Dinsdag 23/04/2019

Kunst

Zo word je kunstverzamelaar (en nee, je hoeft niet rijk te zijn)

‘Agave Americana’ (2019) van Philippe Van Snick. Beeld rv

Niets zo mooi als je eigen kunstverzameling. Maar hoe begin je daaraan? En hoeveel moet dat kosten? Wij zochten het voor u uit.

Het is de droom van iedereen die over goede smaak en, zo wordt er dan meteen bijgedacht, ­voldoende kapitaal beschikt: een heuse kunstverzameling opbouwen. Makkelijk gezegd natuurlijk, maar de praktijk is lastiger. Want koop je wat je interessant, mooi of ontroerend vindt? Of moet je kunst in de eerste plaats als investering zien? Wij vroegen het aan twee deskundigen: Sofie Van de Velde van de gelijknamige Antwerpse galerie en Thomas Caron van artlead.net. Die laatste is een organisatie die hedendaagse kunst wil democratiseren via kunstprojecten in de publieke ruimte van verschillende Belgische steden en een website die online betaalbare kunst te koop aanbiedt in samenwerking met galeries en musea doorheen Europa.

‘Connected’ (2018) van ­Nathalie du Pasquier. Beeld rv

Sofie van de Velde is resoluut als we haar vragen wat voor werk je best aankoopt. “Het begint en eindigt met een stuk waarmee je elke dag wilt leven. Ik adviseer iedereen om te kopen waar hij of zij van houdt. Vaak weten mensen dat niet goed, dus raad ik hun aan om naar musea voor hedendaagse kunst te gaan. Of ik stel voor een moodboard te maken, zodat hun smaak duidelijk wordt. Eens dat gebeurd is, kan je de stap naar een galerie zetten.”

Ook Thomas Caron raadt aan om veel kunst te bekijken. “Smaak is iets dat zich ontwikkelt, je hebt een basis nodig om iets te kunnen appreciëren. Koop in de eerste plaats wat je aantrekt of net afstoot. Laat je daarbij zeker niet leiden door een bepaalde naam of door het feit of het al dan niet een goede investering is. Koop gewoon uit liefde voor het werk. Er dag in dag uit mee leven, zal je gelukkig maken.”

Sofie van de Velde: ‘Het begint en eindigt met een stuk waarmee je elke dag wilt leven.’ Beeld Joris Casaer

Geen fortuin

Van de Velde en Caron zijn het roerend eens: het is een misverstand dat kunst veel geld moet kosten, al doen de berichten over de internationale veilinghuizen, waar ­werken vaak voor miljoenen euro’s van eigenaar wisselen, anders vermoeden. Zo zijn er de jongste jaren verschillende initiatieven genomen om kunst te democratiseren. Een daarvan is de Affordable Art Fair. Begonnen twintig jaar geleden in Londen, is de beurs uitgegroeid tot een event dat verschillende ­steden aandoet. Ook Brussel staat elk jaar op de agenda. De filosofie is heel simpel: er wordt enkel kunst verkocht in de prijsrange van 75 tot 7.500 euro. Maar in een galerie kan je net zo goed voor relatief weinig geld kunst op de kop tikken.

Caron: “Kunst kopen is zeker niet het voorrecht van een elite. Voor een paar 100 euro kan je al werk hebben van een gevestigde kunstenaar als Philippe Van Snick of Nathalie Du Pasquier. Misschien geen uniek stuk, wel een editie. Let er wel zeker op dat het werk gesigneerd is. Op internet vind je heel wat sites waar je voor een appel en een ei werk van pakweg Banksy kan kopen. Maar dat zijn gewoon prints van een werk dat iemand ingescand heeft, meer dan een poster koop je dan uiteindelijk niet.”

‘Learned Helplessness in Rats’ (1988) van Bruce Nauman. Een reproductie koop je al voor 500 euro. Beeld rv

Sofie Van de Velde sluit zich daarbij aan: “Er zijn mensen die een goedkope poster in Ikea kopen, maar wel een lijst van 100 of 200 euro nodig hebben. Voor die prijs koop je al een origineel werk van een jonge kunstenaar. Sommige stukken van Pieter Jennes heb je al voor 250 euro. Of ga naar een tentoonstelling van een kunstacademie. Vaak zijn de kunstenaars daar aanwezig, zodat je een gesprek met hen kan aangaan. Natuurlijk weet je op dat moment nog niet welke richting hun werk zal uitgaan, maar dat maakt het net boeiend. En je ondersteunt jong talent, dat is niet te onderschatten. Je kan ook altijd een reproductie kopen. Daar wordt soms minachtend naar gekeken, maar dat is echt niet nodig. Voor 500 euro heb je er al een van Bruce Nauman, ook al hangt diens werk in alle grote musea.”

