, die net als Hitchcock 'een fantasiewereld destilleert uit de zichtbare werkelijkheid, en die beter omgaat met de vrouwen voor zijn lens dan met vrouwen in het echt'. In de film wordt gezinspeeld op 'een probleem', waarover hij 'niet spreken kan'. Onderdrukte homoseksualiteit? Er zitten talrijke autobiografische aspecten in Rear Window, zoals het voyeurisme en het besef dat onder de alledaagse werkelijkheid een donkere kant (moord in dit geval) schuilgaat.

Het zijn passages die Alfred Hitchcock tot een vlotgeschreven psychoanalyse maken. Het is Peter Ackroyd weer gelukt.

Peter Ackroyd,Alfred Hitchcock, Chatto & Windus, 280 p., ca. 18 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234