Wetenschap

Zo nefast zijn overbezorgde ouders voor hun kind

Onderzoek bevestigt: overbescherming leidt tot angstgevoelens

Overbeschermende ouders kunnen hun kroost dan wel behoeden voor geschaafde knieën of slechte rapporten, maar daarmee zijn meteen alle voordelen opgesomd. De gevolgen voor de psyche van hun kinderen zouden wel eens minder fraai kunnen zijn, zo stelt een recente Singaporese studie, die daarmee eerder onderzoek bevestigt.

Share

Helikopterouders willen er alles aan doen om hun kind te beschermen tegen zorgen of pijn

De onderzoekers volgden 302 kinderen op van hun zevende tot hun elfde. De resultaten van hun studie verschenen in het wetenschappelijke tijdschrift Journal of Personality.

Om te bepalen welke kinderen opgroeiden in een overbeschermend milieu, kregen de ouder- en kindparen een puzzel voorgeschoteld. Trok de ouder het spelletje naar zich toe, dan was er volgens de onderzoekers sprake van een zogenaamde helikopterouder - een ouder die er alles aan wil doen om zijn kind te beschermen tegen zorgen of pijn. Helikopterouders zijn zeer sterk betrokken en geven veel aandacht aan het kind.

Angstgevoelens

Hoe meer de ouders ingrepen, zo bleek uit de studie, hoe groter de kans dat het kind angstgevoelens ontwikkelde. 60 procent van deze kinderen bleek daarnaast hoogst kritisch voor zichzelf, 78 procent dacht dat de wereld perfectie van hen verlangde.

De resultaten komen overeen met die van een Amerikaanse studie uit 2006. Ook toen werd een link gelegd tussen ouders die een taak op intrusieve wijze overnemen en angstgevoelens bij hun kinderen. In het bijzonder hadden de kinderen angst om gescheiden te worden van de ouder en de wereld niet zelfstandig aan te kunnen.

Leren van fouten

Ook professoren Maarten Vansteenkiste en Bart Soenens van de UGent doen onderzoek naar het onderwerp. Ze schreven er samen het boek Vitamines voor groei over. Hun experimenten wijzen in dezelfde richting.

Share

'Wanneer ouders hun kind niet de kans geven om zelf naar oplossingen te zoeken, bouwt het te weinig vertrouwen op om zijn eigen weg te gaan'

Maarten Vansteenkiste, UGent

"Wanneer ouders hun kind niet de kans geven om zelf naar oplossingen te zoeken, hebben de kinderen minder zelfvertrouwen en voelen ze zich minder competent", zegt professor Vansteenkiste. "Het kind bouwt zo te weinig vertrouwen op om zijn eigen weg te gaan."

Het is dus belangrijk dat een kind vrij is om fouten te maken en daarvan te leren. "Alleen zo kan het ondervinden dat het ondanks obstakels toch tot een oplossing kan komen."

In een cocon

Bart Soenens onderscheidt twee soorten van overbescherming. "In het eerste geval worden ouders gedreven door hun eigen angst. Ze proberen preventief problemen op te lossen, waardoor hun kinderen weinig ervaring opdoen. Ze worden als het ware als een hulpeloos wezen in een cocon opgevoed."

Een tweede vorm van overbescherming komt naar voren uit recenter onderzoek. "Sommige ouders plaatsen hun kind te veel op een voetstuk. Typerend voor hen is dat ze hun eigen zelfwaarde linken aan de prestaties van hun kind. Ze doen er alles aan om het ego van hun kind op te krikken en dichten het bepaalde eigenschappen toe die het niet bezit."

Kwetsbaar zelfbeeld

Beide vormen zijn nefast voor de ontwikkeling en kunnen zich op latere leeftijd wreken. "Het kan bijna niet anders dan dat er repercussies zijn op relationeel en professioneel vlak", aldus professor Soenens. "Wie niet zelfstandig met problemen leert omgaan, ontwikkelt geen goed mechanisme om stress het hoofd te bieden. Word je later geconfronteerd met stresserende situaties, dan leidt dat tot angstgevoelens."

Share

'Wie als kind voortdurend op een voetstuk geplaatst wordt, gaat later steeds op zoek naar bevestiging. Dat is oké zolang alles goed gaat'

Bart Soenens, UGent

Een kind voortdurend op een voetstuk plaatsen, lijkt op het eerste gezicht onschuldiger. "Toch ontstaat ook hier een kwetsbaar zelfbeeld", zegt Soenens. "Deze mensen gaan voortdurend op zoek naar tekenen dat ze goed bezig zijn. Zolang alles goed gaat, is dat oké. Maar bij tegenslagen of negatieve feedback dienen zich problemen aan: dan kan er woede of zelfs agressie ontstaan."

Recente studies spreken van een epidemie van dat soort narcistische overbescherming in onze maatschappij, maar zo'n vaart loopt het volgens Soenens gelukkig niet. "Onze studies tonen in elk geval niet aan dat het heel veel voorkomt", zegt hij. "Maar het is wel een krachtige voorspeller voor problemen in de ontwikkeling van kinderen."

Vertrouwen

Hoe pakt u het probleem aan, indien u zelf een overbezorgde ouder bent? Een eerste belangrijke stap is bewustwording, zegt Soenens. Ouders hebben vaak zelf niet door dat ze het verkeerd aanpakken. Wat ze doen, doen ze immers net omdat ze het beste willen voor hun kind. "Ze zijn zich vaak niet bewust dat ze gedreven worden door hun eigen angst of een onderliggend breekbaar zelfwaardegevoel."

Eens dat besef er is, kan eraan gewerkt worden. Volgens professor Vansteenkiste moeten ouders een basisvertrouwen hebben in de natuurlijke ontwikkeling van hun kind. "Kinderen ontwikkelen zich met verschillende snelheden", zegt hij. "Het is de taak van de ouders mee te gaan op het ritme van het kind."

Is de overbescherming gedreven door angst, dan kan mindfulness helpen, zegt Soenens. "Angst is vaak een karaktertrek waar je zelf niet veel kan aan doen. Maar als je je ervan bewust bent en het aanvaardt, kan je het minder doen doorspelen in de opvoeding. Soms moet je een stapje achteruit zetten en niet naar je eerste angstige reactie handelen, zodanig dat de vonk niet overslaat."

In het andere geval is het belangrijkste probleem dat ouders hun eigen ego vastkoppelen aan de prestaties van hun kind. "Dat is de reden waarom ze het zelfwaardegevoel van hun kind ten allen prijze willen beschermen. Ze moeten hun kind als een onafhankelijk individu leren zien, en hun eigen aspiraties niet projecteren op het kind."

nieuws

cult