Dinsdag 22/10/2019

Oekraïne

Zo voelt een annexatie aan: hoe Rusland langzaam de Oekraïense kust inpalmt

De haven van Berdjansk raakt steeds verder geïsoleerd. Beeld Emile Ducke

De vissers van Berdjansk aan de Zee van Azov in Oekraïne voelden het aankomen: na de Krim zou Poetin de zee inpikken. Nu komen de Russen van alle kanten.

Kapitein Igor Bozjkov weet hoe je een zee annexeert. Hij zag het met eigen ogen gebeuren met de zee waar hij op zwartbekgrondels vist. "Het begon met viscontroles", zegt Bozjkov. "Steeds vaker en met steeds meer mensen. Eerst kregen we alleen visinspecteurs aan boord, maar sinds april ook agenten van de Russische veiligheidsdienst." Bozjkov staat aan de Oekraïense kust, in het stadje Berdjansk. Verderop in Berdjansk ligt de nieuwe marinehaven, met kerst moet ze opengaan. Maar er is een probleem: de Oekraïense marineschepen kunnen de haven niet bereiken.

Kapitein Igor Bozjkov. Beeld Emile Ducke

De zee die tegen Bozjkovs vissersboten klotst is de Zee van Azov. Ze is omsloten door de Russische kust en door het schiereiland de Krim, sinds 2014 bezet door Rusland. Zondag ging de enige uitgang van de zee op slot: een Russisch vrachtschip gooide precies in de smalle de Straat van Kertsj het anker uit. Drie Oekraïense schepen die Berdjansk toch wilden bereiken, werden door de Russen overmeesterd.

Voor de Oekraïeners op de kade in Berdjansk is het glashelder waarom de Russen ingrepen: zonder Oekraïense marine op het water heeft Rusland de Zee van Azov volledig in handen. Zo annexeert Poetin na een schiereiland nu ook een zee.

De vissers van Berdjansk voelden het aankomen. Sinds april komen ze steeds vaker Russische gevechtsschepen tegen op het water. Rusland dirigeerde 24 schepen met artilleriegeschut de Zee van Azov in - Oekraïne heeft slechts één schip met artilleriegeschut in de zee. Om de overmacht te vergroten, stuurde Rusland gisteren een mijnenveger de zee in. En op de Krim plaatste Rusland een paar S-400-raketsystemen.

Dat is meer dan een bedreiging voor de veiligheid van Oekraïne, blijkt in Marioepol, de andere havenstad aan de zee. De kade van de haven is overvol met rollen en platen metaal. Er liggen slechts twee vrachtschepen aangemeerd om het staal weg te brengen. De Federal Asahi en de Federal Hudson vertrekken morgen met 44.000 ton metaalplaten richting het Verenigd Koninkrijk. De andere vrachtschepen zitten vast. Dertien schepen wachten voor de Straat van Kertsj op toestemming van de Russen om door te varen, volgens de haven van Marioepol. Sommige wachten al elf dagen.

"De opening van de Krimbrug heeft een gigantische impact op ons bedrijf", zegt de woordvoerder van de haven, Aina Tsagir. Door het oponthoud in de Straat van Kertsj en de laagte van de brug - een derde van de vrachtschepen is te hoog - is dit jaar een half miljoen ton metaal blijven liggen in de haven. "Het risico is dat Marioepol zijn aantrekkingskracht verliest", zegt Tsagir.

Ook de grootste werkgever van de stad, de twee staalfabrieken, verkeren in nood. Ze vervoeren steeds meer staal per trein naar de westelijke havens van Oekraïne; die route is veel duurder.

Overleg

De directeuren van de haven en de staalfabrieken zijn niet beschikbaar om de situatie uit te leggen. Ze zijn in Kiev voor crisisberaad. Net als de gouverneur van de provincie en de burgemeesters van Marioepol en Berdjansk. Daar krijgen ze instructies van president Porosjenko. Gisterochtend om 9 uur liet Porosjenko de krijgswet ingaan in alle Oekraïense provincies die aan Rusland grenzen. De macht is hier nu in handen van het leger.

De inwoners van Marioepol wonen al vier jaar aan de frontlijn van de oorlog in Oost-Oekraïne, die meer dan tienduizend levens heeft geëist en nog wekelijks slachtoffers maakt. De weg ten noorden van de stad is dicht, want daar ligt rebellenhoofdstad Donetsk. De weg naar het schiereiland ten zuidwesten van de stad is ook dicht, want de Krim is ingenomen. En het dorpje ten oosten van Marioepol, Sjirokine, is onbereikbaar: daar wordt elke dag gevochten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234