Zaterdag 15/08/2020

Zo trots als een rapper

Thomas Heerma van Voss schrijft bevlogen over zijn muzikale passies. Hiphop en rap zijn de dominante soundbites in zijn bundel.

Roman.

Zo talrijk zijn ze niet in onze contreien, de auteurs die meeslepend over popmuziek schrijven. In de Angelsaksische wereld is het een genre op zich, gestimuleerd door bladen als Rolling Stone. In Nederland profileerde vooral de betreurde Joost Zwagerman zich als popessayist met een grote spanwijdte. In Vlaanderen stuit je op Humo-coryfeeën als wijlen Marc Mijlemans, Serge Simonart en Marc Didden. Maar ook op Bart Meuleman en ja, Christophe Vekeman (met zijn onderschatte countryboek over Johnny Paycheck). Nu mag aan dat rijtje ook Thomas Heerma van Voss (°1990) worden toegevoegd.

Werkpaard

In de schaduw van zijn mediagenieke broer Daan heeft werkpaard Thomas Heerma van Voss al twee sterke romans (Stern en De allestafel) en een verhalen-bundel (De derde persoon) op zijn conto.

Al vroeg raakte Heerma van Voss geporteerd voor muziek, in het bijzonder hiphop. Tenminste, nadat hij de Spice Girls was ontgroeid. Van Voss richtte zijn eigen hiphopcollectief Oud-Zuid op en hield de website HipHopleeft draaiende.

"Muzikanten doen wat ik niet kan, durven wat ik niet durf en leven zoals ik niet leef. Rapper Tim Dog is daar het ultieme voorbeeld van", zo zegt Heerma van Voss daarover in een interview op cjp.nl. En hij beseft dat hiphop "een genre met weinig twijfel en veel trots en triomf" is, destijds het perfecte antidotum tegen zijn overbeschermde jeugd in Amsterdam-Zuid.

De bijzondere levensloop van de aan diabetes gestorven Tim Dog (remember 'Fuck Compton') krijgt een prominente plaats in Plaatsvervangers, waarin Heerma van Voss persoonlijke intermezzi bijna geruisloos laat overvloeien in beschouwingen over de plaats van muziek of de struikelpartijen van zijn rapidolen. "Minstens zo fascinerend als iemands weg naar roem (...), is de val die vaak volgt." Want in de muziekwereld ligt de nadruk immers op jeugd. "Het is een young man's game."

Het boek opent met Van Voss' eerste concertervaring bij een festivaloptreden van Skunk Anansie, op sleeptouw genomen door zijn vader. De tergend zwijgzame band tussen hen is pijnlijk accuraat vastgelegd en vormt de opmaat naar uitwaaierende essays over Blur-voorman Damon Albarn en over zijn bezoek aan Master P. in New Orleans.

Maar het meest beklemmende essay is dat over Van Voss' (mislukte) pogingen om een roman te puren uit zijn avonturen met zijn site HipHopleeft. Die leidde tot een bijzondere vriendschap met de ook al vroeg overleden Rob van den Aker alias Goldenboy. Van Voss schrijft aandoenlijk over hoe rapmuziek zijn identiteit polijstte, om dan de muziekstijl in bescherming te nemen tegen al wie hem uitspuwt.

Engagement

En toch. Ook wie niet meteen Dr. Dre of 50 Cent door de boxen laat knallen, vindt hier soelaas. Temeer omdat de uitstekend gedocumenteerde stukken breed gaan: van intimiteit via het toetsenbord tot de functie van literatuur. Zoals wanneer Van Voss vaststelt dat rappers die zich uitspreken over de samenleving vaak een streep voor hebben bij critici. Hij ontdekt hetzelfde fenomeen in de letteren. "Het is de ziekte van veel hedendaagse kunstkritiek: engagement wordt gezien als het belangrijkste, soms zelfs enige beoordelingscriterium. Alsof artiesten zich niet hoeven bezig te houden met vorm, constructie of presentatie, zolang ze maar iets zeggen over de wereld waarin ze leven." Om niet zonder aplomb te besluiten: "Grote kunst is een kwestie van verleiding."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234