Donderdag 28/05/2020

Zo vader, zo zoon

Zonen en dochters in de politiek: in het Antwerpse college zetelen sinds maandag een Detiège, een Delwaide én een Grootjans. De laatste is met zijn vijftig de jongste en met een politieke carrière die nog geen jaar oud is, ook de friste verschijning van het trio. Hij heeft de laatste weken en dagen ook veruit de meeste aandacht getrokken. De nieuwbakken schepen van Integrale Veiligheid zit niet verlegen om een radicale uitspraak meer of minder. 'De criminaliteitsbestrijding door de criminelen laten betalen: het lijkt mij alvast eerlijker dan de burger die nog nooit wat mispeuterd heeft, voor de kosten te laten opdraaien.'

Ruud Goossens Peter Mijlemans

De zoon van wijlen minister van Staat en liberaal boegbeeld Frans Grootjans lukt het regelmatig vriend en vijand de gordijnen in te jagen. Met rechtlijnige, harde standpunten, zijn vader waardig: gevangenen die hun verblijf in de cel moeten betalen, politieacties die gesponsord moeten worden, illegalen die actief moeten worden opgespoord. Hij kreeg meteen het predikaat 'rechtser dan het Blok' te zijn. Onterecht waarschijnlijk. Maar het neemt niet weg dat Philip Dewinter de komende zes jaar een kwaaie klant aan hem zal hebben.

U hebt een carrière opgebouwd als strafpleiter, als iemand die criminelen die het volk liefst achter tralies ziet, uit de gevangenis moet houden. Desnoods met procedurefouten. De stroper die boswachter wordt, lijkt het wel.

"Als een crimineel na een schietpartij wordt gereanimeerd en geopereerd, dan mort daar niemand over. Over een strafrechtelijke verdediging wel. Trouwens, procedurefouten worden niet door advocaten gemaakt maar door justitie die haar werk niet heeft gedaan zoals het wettelijk hoort. Als advocaat verdedig je de belangen van één persoon. Als schepen verdedig je het maatschappelijk belang. Dat is wat anders."

Voor de man in de straat is dat één pot nat. Blijft u strafpleiter?

"Het lijkt mij als schepen van Integrale Veiligheid vrijwel onmogelijk nog een strafzaak te pleiten over feiten die in Antwerpen zijn gepleegd of waarbij iemand die in Antwerpen woont, betrokken is. Gisteravond heb ik telefoon gehad van iemand die mij vroeg hem in een dergelijke zaak te verdedigen. Ik heb hem doorverwezen naar een ander advocatenkantoor. Mijn kantoor is zo georganiseerd dat het zonder mij en desnoods zonder strafzaken verder kan."

Criminaliteit moet u op één of andere manier aantrekken. Toen u in de politiek ging, profileerde u zich onmiddellijk op het thema veiligheid.

"Het ligt voor de hand dat je in de politiek kiest voor je eigen specialisatie. Bij de democratische partijen is veiligheid meestal nog een leemte. Tijdens de verkiezingscampagne stelden de communicatiedeskundigen nog om niet te spreken over veiligheid omdat het een Blok-thema was. Onder het motto 'je kunt ook niet groener zijn dan Agalev'. De verkiezingsuitslag heeft uitgewezen dat het een verkeerde raad was. Het Vlaams Blok was de eerste partij die het thema bespeelde, maar dat betekent nog niet dat er door andere partijen niet aan gesleuteld kan worden. Bij de democratische partijen heeft veel te lang het idee geleefd dat er in een grootstad nu eenmaal criminaliteit is."

Het Blok is misschien ook voor u, net zoals uw lokale VLD-voorzitter Ludo Van Campenhout, geen ondemocratische partij.

"Het cordon sanitaire is gebouwd op het feit dat hun ideeëngoed onverenigbaar is met dat van een democratische partij. De essentie, de kracht en trots van het Vlaams Blok is discriminatie. Gooi alle vreemdelingen buiten, want zij zijn de schuld van alles. Dat is een fundamenteel andere dialectiek dan die van een democratische partij. Wat 'Eigen Volk Eerst' betekent, zullen we weten als ze aan de macht komen. Dan behandelen ze alle niet-Blokkers hetzelfde als de migranten nu. Met het Vlaams Blok nooit."

Na uw uitspraken over het opsporen van illegalen en het onwrikbare vasthouden aan het nuloverlastprincipe wordt nochtans gemopperd dat u rechtser bent dan de gemiddelde Blokker.

