Maandag 03/08/2020

Zoals die zomer van Tien om te zien

Zes jaar geleden stierf Tien om te zien een stille dood. Maar deze zomer draait de populairste liedjescarrousel uit de Vlaamse tv-geschiedenis heel even opnieuw. Waar het schlagercircus precies zal neerstrijken, staat nog niet vast. Al doet slechts één mythische plaats er echt toe: de Zeedijk van Blankenberge.

De zomer van 1989. Bijna anderhalf miljoen mensen stemmen elke donderdag trouw af op VTM. Op de King Beach, ter hoogte van de vuurtoren, laait de liefde voor het Vlaamse levenslied hoger dan ooit op. Tienduizenden mensen verdringen elkaar wekelijks voor het witte podium waar Willy Sommers en Bea Van der Maat de liedjes aan- en afkondigen.

Tien om te zien en VTM bestaan dan amper vijf maanden, maar die zomer hebben ze niet alleen de kijkcijfers maar ook de hitlijsten grondig hertekend. De pas uit de grond gestampte commerciële zender heeft zijn start niet gemist.

Op donderdag 9 februari 1989 wordt de allereerste aflevering van Tien om te zien in prime time uitgezonden. De eerste maanden vindt het programma nog onderdak in Denderleeuw. Will Tura presenteert er zijn nieuwe single 'Mooi, 't leven is mooi'. Naar verluidt nam hij de song tegen zijn zin op, maar de single schopt het tot een grote hit. Tien weken lang voert hij de Vlaamse Top Tien aan.

De songtitel zal de komende zomer zelfs uitgroeien tot de slagzin van alle andere Vlaamse artiesten. De komst van VTM luidt dan ook een ongekende hausse in voor onze lokale showbizz. Moesten zangers van het lichte lied een jaar voordien nog ploeteren op pensenkermissen om rond te komen, dan verhuizen ze van het sukkelstraatje naar het ereschavot. Wanneer Tien om te zien tijdens de zomermaanden verkast naar de King Beach in Blankenberge, is de Vlaamse showbizz voor het eerst springlevend.

"Hoor je die zangers allemaal
Ze zingen weer hun eigen taal
Dat was die zomer ons verhaal
van Tien om te zien."

(uit: 'Zoals die zomer van Tien om te zien' - Will Tura (1991))

Het succes is du jamais vu. Naast een herwaardering van de anciens, komt ook de aflossing van de wacht. Het jonge geweld van Clouseau staat na Tura negen weken op 1 met 'Anne'. In Blankenberge moeten ze hun nummeréénstatus na de eerste week opgeven, maar de volgende jaren zullen de broers Wauters met vijftien hits in totaal 70 weken - of bijna anderhalf jaar - op de hoogste plaats staan in Tien om te zien.

Het programma is dan ook onbedoeld mee verantwoordelijk voor de Clouseaumania, die een jaar later in alle hevigheid vastgelegd wordt door Paul Jambers. Maar ook de boysband Get Ready, Jo Valy of Helmut Lotti worden mee door Tien om te zien gelanceerd. Zelfs wereldsterren als David Hasselhoff, Tina Turner of Kylie Minogue draaien hun hand niet om voor een passage.

De kijkcijfers liegen er niet om: zelfs in de traditioneel stille zomermaanden trekt het programma meer dan een miljoen kijkers. Vanuit een helikopter worden dan weer beelden geschoten van een strand dat zwart van het volk kleurt. "Tien om te zien en VTM waren als manna uit de hemel", herinnert Willy Sommers zich vandaag. Hij presenteerde het programma vijftien jaar lang. Tijdens de zomer van '89 zal hij zijn grootste hit ooit scoren met 'Als een leeuw in een kooi'.

Gouden platen

Programmadirecteur Mike Verdrengh had maanden voordien beslist om Sommers aan Bea Van der Maat te koppelen: de kreukvrije zanger paste volgens hem goed in een duo met de frontvrouw van Won Ton Ton die wat ruiger oogde, en een zweem van rock-'n-roll in de schaal wierp.

Voor Sommers luidt de presentatiejob een heropflakkering van zijn carrière in. Als zijn single 'Het water is veel te diep' begin '89 amper 3.000 keer over de toonbank ging, vliegen in de eerste weken van Tien om te zien plots 25.000 exemplaren de deur uit. "Vóór VTM had ik het gevoel dat mensen ons vergeten waren. Dat de Vlaamse showbizz op sterven na dood was. Maar plots herontdekte het grote publiek ons, en was er zelfs plaats voor nieuw talent. Week na week was het groot feest op de set van Tien om te zien: elke aflevering kreeg wel iemand een gouden plaat. Die eerste TOTZ-verzamelaars gingen, geloof ik, zelfs meer dan 100.000 keer over de toonbank."