Speculeren op de beurs

Het lijkt bijzonder aantrekkelijk: voor een appel en een ei een kunstwerk in huis halen om het nadien voor veel geld te verkopen. Maar er is een catch: slechts heel weinig kunst stijgt in waarde. En er zijn wel meer redenen om niet te gaan speculeren. Sofie Van de Velde: “Als je enkel koopt als investering, word je daar echt niet gelukkig van. Er zijn klanten die me om de maand bellen met de vraag of hun werk al in waarde gestegen is. Zo zet je vooral druk op jezelf en vergeet je de essentie, namelijk dat kunst je leven kan kleuren en je kan aanzetten tot reflectie. Bovendien herleid je kunst hierdoor tot een object. Een kunstenaar vindt het doorgaans ook niet zo leuk dat zijn werk als investering beschouwd wordt.”

Ook Thomas Caron is niet gewonnen voor het idee kunst als investering te zien: “Het is niet omdat één werk van een bepaalde kunstenaar voor veel geld verkocht wordt, dat dat van jou ook veel zal opbrengen. Om het met een extreem voorbeeld te duiden: vorig jaar is er een werk van Claude Monet voor bijna 80 miljoen dollar (70,7 miljoen euro) verkocht. Waarop een concurrerend ­veilinghuis de eigenaars van een gelijkaardig stuk aanmoedigde om ook te verkopen. Het is uiteindelijk niet verkocht geraakt. Zelf heb ik nog nooit een werk uit mijn collectie doorverkocht. Emotioneel is dat te moeilijk. Als je dan toch wilt speculeren, kan je dat beter doen met vastgoed of op de beurs – daar zal je return hoger zijn.”

Renteloze lening

Je wilt een duurder werk kopen, maar je hebt niet genoeg cash voorhanden? Geen nood. Een aantal galerijen staan toe om in termijnen te betalen. Ook kan je vanaf september via de Vlaamse Kunstkoopregeling een renteloze lening van 500 tot maximaal 7.000 euro aangaan, al zijn daar een aantal voorwaarden aan verbonden.

'Sois jeune et tais toi!’ (2018) van Pieter Jennes. Beeld rv

De kunstenaar in kwestie moet in Vlaanderen of Brussel werken en het moet gaan om een uniek werk of een werk in kleine oplage. Dat kan een schilderij of beeldhouwwerk zijn, maar net zo goed een ­editie van een kunstfoto, een uniek juweel, prototypes van objecten of meubilair in beperkte oplage. De regeling geldt voor een twintigtal Vlaamse en Brusselse kunst­galerieën en voor online ­galerijen en andere organisaties die kunst verkopen in opdracht van een kunstenaar of ontwerper. De lening gaat niet via een bank maar via Hefboom, een kredietverstrekker voor sociale en duurzame projecten en ondernemingen. Wil je écht een duur stuk in huis? Dan kan je altijd geld lenen bij de bank via een persoonlijke lening. 

Thomas Caron raadt aan om veel kunst te bekijken. ‘Smaak is iets dat zich ontwikkelt, je hebt een basis nodig om iets te kunnen appreciëren.’ Beeld Diego Franssens

En waarom zou je na je dood de goegemeente niet laten meegenieten van je collectie? Via een legaat kan je je verzameling schenken aan een museum, op voorwaarde dat je over een aantal ­bijzondere werken beschikt. Meer dan één Belgisch museum heeft zo zijn collectie aanzienlijk kunnen uitbreiden. Of hoe je zelfs na je dood nog een rol kan spelen in de kunstwereld. Als dat niet mooi is.

Zie je kunst toch als ­investering? Let dan ­zeker op deze zaken.

• Onderzoek wijst uit dat slechts zes procent van de kunst in waarde stijgt. Het blijft dus een loterij.

• Laat je bijstaan door een galerie met internationale contacten.

• Hoe meer mensen een kunstenaar interessant vinden, hoe groter de kans dat het werk in waarde stijgt. Koop je een kunstwerk, kijk dan of de kunstenaar ook in het buitenland ­vertegenwoordigd is.

• Goede monografieën over een kunstenaar duiden er vaak op dat hij of zij hot is en in waarde kan stijgen.

• Als het werk van een bepaalde ­kunstenaar in een goede collectie vertegenwoordigd is – een groot museum of een bekende privé­collectie – stijgt de kans dat het werk in waarde zal ­stijgen.

Meer info?

sofievandevelde.be, artlead.net

kunstinhuis.behefboom.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.