"Van die uitspraken ben ik wel geschrokken. Ik stel alleen maar vast dat op een moment de toevloed van asielzoekers onbetaalbaar wordt. En dan moet het beleid iets doen. Bovendien zijn net zij de dupe van het verhaal. Die mensen kunnen niet anders dan in de illegaliteit belanden en in bepaalde vormen van criminaliteit. Het zijn arme sukkelaars. In mijn straat was er een pand waar een huisjesmelker matrassen verhuurde. Een huis net groot genoeg voor één gezin, waarin twintig matrassen lagen. Die werden verhuurd per twaalf uur. En dan zou men dat soort uitbuiting niet mogen opsporen?

"Weet u hoe de prostitutie in het Schipperskwartier werkt? Elk huis - en dat zijn krotten - wordt er verhuurd per shift. Het is nu eenmaal een beroep dat je geen 24 uur kunt doen. Eén gevel heeft vijf vitrines, die worden verhuurd voor 8.000 frank per week, per shift. Dat betekent een half miljoen opbrengst per maand. De illegalen die erin terechtkomen, moeten het dubbele van dat huurbedrag betalen aan hun pooier. Ze moeten zich kapotneuken om dat te kunnen betalen. Ze kunnen geen hulp inroepen, want ze hebben geen papieren."

In uw studententijd in Gent flirtte u met heel andere dan conservatieve ideeën over law and order. Zuiver linkse, meer bepaald.

"Je bent gek als je op achttien geen socialist bent, maar een idioot als je het op je veertigste nog steeds bent, zei een Nederlandse cliënt mij ooit. Het communisme is op papier de mooiste maatschappelijke theorie, maar zet er een mens in en het mislukt. Toen ik in Gent studeerde, waren de studenten nogal links. Maar thuis, in de gesprekken met mijn vader vond ik het perfecte klankbord. Dan werd duidelijk dat die theoretische modellen in praktijk niet werken. Mijn politieke denken is grotendeels thuis gekneed door die discussies. Ik heb thuis een hele kaft vol met uitspraken liggen die mijn vader gebruikte tijdens zijn toespraken. Nu blader ik er regelmatig in. Maar jongeren moeten kritisch zijn en dromen hebben."

Uw zonen hebben nu zelf die kritische leeftijd.

"Ik heb al een zware aanval te verduren gekregen van mijn oudste. Op een gegeven moment zei ik - binnenskamers - dat als er te weinig opvangcentra zijn voor illegalen, de kazernes maar gebruikt moesten worden. Ik heb mijn legerdienst in de Dossin-kazerne in Mechelen gedaan. Elke ochtend moesten we ons, ook in de winter, blootsvoets gaan wassen in de gebouwen aan de andere kant van de open binnenplaats. Wat goed genoeg was voor een milicien, moet goed genoeg zijn voor een asielzoeker, zei ik. Daar was hij niet over te spreken. En ik moet toegeven dat ik eigenlijk wat te hard was."

U zegt het niet alleen binnenskamers. Deze week verraste u zelfs uw collega Hugo Coveliers met uw idee om gevangenen hun celverblijf te laten betalen.

"Ik blijf erbij - en de gemiddelde burger denkt net zo - dat het een beter idee is om cellen bij te bouwen dan rechters te vragen om minder streng te veroordelen omdat de gevangenissen overbevolkt zijn. Maar hoe betaal je dat? Laat gedetineerden voor die 3.000 tot 5.000 frank die hun verblijf in de cel per dag kost, zelf opdraaien. Er kan perfect een wet gemaakt worden die bepaalt dat de kosten door de gevangenen, met sociale correcties, worden terugbetaald. Ik ken heel wat mensen die in de gevangenis zitten wier bankrekening veel beter gespekt is dan die van u of mij. De criminaliteitsbestrijding door de criminelen laten betalen: het lijkt mij alvast eerlijker dan de burger die nog nooit wat mispeuterd heeft, voor de kosten te laten opdraaien."

Gevangenen die er warmpjes inzitten kunnen altijd een goede strafpleiter betalen.

"Ik weet waarover ik spreek, ja. Door mijn 27 jaar ervaring als advocaat besef ik ook dat er nog geen enkele gevangene na een lange straf beter uit de gevangenis is gekomen. Pas daar legt een mens criminele contacten. Ik heb er meer zien buitenkomen die onmiddellijk klaar waren om een nieuwe onderneming te beginnen. Een systeem waarbij men zo snel mogelijk onder de strengste voorwaarden wordt vrijgelaten, lijkt mij het beste. Eerbiedigt men die voorwaarden niet, dan moet men terug en lang de gevangenis in, met het strengste regime. Vrijheidsberoving is het ergste wat iemand kan overkomen, dat onthouden gevangenen echt wel van hun verblijf in de cel. Hou ze dan ook dat schrikbeeld voor als ze zich niet aan de regels houden."

Legalisering van softdrugs of de harde aanpak?

