Vrijdag 21/01/2022

'Zo'n dader zoekt vaak eenrolmodel'

In de slaapkamer van Ali 'David' Sonboly (18), die in München negen mensen om het leven bracht, lag een boek van de Amerikaanse psycholoog Peter Langman. Hij is in eigen land de voornaamste onderzoeker naar massamoorden door jongeren. 'Ze zoeken vaak een rolmodel.'

Langman klinkt vermoeid. Hij zit, zo geeft hij over de telefoon aan, op een bankje vlak bij zijn huis naar de rivier te kijken. De psycholoog werd zaterdagochtend wakker gebeld in Allentown, Pennsylvania, en zit sindsdien met zijn gedachten in Duitsland. "Ik was gechoqueerd. Al is het ook niet de eerste keer dat mijn boek (Why Kids Kill: Inside the Minds of School Shooters, RA) bij een dader is aangetroffen. In 2013 vonden ze het bij Karl Pierson, een 18-jarige die zichzelf en een medeleerling neerschoot."

Waarom gaan zij tot zo'n daad over?

"Daar bestaat geen eenduidig antwoord op. Vaak spelen verschillende factoren een rol. Heel vaak gaat het om jongeren met psychische problemen, zoals ook in München het geval is. Soms willen ze beroemd worden, maar dat is nooit de enige reden. Net zoals we niet naar een game kunnen wijzen of kunnen stellen dat ze louter uit wraak hebben gehandeld."

Wat denkt u dat zij hopen te vinden in uw boek?

"Ze zoeken een rolmodel. Het is geweten dat zulke schutters zich vaak jarenlang inlezen. Sommige doen dat alleen online, andere gaan een stap verder en lezen boeken. In hun ogen moet het hen waarschijnlijk helpen om hun aanval te plannen. Maar in mijn boek en op mijn website schuw ik bewust expliciete details.

"Het gaat mij niet om de strategie achter de moorden. Wat mij wel interesseert, is wat er is omgegaan in het hoofd van een dader. Ik wil begrijpen waarom zij zulke bloedbaden aanrichten en hoop ook aan iedereen duidelijk te maken hoe we kunnen herkennen dat iemand gewelddadiger wordt."

Oud-klasgenoten geven nu toe Sonboly te hebben gepest. Zij verklaren dat hij daarop dreigde hen te zullen vermoorden.

"Laat mij eerst zeggen dat pesten zelf niet de enige doorslaggevende factor kan zijn. Lang niet iedereen die gepest wordt, grijpt naar een wapen. En ook niet elke schutter werd op school gepest. Wel wijst alles erop dat deze dader gedurende lange tijd zwaar werd aangepakt door zijn schoolgenoten. Het kan alleszins mee verklaren waarom hij vol woede zat.

"Maar wat mij bijzonder droevig stemt, is dat we nu horen dat hij meermaals dreigementen heeft geuit. Zulke uitspraken zijn de belangrijkste waarschuwingen voor wat er uiteindelijk is gebeurd. Bijna altijd kondigen schutters hun daden ergens aan. In een gesprek of op sociale media, soms zelfs in een werkstuk voor school. Vaak bestaat er een spoor van waarschuwingen. De tiener uit München heeft meermaals met bloedvergieten gedreigd, maar niemand heeft de moeite genomen om de politie of leerkrachten in te lichten.

"Achteraf valt dan vaak te horen dat niemand erbij stilstond dat de schutter daadwerkelijk zou gaan moorden. Maar soms doen ze het wel. En wij zouden zulke tragedies vaker kunnen voorkomen als we zulke waarschuwingen serieuzer zouden nemen."

Sonboly heeft zich volgens de politie een jaar lang voorbereid. Hij is zelfs naar een school gereden waar in 2009 een bloedbad werd aangericht.

"Dat komt minder vaak voor, maar is niet uniek. In de Verenigde Staten hebben wij een schutter gezien die het hele land heeft doorkruist om Columbine High School (waar twee leerlingen in 1999 twaalf medeleerlingen en een leerkracht ombrachten, RA) te bezoeken. Hij reed zelfs naar het vroegere huis van een van de daders om er foto's te maken. Deze jongeren doen van alles om zich voor te bereiden. Het is eigenlijk een soort bedevaart, al vind ik het verschrikkelijk om dat woord in deze context te gebruiken.

"Maar het staat vast dat zij door zulke uitstapjes geen tactische kennis verwerven. Het is, zo lijkt mij, meer een mentale voorbereiding. Ze zijn in de buurt van hun rolmodel en peppen zich op deze manier op. Zij maken zichzelf op die manier klaar voor de aanval."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234