Maandag 14/10/2019

Zaak-Skripal

Zo vergiftigen de Russen hun tegenstanders

Ex-KGB-spion Aleksandr Litvinenko werd in 2006 vergiftigd met polonium-210. Beeld Getty Images

De vergiftiging van de Russische voormalige dubbelspion Sergej Skripal (66) en zijn dochter Yulia (33) doet de internationale gemoederen hoog oplopen. Rusland heeft dan ook een dubieuze geschiedenis als het gaat om het vergiftigen van zijn tegenstanders. Enkele voorbeelden.

1978 – Gifparaplu op Waterloo Bridge

September 1978, volle Koude Oorlog. De Bulgaarse schrijver, BBC-journalist en dissident Georgi Markov staat op de bus te wachten aan Waterloo Bridge in Londen, wanneer hij plots een stekende pijn voelt in z'n dij. Markov kijkt om en ziet nog net een struise man die een paraplu laat vallen en zich snel uit de voeten maakt met een taxi. 

De Bulgaar voelt aanvankelijk weinig nattigheid en stapt op de bus. Drie dagen later bezwijkt hij aan extreem hoge koorts. 

Later zal blijken dat de struise man met de paraplu een in ricine gedrenkt kogeltje had afgevuurd in het been van Markov. De James Bond-achtige moord wordt toegeschreven aan de KGB, de geheime dienst van de Sovjet-Unie. 

2004 – Dioxinediner in Kiev

September 2004. Toenmalig pro-Europees Oekraïens presidentskandidaat Viktor Joesjtsjenko heeft er net een diner met de directeur van de Oekraïense geheime dienst opzitten, net buiten de hoofdstad Kiev, als hij zich opeens behoorlijk lamlendig voelt. Op zijn gezicht verschijnen in sneltempo littekens, en hij kampt met forse buikpijn. 

Zijn verkiezingstegenstanders, onder wie de pro-Russische Viktor Janoekovitsj, weten het wel: veel te veel alcohol en bedorven sushi. Maar volgens Joesjtsjenko is er meer aan de hand. Hij is ervan overtuigd dat hij is vergiftigd. 

De Oekraïner wordt overgevlogen naar Oostenrijk, waar hij in een Weens ziekenhuis wordt onderzocht. In december raakt bekend dat de ernstige vervorming van Joestsjenko's gezicht het gevolg is van een dioxinevergifting. 

Hij beschuldigt de Russische overheid niet rechtstreeks van zijn vergiftiging, maar zegt later dat hij "alle puzzelstukken heeft samengelegd" en dat de poging "geen privéactie was". Rusland ontkent de aantijgingen formeel. 

Viktor Joesjtsjenko. Beeld CREDIT: ImageDesk.be / Frederik Beyens

2006 – Polonium-210 in Millennium Hotel

Oktober 2006. Ex-KGB-spion Aleksandr Litvinenko woont al zes jaar in Groot-Brittannië, omdat hij niet langer welkom is in Rusland. In het Londense Millennium Hotel heeft hij afgesproken met twee Russische jeugdvrienden, die voordien ook voor de geheime dienst werkten, voor een theekransje. 

Na een kopje groene thee voelt Litvinenko zich belabberd en braakt hij enkele keren. Eerst lijkt er weinig aan de hand, maar drie weken later overlijdt de Rus aan een polonium-210-vergiftiging.

Het Kremlin ontkent enige betrokkenheid, maar volgens een Brits onderzoek is het zeer waarschijnlijk dat president Poetin de moord heeft goedgekeurd. Litvinenko was dan ook een uitgesproken tegenstander van de president. 

2012 – Gifplant in Groot-Brittannië

November 2012. Alexander Perepilichny, een Russische zakenman en klokkenluider die al drie jaar in Groot-Brittannië woont, voelt zich niet al te lekker en besluit een eindje te gaan joggen. Enkele honderden meters van zijn huis zijgt de man neer. Politie en ziekenwagens komen ter plaatse, maar dertig minuten later wordt hij onherroepelijk dood verklaard. 

De plotse dood van Perepilichny roept vragen op. Enkele jaren voordien was hij immers betrokken bij een Zwitsers onderzoek naar een Russisch witwassysteem. De Britse politie vindt het overlijden niet verdacht, en houdt het op een hartfalen. 

Maar tot op vandaag is er nog altijd geen duidelijkheid over hoe de man écht aan z'n eind kwam. Uit een vooronderzoek blijkt immers dat hij sporen van gelsemium in zijn maag had: een giftige plant, die vaak als moordwapen wordt gebruikt door Russische en Chinese huurmoordenaars. 

Alexander Perepilichny. Beeld rv

2015 & 2017 – Dubbel raak

Mei 2015. De Russische oppositieleider Vladimir Vladimirovitsj Kara-Moerza zit halfweg in een meeting met andere dissidenten in Moskou, wanneer hij fors begint te zweten en zijn maag voelt draaien. In slechts 20 minuten wordt zijn hartslag alarmerend hoog, stijgt zijn bloeddruk en begint hij hevig te braken.

Een week later ontwaakt hij uit de coma waarin hij was beland. Volgens de dokters werd Kara-Moerza vergiftigd, al is er geen spoor van het gif terug te vinden. De Rus is ervan overtuigd dat hij het doelwit van de Russische geheime dienst was. 

Februari 2017. Vladimir Vladimirovitsj Kara-Moerza wordt wakker en lijkt wel te stikken. Hij voelt dezelfde symptomen als twee jaar geleden opkomen: overmatig zweten en een gevaarlijk hoge bloeddruk. In een ziekenhuis in Moskou blijkt dat hij opnieuw werd vergiftigd. En opnieuw wijst Kara-Moerza met de vinger naar de geheime diensten. 

Vladimir Vladimirovitsj Kara-Moerza. Beeld Getty Images
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234