"Het voorstel dat nu op tafel ligt, is hypocriet: niet uit de strafwet halen maar wel gedogen. Laat een aantal professoren los op de materie en laat hen een antwoord geven op de vraag of cannabis nu schadelijker is dan tabak of een pintje. Vraag aan een aantal Nederlandse politiemensen of het gedoogbeleid in Nederland heeft gezorgd voor een toename van de randcriminaliteit rond drugs. Ik denk dat het antwoord op beide vragen negatief zal zijn. Als dat zo is, haal het softdrugsgebruik dan uit de strafwet. Anders moet je eerlijk zijn en ook tabak in de strafwet zetten. Is het wel schadelijker, leidt het tot meer criminaliteit, dan moet men vervolgen. Wetten moeten zekerheid bieden. Ik hoop enkel dat mijn kinderen er nooit aan beginnen. Ik ben al blij dat ze niet roken. Dat ze maar opgroeien zoals normale jongens opgroeien."

Nu we toch aan de netelige kwesties toe zijn: bent u voor migrantenstemrecht?

"Absoluut niet. Dat men Belg wordt. Zeg mij nu niet dat dat momenteel zo moeilijk is of zo lang duurt. Waarom zou men mij anders in de cursus grondwettelijk recht hebben geleerd dat het het stemrecht het enige voordeel is dat men bekomt bij het verwerven van de Belgische nationaliteit. Tot en met de sociale zekerheid is voor iedere buitenlander geregeld. Diegenen die zo koppig zijn om de Belgische nationaliteit niet te verwerven, zien dus duidelijk geen meerwaarde in het feit dat ze mogen stemmen."

Voelt u zich wel eens onveilig in uw buurt?

"Als ik 's avonds over straat loop en ik kom een groepje van drie vier jongeren tegen, dan voel ik mij toch niet helemaal op mijn gemak. Maar dat zou ik waarschijnlijk ook op het platteland hebben, op een verlaten weg in het donker."

Wat gaat u eraan doen als schepen van integrale veiligheid? Alle groepjes van meer dan twee jongeren laten oppakken?

"Natuurlijk niet. We gaan in de wijken vragen wat er voor overlast zorgt en dat gaan we gericht aanpakken. Na de actie volgt de evaluatie en zal een consultingbureau de bewoners vragen of de situatie verbeterd is."

In het kader van de nuloverlast zijn er zeker straten te vinden die wat hebben tegen dronken zingende studenten. U was in Gent preses van de Antwerpse studentenclub, die een behoorlijk liederlijke reputatie heeft.

"Zo erg zal het wel niet zijn zeker. Maar dan gaan we in die buurt met de betrokkenen praten. We kunnen toch moeilijk al die studenten in de bak gooien. Ik heb vijf mooie jaren in Gent gehad. Mijn vader had mij ook naar Antwerpen kunnen sturen. Jaren heb ik gedacht dat dat te maken had met het feit dat de kandidaturen er aan de katholieke Ufsia werden gegeven. Uiteindelijk bleek dat meer te zijn omdat hij zelf in Gent een fijne tijd had gehad. Hij wilde mij die ook gunnen. Onze afspraak was duidelijk toen ik vertrok: op kot maar slagen in de studies. Ik heb mijn woord gehouden. Elk jaar onderscheiding behalve het jaar dat ik preses was. Toen is de onderscheiding verdronken. Ik kwam ik Gent aan net na mei '68. De periode van de contestatie was enorm boeiend. Ik betoogde wel mee, maar het andere studentenleven lokte mij meer. Het is nooit echt ontspoord. Behalve de eerste dag misschien."

Hoe bedoelt u?

"De eerste nacht van mijn studentencarrière heb ik doorgebracht in een politiecel. Omdat ik in een café een bierglas had gestolen, zoals zovele studenten doen. Er kwam zelfs een huiszoeking bij te pas bij mijn kotmadam. Om te kijken of er op mijn kamer nog andere gestolen goederen lagen. Wat niet het geval was."

De schepen van Veiligheid heeft een strafblad?

"Nee, ik heb 's anderendaags een bolwassing gekregen van de procureur. Die maakte mij heel duidelijk dat vervolging niet nodig was als dit de laatste keer was geweest. En dat heeft gewerkt. Ik heb mij koest gehouden."

Gelukkig bestond de nultolerantie toen nog niet. Hoe reageerde uw vader?

"Ik durfde niet naar huis dat weekeinde. Uiteindelijk ben ik wel gegaan en heb ik het hem verteld. Hij was verschrikkelijk boos. Zijn zoon die op de allereerste dag dat hij van zijn vrijheid mocht proeven, al met de arm der wet in aanraking kwam."

Vindt u niet dat heel het veiligheidsdiscours verengd wordt tot daders en politie?

