Vrijdag 15/11/2019

Consument

Zo loopt u niet in de val in de supermarkt: 8 tips

Beeld Wannes Nimmegeers

We bezoeken gemiddeld drie keer per week de supermarkt. En lang niet alleen om eieren, boter en kaas te kopen zoals vroeger, in een buurtwinkeltje. Tussen de rekken struinen is een tocht door de jungle geworden, vol valkuilen. De muziek, het licht of termen als ‘ambachtelijk’ en ‘eetrijp’: het zijn allemaal verkooptrucs, zegt De supermarktsurvivalgids die tips geeft over hoe we een warenhuisuitje nu het best overleven.

Na de werkuren nog even gehaast boodschappen doen om een avondmaal in elkaar te flansen? Jazeker. Al veranderen we - eenmaal door de winkelpoortjes - meestal van een opgejaagde consument naar een ontspannen klant. Onbewust. 

Want is het u al opgevallen dat er geen klokken hangen in de supermarkt? Dat het licht overal even fel brandt? Dat u nergens kan zien of het buiten zomert of stortregent? Dat u stiekem de muzak meeneuriet, eerst de groente- en fruitafdeling bezoekt om vervolgens met een veel te grote winkelkar toch nog chips mee te grabbelen en uiteindelijk thuiskomt met producten die enkel schreeuwen dat ze ‘extra vers’ zijn, ‘100% natuurlijk’ en ‘authentiek’? Oh ja, onderweg dronk u ook nog een bekertje koffie of wijn. 

“De supermarkt is één groot verwarringspaleis, een verleidingsmachine waar we tot in het diepste van ons onderbewuste worden bespeeld om ons tot kopen aan te zetten”, schrijft de Nederlandse journalist Teun van de Keuken in zijn nieuwe boek De supermarktsurvivalgids. Eenmaal binnen worden we in slaap gesust. “En zeg nu niet: ‘Ik ben veel te nuchter voor zulke verkooptrucs’. Dat is flauwekul”, vervolgt de auteur. “Bedrijven en marketeers lachen in hun vuistje. Met de juiste reclame en de juiste verpakking weten zij ons te overhalen pure rotzooi te kopen.” En daar ben je je maar beter van bewust. Met deze tips betreed je “geharnast” de supermarkt.

1. Vertrek nooit zonder boodschappenlijstje

“Wat muggenspray is voor de tropen, is een boodschappenlijstje voor de supermarkt”, zegt Van de Keuken. Wie niet netjes heeft opgeschreven wat hij of zij nodig heeft, is een “roekeloos type” dat aan de kassa bedrogen uitkomt. “Als weerloze, onvoorbereide klant koop je het product waarvan je een uur eerder nog niet wist dat je het wilde hebben.” 

En dat blijken dan vooral producten die het hardst schreeuwen om aandacht met glimmende verpakkingen en catchy slogans. Wie klanten na het winkelen zou vragen hun boodschappentas uit te kieperen, zou trouwens versteld staan van de hoeveelheid onsamenhangende ingrediënten.

2. Draai de verpakking zo snel mogelijk om

Alles begint bij een lijstje, maar daarop schrijven we meestal gewoon ‘confituur’ of ‘aardappelen’. Eenmaal in de winkel is er zoiets als keuzestress. “We kunnen door de bomen het bos niet meer zien”, zegt Van de Keuken. “Er worden te veel praatjes verkocht.” 

Alleen wat op de achterkant van een verpakking staat, doet ertoe. “Alles op de voorkant is eigenlijk onzin.” Hoe je een etiket dan het best leest? “Het eerste ingrediënt dat vermeld staat, is dat waar het meeste van in zit. Als bij ham staat 70% varkensvlees, en het tweede ingrediënt is water, dan is er iets niet pluis. Je verwacht minstens 90% vlees en zeker geen suikers om het vlees zijn smaak te geven of aardappelzetmeel om het bij elkaar te houden.”

