Zaterdag 25/01/2020

Zo laat Trumps inreisverbod zich voelen bij de verkiezingen in onze buurlanden

Er kwam heel wat protest nadat Amerikaans president Trump een inreisverbod oplegde aan inwoners uit zeven moslimlanden. Beeld EPA

Welke impact zullen de recente beleidsdaden van Trump hebben op de verkiezingen in onze buurlanden? In Nederland, Frankrijk en Duitsland gebruiken rechts-populistische partijen immers soortgelijke recepten. 'De polarisatie zal nog toenemen.'

"Misschien gaan er nu wel veel minder mensen op Geert Wilders stemmen, omdat ze schrikken van Trump. Dat lijkt me niet uitgesloten." De tweet die de Nederlandse journaliste en columniste Sylvia Witteman naar aanleiding van Trumps 'moslimban' de wereld instuurde, werpt een interessante vraag op: welke impact zal Trump hebben op de verkiezingen in onze buurlanden? 

Vinden kiezers die een stem voor PVV, Front National (FN) of Alternative für Deutschland (AfD) overwegen dat de Amerikaanse president te ver gaat, waardoor ze op hun stappen terugkeren en een 'voorzichtiger' stem op een traditionele partij uitbrengen? Of gebeurt net het omgekeerde, en zien ze in de verkiezing en de eerste beleidsdaden van Trump net de bevestiging dat de radicale recepten werken?

Elk land heeft uiteraard zijn eigen politieke context, waardoor de effecten ook kunnen verschillen. Belangrijk is onder meer welke concurrenten de rechtse kandidaten tegenover zich krijgen. Maar er vallen wel wat parallellen te trekken. "Trump heeft in elk geval de thema's migratie en islam nog meer op de voorgrond geplaatst. Daar zullen de partijen die inzetten op die thema's van profiteren", zegt Dimiter Toshkov, politicoloog aan de universiteit van Leiden. 

"Mensen die bijvoorbeeld al overwogen om voor Wilders te stemmen, zullen nu nog meer overtuigd zijn." Dat de Nederlandse premier Mark Rutte steeds meer de stijl van Wilders aanneemt, zal daar volgens professor internationale politiek Dirk Rochtus (KU Leuven) niets aan veranderen. "Het feit dat Rutte opschuift naar rechts bewijst net het gelijk van Wilders: het origineel is altijd beter dan de kopie."

Ook al veroorzaakte de moslimban internationaal heel wat verontwaardigde reacties, die kwamen wel uit de klassieke hoek: de (centrum)linkse kiezers en de media, die Trump al eerder in de ban had gedaan. Volgens Dries Lesage, professor internationale politiek aan de UGent, maakt het protest bij potentiële rechts-populistische kiezers geen enkele indruk. "Dat protest geeft hen alleen maar wind in de zeilen. Het sterkt hen in de overtuiging dat een stem voor extreemrechts niet langer een weggegooide stem is." Lesage acht de kans dan ook groot dat de polarisatie nog zal toenemen. 

Veilige haven

Trump is amper een dikke week president. Het valt te verwachten dat hij nog maatregelen zal nemen die fel debat oproepen. En daar zou Benoît Hamon, die afgelopen weekend werd aangeduid als presidentskandidaat voor de Franse socialisten, weleens van kunnen profiteren. Onder meer Hamons soepeler houding ten aanzien van de hoofddoek moet de keuze met FN-topvrouw Marine Le Pen op scherp stellen. "De komst van Trump is ideaal voor Hamon. Die kan zich presenteren als een veilige haven voor iedereen die vreest dat Trump navolging zal krijgen. Dat zal leiden tot een sterkere mobilisatie bij de linkse kiezers", voorspelt Frederik Dhondt, Frankrijk-kenner verbonden aan de VUB, UAntwerpen en UGent. 

In Duitsland is het verhaal enigszins anders, aangezien AfD daar wel groeit, maar nog altijd op ruime afstand blijft van de CDU van bondskanselier Angela Merkel. Rochtus ziet drie factoren die verklaren waarom een groot deel van de Duitsers het vertrouwen in Merkel behoudt: "Het aantal asielzoekers nam af, Merkel hanteerde de afgelopen maanden een strengere toon, en sowieso straalt ze als kanselier vertrouwen uit."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234