"Mijn zoon van zeventien is op een zomeravond op de Groenplaats door drie kerels aangevallen. Terwijl de terrassen vol zaten en niemand ook maar een vinger uitstak om hem te helpen. In Nederland is er een jongen doodgeslagen terwijl iedereen op het evenement zat te kijken. Veiligheid is een zaak van de hele samenleving. Van alle burgers en niet alleen van politie en politici. Als er drie man opgestaan was van hun terrasstoel, dan was er die avond niks gebeurd. Ik zou graag zien dat er een opleidingspakket komt voor scholen over hoe met dergelijke gevallen om te gaan en om duidelijk te maken dat je het allemaal zomaar niet mag laten gebeuren. Daarom is mijn volledige titel schepen van Integrale Veiligheid.

"Maar de politie moet wel duidelijke lijnen trekken. Ik kreeg onlangs een telefoon van een Agalev-gemeenteraadslid. Die fietste door Klapdorp (vlakbij het beruchte Falconplein, PM/RG) en daar stonden drie jonge kerels in het midden van de straat. Ze verhinderden hem om te passeren. Hij had daarvoor naar de politie gebeld en die hadden gezegd: 'Och mijnheer, als we daar aankomen en ze zijn er nog, dan kunnen we hun identiteitspapieren controleren. Maar die hebben ze dan toch niet bij. Hebben we allemaal geen tijd voor.' Daar moet iets op gevonden worden. Individuen mogen niet de indruk krijgen dat de straat hun eigendom is."

U reduceert een aantal problemen al snel tot geldkwesties: gedetineerden die hun cel betalen, de privé die de politie mag sponsoren, het asielprobleem...

"Pas sinds februari vorig jaar, toen ik in de politiek ben gestapt, ben ik op een andere manier over dingen gaan denken. Ik ben op zoek gegaan naar nieuwe ideeën die de materie waarin ik enige kennis heb vanuit mijn beroepservaring, zouden kunnen oplossen. Voordien dacht ik niet echt vanuit het maatschappelijke standpunt. En ik ben ook tot die conclusie gekomen: alles waarover ik oplossingen probeerde te bedenken, kost geld. Geld dat er niet is. Ik vind dat een goed beleid dan inhoudt dat men creatief op zoek gaat naar andere middelen in plaats van automatisch aan te kloppen bij de belastingbetaler."

U bent pas op uw vijftigste in de politiek gestapt. De meeste zonen en dochters van politieke monumenten doen dat veel sneller.

"Ik ben er altijd rotsvast van overtuigd geweest nooit in de politiek te stappen. Omdat ik nooit uit de schaduw van mijn vader zou kunnen komen. Dat gevoel is pas veranderd na zijn dood in 1999. Of ik uit zijn schaduw kan geraken of niet, heeft nu al lang geen belang meer. Ik weet dat het niet zal gebeuren. Ik vind het al mooi dat ik zijn levenswerk verder kan zetten... (plots geëmotioneerd)

"Net voor zijn dood kwam er in het ziekenhuis een nieuwe verpleegster binnen op zijn kamer toen ik op bezoek was. Ze vroeg wie ik was. Ah, antwoordde ze, dan gaat u zeker ook in de politiek. Waarop mijn vader zei: gelukkig niet, want het is een hondenbaan. In februari vorig jaar ben ik dan gebeld door een plaatselijk VLD-lid, of ik niet wilde opkomen om een paar extra stemmen te ronselen. Dat wilde ik wel doen. Om het liberale ideeëngoed dat uitgedragen werd door mijn vader en het beste is om zoveel mogelijk mensen het goed te laten hebben een kans te geven, heb je ook macht nodig. Afgevaardigden, zetels, stemmen dus. "Ik ben wel eerste langs vaders vrienden gepasseerd, Kinsbergen en Poma. Ook zij vonden dat ik het moest doen. Dan ben ik bij voorzitter De Gucht gaan aankloppen en die heeft mij uiteindelijk definitief overgehaald. Ik heb ja gezegd nadat ik bij de lokale mandatarissen nog eens gaan vragen ben of ik niet in hun weg zou lopen. Het was mijn enige bedoeling om wat stemmen extra te verzamelen. Ik hoopte zo gemeenteraadslid te worden. Maar de uitslag was beter dan verwacht. Onmiddellijk werd ik in de onderhandelingen gegooid omtrent de veiligheid. En nu zit ik dus hier."

U bent dus tegen uw vaders wens ingegaan?

"Ik denk dat mijn vader in zijn binnenste hoopte dat ik ooit de stap zou zetten. Hij meende het niet. Hij bedoelde dat het een hondenjob is als je er niet voor honderd procent voor gaat. Ik denk dat hij het goed vindt."

'Weet u hoe de prostitutie in het Schipperskwartier werkt? Elk huis wordt verhuurd per shift. De illegalen die erin terechtkomen, moeten het dubbele van hun huur betalen aan pooiers. Ze moeten zich kapotneuken'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234