Op de Zeedijk blijft het een zomer lang over de koppen lopen. Twintig- tot dertigduizend fans zakken wekelijks af naar de kuststad om een glimp van het glittervolk op te vangen. "Iedereen wilde er gewoon bij zijn", blikt Sommers terug. "De opnames meemaken was een heus evenement. De NMBS zette zelfs speciaal extra treinen in naar Blankenberge. Ik herinner me hysterische taferelen. Er werd ook al eens aan mijn broek getrokken, en iemand probeerde zelfs mijn veters los te maken terwijl ik aan het presenteren was. Blijf dan maar geconcentreerd.

"Na afloop stonden fans ons ook massaal op te wachten: na de eerste aflevering wisten ze waar we onze auto ondergronds parkeerden. Een zomer lang moesten we onder politiebegeleiding weggeleid werden, tot aan de autosnelweg in Zuienkerke. Die zomer van 1989 zal ik niet licht vergeten."

Bodyguards

Niet iedereen blikt met grote vreugde terug op dat eclatante succes. Aan Dag Allemaal bekende Luc Steeno nog: "In het begin had ik het erg moeilijk met die hysterische fans. Ik was Koen Wauters niet, maar bodyguards moesten me wel naar mijn wagen begeleiden. Ik woonde toen in Leuven en als ik door de stad liep, hield ik mijn hoofd naar beneden. Uit schrik dat iemand me zou herkennen. Ik voelde me er niet goed bij. Daarom ben ik naar het anonieme Brussel gevlucht."

Toch weergalmen vooral euforische herinneringen in de showbizz. Vóór de komst van Tien om te zien was de situatie dan ook rampzalig voor Vlaamse muziek. "Op Raymond van het Groenewoud en Johan Verminnen na mochten de bekendste zangers uit het lichte genre van geluk spreken als ze drie keer per jaar op televisie verschenen", weet Mike Verdrengh. "Ze werden stiefmoederlijk behandeld door de toenmalige BRT."

Volkse uitstraling

Verdrengh zou met de opbouw van VTM een kentering inluiden. "We kozen voor Tien om te zien dan ook specifiek voor Blankenberge: omwille van de volkse uitstraling, die Oostende of Knokke miste. VTM wilde een zender voor het brede familiepubliek zijn, en die boodschap droegen we perfect uit op de Zeedijk van Blankenberge. VTM kwam echt naar je toe."

Jos Van Oosterwijck stelde Tien om te zien jarenlang samen, en werd in het milieu al eens omschreven als 'de Paus van de Vlaamse muziek'. Hij herinnert zich vooral hoe de technische ploeg in recordtijd moest leren om een multicamera-muziekprogramma te maken. En hoe sterren af en toe door nog grotere sterren werden overschaduwd: "Bij de eerste aflevering zag het publiek David Hasselhoff op een loopbrug vijf meter hoger naar het podium gaan, terwijl Micha Marah iets verder haar liedje stond te zingen. Hasselhoff begon wild te wuiven naar iedereen, waardoor het publiek zich natuurlijk massaal afkeerde van haar. (lacht) De volgende week beslisten we om de sterren voortaan van het publiek af te schermen voor ze het podium op moesten."

Eén van de urban legends is dat het enorme succes van Tien om te zien ook heel wat vals spel in de hand werkte. Vlaamse artiesten zouden hun garagebox zelfs volstouwen met dozen vol opgekochte singles, om zo sneller de top tien te halen in het programma. "Zulke zaken gebeurden inderdaad wel eens", knikt Van Oosterwijck. "Kleine platenfirma's durfden al eens knoeien met facturen en creditnota's waardoor singles verschillende keren 'verkocht' werden. Daarom gingen we werken met geheime parameters om de lijst te bepalen. Het heeft een hele tijd gekost om dat systeem op punt te krijgen, maar ik maak me sterk dat Tien om te zien door de bank genomen vrij van beïnvloeding is gebleven."

De sleutelfiguren

Willy Sommers (61) Presentator van 1989 tot 2004.

Bea Van der Maat (53) Presentator tot 1992. Korte terugkeer in 1995.

Mike Verdrengh (68) Voormalig programma- directeur van VTM.

Jos Van Oosterwijck (65) Muzikaal adviseur en voormalig samensteller van Tien om te zien.

Op de Zeedijk, van Servi tot España

Op 3 juli 1989 zorgde Tien om te zien voor de allereerste overrompeling op de Blankenbergse Zeedijk. Deze artiesten traden toen aan. Herinnert u zich nog de hits?

TOP 3

1. Clouseau: 'Anne'

2. Will Tura: 'Geef me liefde'

3. Luc Steeno: 'Ik mis je elke dag'

SUPERTIP

Micha Marah: ''t Is gek om weer verliefd te worden'

David Hasselhoff, 'Looking for Freedom'

Confetti's: 'C-Day'

De Kreuners: 'Verliefd op Chris Lomme'

Phil Kevin: 'Komaan en doe het'

Bart Kaëll: 'Ik weet niet wat ik doe'

Viktor Lazlo: 'In the Midnight Sky'

Samantha: 'E viva España'

Toni Servi: 'Als vriendschap liefde wordt'

Family Duck: 'Feel So Strong'

Bonny St Claire: 'Clap Your Hands and Stamp Your Feet'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234