Donderdag 25/02/2021

Eandis-deal

Zo kan de Eandis-deal met de Chinezen toch nog mislukken

null Beeld BELGA
Beeld BELGA

Hoe dichterbij de algemene vergadering komt waarop beslist wordt over de deal van Eandis met het Chinese staatsbedrijf State Grid, hoe waarschijnlijker het wordt dat één van de escapetoetsen zal worden ingedrukt die de overeenkomst alsnog zal doen imploderen.

Optie 1: de algemene vergadering steekt er een stokje voor 

Maandag moeten de 235 gemeenten en 4 andere aandeelhouders hun stem uitbrengen op de algemene vergadering van Eandis: mogen de Chinezen een belang van 14 procent in de netbeheerder kopen ja of nee. De slinger lijkt fors naar ja over te hellen, met als ultieme reden de 830 miljoen euro die met de deal gepaard gaat en waar zowel Eandis als de gemeenten wel zin in hebben. 

Maar er zitten nog een paar addertjes onder het gras. Om de deal goed te keuren moeten minstens vijftig procent van de aandeelhouders hun goedkeuring geven en die aandeelhouders moeten samen minstens 75 procent van de aandelen in handen hebben. Die 75 procent was gisteren nog niet bereikt, maar voorlopige prognoses lijken erop te duiden dat met de stemmen die nog moeten binnenlopen evenmin nog een blokkeringsminderheid bij elkaar geschraapt kan worden. De steden en gemeenten beslissen hun standpunt namelijk vooraf in hun respectieve gemeenteraden. 

De afgevaardigden die maandag naar de vergadering komen, mogen niet meer van die officiële beslissing afwijken. Maar aangezien vele gemeenten aan het twijfelen geslaan zijn, zouden ze de stemming nog kunnen boycotten door gewoon niet op te dagen. Of voldoende aandeelhouders die kaart zullen trekken, is maar zeer de vraag. Ook Gent, met zeven procent de grootste aandeelhouder van Eandis, heeft nog een troef achter de hand. De Oost-Vlamingen willen vragen om een opschorting van de beslissing. Ook daar is de vraag of ze daar wel voldoende steun voor zal krijgen.

Optie 2: de regering steekt er een stokje voor 

Als de gemeenten de deal niet tegenhouden, dan is het aan minister van Binnenlands Bestuur Liesbeth Homans (N-VA). Zij moet nagaan of alle wettelijke procedures correct gevolgd zijn en of de statuten gerespecteerd zijn. Het gaat in principe om een louter administratieve inschatting, die los staat van de gevoeligheden die een Chinees staatsbedrijf doet losweken. In principe dus, want minister-president Geert Bourgeois (N-VA) zette gisteren in het parlement de deur open voor een eventuele inmenging van de regering. Hij kondigde aan dat de regering die controletaak bijzonder rigoureus zou uitvoeren. Met andere woorden: de regering gaat ieder kiezeltje omkeren in de hoop er nog een verdord blaadje te vinden. 

Het zou ook niet de eerste keer zijn dat de Vlaamse regering op die manier een schijnbaar beklonken contract alsnog naar de prullenbak verwijst, denk maar aan de bouw van de nieuwe biomassecentrale in Gent die enkele maanden geleden in extremis werd tegengehouden. En dan hebben we het nog niet over Staatsveiligheid gehad, die beweert meer te weten dan wat ze al naar buiten gebracht heeft in de nota die maandag lekte.

Optie 3: Antwerpen steekt er een stokje voor 

Het is ook nog een mogelijkheid dat de kleine lettertjes van het contract zelf de deal nog doen afspringen. Een voorwaarde in het contract met State Grid is namelijk dat de zeven Eandis-intercommunales fuseren. Probleem is dat voor die fusie ook alle distributietarieven gelijkgeschakeld moeten worden en dat ziet Antwerpen, nu goedkoper dan de rest, niet zitten. Aan de Schelde willen ze voorlopig niet op de zaak vooruitlopen en wachten ze op een prijsvoorstel van de energieregulator VREG alvorens een standpunt in te nemen. 

Laten we even uitgaan van het worst case scenario: Antwerpen stapt niet mee in de fusie. In dat geval hebben de Chinezen en Eandis begin 2017 contractueel nog drie à vier maanden te tijd om tot een nieuw vergelijk te komen. Maar een nieuw vergelijk betekent ook: helemaal opnieuw beginnen onderhandelen.

Optie 4: Wallonië steekt er een stokje voor 

Een gelijkaardig obstakel situeert zich zo’n kleine honderd kilometer zuidwaarts, wist De Tijd vandaag te melden. Ook de gemeente Ellezelles beschikt potentieel over een knop die de hele deal kan doen springen. Het Henegouwse Ellezelles is een historisch lid van Eandis. Maar een angel in de deal is net dat de gemeente samen met enkele andere Waalse plaatsen overstapt naar een afsplitsing van Eandis. Eentje die veel minder voordelig is en dat zint de gemeente van burgemeester en veeaarts Ides Cauchie (cdH) niet. Hij wil dan liever aansluiten bij de Waalse intercommunale Ores, maar Eandis wil dat Cauchie en co hun contract tot 2019 uitzitten. Nu is de veearts-burgemeester allerminst van plan om spelbreker te zijn, zei hij al aan De Standaard. “Wij willen de zaak niet blokkeren, als Eandis wil dat het vooruitgaat, moet het onze overstap naar Ores faciliteren”, klinkt het fijntjes.

Optie 5: Europa steekt er een stokje voor 

Als Eandis en State Grid nog niet gestruikeld zijn over een van de vorige hordes, dan is er nog altijd Europa dat dwars kan gaan liggen. Een mogelijk probleem is dat Chineze staatsbedrijven door Europa gezien worden als één en ondeelbaar aangezien ze allemaal gecontroleerd worden door de Chinese communistische partij. In dat opzicht kan het bijvoorbeeld nog lastig worden dat het Chinese CGN meebouwt aan de nieuwe Engelse kerncentrale in Hinkley Point. De Chinese staat is op die manier actief als energieproducent in Europa en Europa verbiedt dat energieproducenten zich inmengen in de activiteiten van netbeheerders. Net om die reden werd Electrabel gedwongen om haar belang in Eandis te verkopen en ging die laatste op zoek naar nieuw kapitaal. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234