Maandag 14/10/2019

Julian Assange

Zo leeft Assange in de Ecuadoraanse ambassade

Julian Assange. Beeld AFP

Als Julian Assange zijn kamerdeur opent en de hal oploopt, is zijn zicht maximaal. Kijkt hij naar boven dan ziet hij witte ornamenten op het plafond. Verder ziet hij lampen, een paar deuren en een glimmend rood keukentje. Dat is het.

Al ruim 3,5 jaar zijn die paar meter in de Ecuadoraanse ambassade in Londen zijn blikveld. Zijn ogen glijden over de parketvloer, langs de boekenkast naar zijn kleine zwarte loopband. Ze zien zijn matras in de hoek van de kamer, boeken, visite maar bovenal: zijn computer. Nooit keek hij verder dan een paar meter. Die jarenlange blik op de dingen dichtbij, hebben zijn ogen aangetast.

Wat er vandaag ook gebeurt - Engeland kan Assange een vrije doortocht naar Ecuador bieden, hem arresteren of hem blijven bewaken - de 44-jarige Australische oprichter van klokkenluiderswebsite WikiLeaks heeft serieuze gezondheidsklachten als gevolg van zijn verblijf in de ambassade. Het matrasje in de hoek van de kamer heeft hem rugklachten gegeven. Een tijdlang had hij flinke last van kiespijn. De komst van een tandarts naar de ambassade bleek lastig te organiseren.

Edward Snowden

Die ongemakken en beperkingen hebben Assange niet van zijn missie gehouden. WikiLeaks staat nog overeind. Hij is blijven publiceren en heeft boeken geschreven. WikiLeaks heeft tien jaar lang een vrijwel constante stroom aan geheime documenten gepubliceerd. Diplomatieke berichten, maar recent ook de e-mails van CIA-baas Brennan, stukken over handelsverdrag TTIP en e-mails van de Syrische president Assad.

De organisatie van Assange kreeg een boost door NSA-klokkenluider Edward Snowden en stond hem maandenlang bij. "Ik heb de volledige controle in deze kleine omgeving en dat stelt me in staat om het belangrijkste te doen wat mogelijk is: mijzelf en mijn organisatie beschermen tegen de aanvallen van buitenaf", zei Assange in 2012 tegen de Britse krant Daily Mail.
Lees verder onder de foto

Syrisch president Bashar as-Assad. Beeld EPA
John Brennan. Beeld AFP

Hij slikt vitamine D tegen het tekort aan zon en bestelde een UV-lamp om zonlicht na te bootsen. Eten krijgt hij van de ambassadestaf of van bezoekers. De kleine loopband was een cadeautje van een filmregisseur. Hij probeert er een paar kilometer per dag op te lopen.

Journalist en publicist Assange is een workaholic. Een control-freak die zeventien uur per dag, zeven dagen per week aan het werk is. Alleen is hij zelden. Twee assistenten wisselen hun bezoek aan hem dagelijks af. Ze werken zijn ideeën en plannen uit aan de kleine ronde tafel in zijn kamer. Regelmatig komen er bezoekers langs en zelfs een personal trainer. Typisch voor Assange: die trainer werkte voor de Britse commando's voordat hij klokkenluider werd.

Beveiliging en controle

Het strikte schema en de discipline van Assange zijn een contrast met de onrustige omgeving waarin hij zit. De druk van buitenaf is groot. De oude, statige ambassade is gehorig. Boven de verdieping van de Ecuadoranen zit onder meer een appartement van de koninklijke familie van Qatar. Een Britse politieman bewaakt de voordeur en controleert gasten. Een ander staat permanent bij de uitgang van de lift, om te voorkomen dat Assange via het dak met een helikopter ontkomt. Soms, onaangekondigd, patrouilleren verschillende politiemannen voor de deur en nemen foto's van alle bezoekers. In het begin kwam er eens een Brits politieteam abseilend voor het raam van Assange hangen.

De Australiër wisselt tussen twee kamers in de ambassade, één rechtsachter en één met een balkon aan de voorkant. Op het balkon komt hij niet. Hij is bang dat hij ontvoerd of geliquideerd wordt, zei hij in 2015 tegen de Times. In de kamer rechtsachter werden vanaf boven in het plafond gaten geboord om microfoons te plaatsen. Eén van zijn bezoekers vertelt anoniem dat in een stopcontact in de kamer ooit afluisterapparatuur werd gevonden.
Lees verder onder de foto

De ambassade wordt continu bewaakt door de politie. Beeld Photo News

Stressaanvallen

Assange rekent erop dat de Engelsen hem structureel bespioneren. Om toch veilig te kunnen communiceren, hanteert hij verschillende methoden. Eén daarvan is het aanmaken van tijdelijke privésleutels om veilig digitaal te kunnen communiceren. Daardoor is de communicatie, ook als die onderschept is, achteraf nooit in te zien. Als hij met mensen van WikiLeaks over vertrouwelijke zaken praat, buigt hij zich voorover en zet hij de muziek keihard aan. Ook gebruikt hij codewoorden tijdens het praten en schrijft hij woorden op om afluisteren te bemoeilijken.

De permanente aanwezigheid van Assange in de relatief kleine ambassade - één verdieping, vier kamers - zorgt ook voor spanningen binnenshuis. Assange is de Ecuadoranen enorm dankbaar voor de gastvrijheid, maar af en toe botst het flink. Sommige Ecuadoranen stellen zich minder vriendelijk op naar hun gast en zijn bezoekers. Omgekeerd zou Assange last hebben van stressaanvallen.

Uit via Buzzfeed gelekte Ecuadoraanse documenten komt een beeld naar voren van een man die 's nachts 'incoherent hard praat en schreeuwt'. De Ecuadoranen wijten het aan zijn isolement en aan lichamelijke verzwakking. Er zijn ook meldingen van vechtpartijen met ambassadepersoneel. Ecuador heeft verschillende scenario's uitgewerkt om Assange uit de ambassade te krijgen, waaronder een ontsnapping in een diplomatieke tas met overheidsdocumenten.

De vraag is hoe lang de journalist het zelf nog volhoudt. Drie jaar geleden vertelde hij Daily Mail wat het verblijf met hem deed. Hoe destructief het was. Hoe het de verhouding met zijn kinderen kapotmaakte. "Ik mis heel veel. Een open horizon, mijn tenen in de zee, vissen, het beklimmen van een berg...."

Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234