3. Negeer woorden als ‘culinair’, ‘authentiek’ of ‘ambachtelijk’

Dankzij dure woorden kan de fabrikant producten duurder verkopen, maar veelal betekenen ze niets. “Ambachtelijk, natuurlijk, puur, eerlijk, gezond, vers, huisgemaakt, traditioneel... Het betekent allemaal totaal niets”, is Van de Keuken streng. Zo verkoopt Heinz ‘culinaire’ ketchup met knoflook, tijm en honing. “Nochtans is culinair volgens het woordenboek niets anders dan ‘wat de keuken of de kookkunst betreft’. En wanneer op een product ‘verbeterd recept’ staat, verwacht de consument meer hoogwaardige ingrediënten dan in het oude recept.” 

Maar niets is minder waar, zo blijkt uit onderzoek van de Duitse consumentenorganisatie Verbraucherszentrale. “Nutella bevat, sinds het recept is verbeterd, minder cacao en meer suiker. Ook bij de muesli van Dr. Oetker is het suikergehalte omhoog gegaan. In de amandeldrank van Alpro zit dan weer een kwart minder amandelen”, somt de auteur nog op. “Als je domweg alle termen op verpakkingen negeert, kom je al een heel eind.”

4. Laat de winkelkar staan

Wie gaat winkelen, kiest maar beter voor een mandje. Liever niet eentje op wielen, wel eentje om te dragen. “Dat wordt al snel te zwaar aan de arm waardoor je het niet gaat volstouwen”, zegt Van de Keuken. “Een winkelkar vul je sneller met dingen die je niet nodig hebt. Zo'n grote lege kar ziet er trouwens nogal zielig uit.”

5. Pas op met fruit dat er mooi uitziet

Iets dat er mooi uitziet, wil iedereen. Groenten en fruit moeten vers zijn en liefst ook glanzen. Citroenen bijvoorbeeld. “Die beschermen zich met een waslaagje tegen aanvallen van buitenaf. Maar de consument houdt niet van dat vette laagje en dus worden ze met agressieve chemicaliën geboend tot ze glanzen en vervangen door een glimmende beschermlaag door heel veel geplette luizen tot een papje te vermalen.” 

Aardbeien worden dan weer groen aangekocht: eenmaal geplukt rijpen ze niet meer. Hun kleur wordt in de winkel dus alleen maar roder - mooier dus - maar zoeter smaken ze niet. Wel waterig en zuurder.

6. Eetrijp betekent vaak niet rijp

Een avocado of mango hebben we graag ‘ready to eat’, maar het stickertje dat op de vrucht prijkt, misleidt: ze zijn vaak keihard. En dus gaan we met z’n allen knijpen om de meest smakelijke te zoeken. Vandaar dat supermarkten alsmaar meer onrijpe vruchten in de winkels leggen, want die kunnen tegen een stootje en zijn niet na één dag rot. Van de Keuken spreekt over ‘self-defeating prophecy’.

7. Ga niet zomaar in op aanbiedingen

‘3 + 1 gratis’ of ‘drie halen, twee betalen’. Aanbiedingen, veelal op A-merken, maken klanten gelukkig. Al schuilt ook hier een addertje onder het gras. Ze staan opgesteld aan het begin of einde van een winkelgang, op een herkenbare plaats. Nochtans staan in het midden van de gang ook andere producten die een stuk voordeliger zijn. Nog een doortrapte list van de winkels: ze zetten spullen die niet in aanbieding zijn vaak op plaatsen waar normaal de koopjes staan. Zo ga je sneller over tot impulsaankopen.

8. Scan het hele winkelrek

Alles draait natuurlijk om winst en dus staan producten met een hogere winstmarge op ooghoogte. “Spullen waaraan minder te verdienen valt, liggen dan weer  heel hoog of laag”, zegt Van de Keuken. Al wordt in een winkel ook aan kinderen gedacht: etenswaren die zij graag willen, in schreeuwerige verpakkingen met hun helden op, staan op hun ooghoogte. Wie dan toch kiest voor een winkelkar, zet zoon of dochter dus maar beter ín de kar. Om gejengel te vermijden.

‘De supermarktsurvivalgids’ van de Nederlandse journalist Teun van de Keuken (304 pagina’s) wordt uitgegeven door Meulenhoff en kost 20 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234