Woensdag 08/04/2020

Zo is het maar net niet

Sensationeel, oppervlakkig en alleen in de ban van de kijkcijfers. De Amerikaanse tv-reeks The Newsroom wil die vaak gehoorde kritiek op de nieuwscultuur van vandaag overstijgen. Met nieuwsuitzendingen waar feiten centraal staan en kijkcijfers ondergeschikt zijn. Maar hoe realistisch is dat beeld van een nieuwsredactie? We vroegen aan het drie Vlaamse nieuwsmakers. Jan Debackere

'Ik ben een leider in een industrie die foute verkiezingsuitslagen gaf, de angst voor terreur opklopte, controverse gewichtiger deed lijken. Een industrie ook die er niet in slaagde om te berichten over aardverschuivingen in ons land zoals de ineenstorting van ons financiële systeem en de waarheid te brengen over de grootte van de bedreigingen die voor ons staan." Will McAvoy, de anchorman van het nieuwsmagazine News Night, spaart zichzelf en de journalistieke klasse niet als hij in The Newsroom mea culpa slaat over alles wat fout gegaan is in de media.

De verklaring voor dat falen is voor McAvoy simpel: "We legden de lat lager omwille van de kijkcijfers." Dus beslissen McAvoy en zijn ploeg om het anders te doen in News Night. Feiten zijn weer heilig en ook weinig sexy onderwerpen krijgen veel tijd om behandeld te worden.

Met The Newsroom houdt scenarist Aaron Sorkin, die ook al tekende voor The West Wing, een pleidooi voor de goede gedegen journalistiek die hij nu mist in de Verenigde Staten. "Ik wou een valentijnskaart schrijven, een liefdesbrief voor de journalistiek."

De serie ademt dan ook een bijna nostalgisch verlangen uit naar de nieuwsuitzendingen van enkele decennia geleden, toen legendarische ankermannen als Walter Cronkite nog de gids waren voor vele Amerikanen. Toen nieuwsuitzendingen nog geen nieuwsshows waren ook. Maar Sorkins beeld van hoe een nieuwsredactie zou moeten zijn, kreeg in de Amerikaanse pers meteen flink wat kritiek. Utopisch en naïef, meenden de recenserende journalisten. Zouden de Vlaamse nieuwsmakers er ook zo over denken?

"Ik herkende toch veel in de reeks", zegt VRT-nieuwsanker Wim De Vilder. "The Newsroom toont mooi de discussies die er vaak zijn op de redactie over hoe en wanneer je iets brengt. De spontane vergaderingen, de frustratie als je niet op de redactie bent bij een groot nieuwsfeit enzovoort. Het zit er allemaal in. Al gaat het er bij ons toch iets minder heftig aan toe in vergelijking met het voortdurende gescheld en geroep in The Newsroom. En ook ons loon zal wel net iets lager liggen. Maar de manier waarop de redactie werkt is in ieder geval een stuk realistischer dan bij Borgen,waar drie of vier mensen alle beslissingen namen."

"Al hebben wij hier toch geen anker als Will McAvoy die bijna op zijn eentje de keuze van de onderwerpen kan bepalen", vindt VTM-journalist Ezra Eeman, die nog een tijdlang in de Verenigde Staten woonde. "Ankers plegen altijd overleg. Aan de andere kant brengt The Newsroom wel mooi de dynamiek van een nieuwsdienst in beeld." Klopt, zegt VRT-journaliste Linda De Win. "De strijd der ego's, de ijdelheid, de strijd tussen het anker en de eindredacteur die zijn ding wil doen en je door het oortje toeroept etcetera. Het is soms echt wel herkenbaar. Ik heb er iets aan."

Politieke spelletjes

Maar hoe graag de drie journalisten ook naar The Newsroom hebben gekeken, allen geven ze ook aan dat het beeld dat je in de reeks krijgt niet meteen overeenstemt met de Vlaamse situatie. Door de uitgesproken politieke profilering van de Amerikaanse zenders in de eerste plaats. McAvoy en News Night zijn bijvoorbeeld duidelijk niet echt vrienden van de republikeinen en de Tea Party. "Als openbare omroep is het not done om je eigen opinie te laten gelden," legt De Vilder uit. "Je mag het laten zien als iets je raakt of je kunt persoonlijke accenten leggen, maar je moet wel neutraal blijven."

Een andere fundamentele kritiek is de manier waarop de redactie van News Night werkt. "Dat is geromantiseerd", geeft Linda De Win aan. "De manier waarop zij met nieuws omgaan en alles proberen te dubbelchecken, is soms te mooi om waar te zijn. Soms moet je al iets brengen tijdens de uitzending, zonder dat je de tijd hebt gehad om het te dubbelchecken. Nu moet het allemaal wat sneller in vergelijking met vroeger, en ook de sociale media spelen daar een rol in."

"Je ziet ook meer politieke spelletjes en intriges", vult Ezra Eeman aan. "De CEO van de zender roept er de baas van de nieuwsdienst bijvoorbeeld al eens op het matje. Ik denk niet dat Kris Hoflack (de hoofdredacteur van VTM, red.) op die manier door Christian Van Thillo in een kamer wordt geroepen."

Maar hoe zit het dan met de druk van de kijkcijfers? Volgens Sorkin laten Amerikaanse tv-zenders de inhoud van hun nieuws bepalen door wat de kijker wil zien, of toch door wat de tv-bazen denken dat die kijker wil zien. Een kritiek die hier ook vaak opduikt. "Maar wij als journalisten krijgen er in de dagelijkse praktijk niet mee te maken", stelt Ezra Eeman. "Mijn bazen hebben me nog nooit aangesproken op het feit dat de kijkers zouden afgehaakt hebben bij een reportage."

Sowieso is een programma als News Night niet meteen iets voor VTM, meent Eeman. "Dat is in een commerciële omgeving niet haalbaar. Idealiter zou het op een openbare omroep kunnen, maar ook daar moet het nu toch iets korter en gevatter zijn dan vroeger, toen men misschien nog meer tijd had om iets meer in de diepte te gaan."

Dus zijn kijkcijfers toch belangrijk? Natuurlijk, luidt het unisono, want als niemand naar je nieuwsuitzending kijkt, ben je niet goed bezig, luidt het zowel bij VTM als VRT. "Wat heb je aan een heel kwalitatief journaal waar een heel klein publiek naar kijkt?", vraagt Wim De Vilder zich af. "Wij werken met belastinggeld en we hebben de plicht om zo veel mogelijk Vlamingen zo goed mogelijk te informeren. Vroeger werd de VRT verweten te veel bezig te zijn met wat volgens de journalisten nieuws is en niet met wat bij de mensen leefde. Nu proberen we daar een goed evenwicht in te vinden."

"Sinds ik in 1988 bij de VRT ben begonnen, stel ik wel een duidelijk verschil vast", geeft Linda De Win aan. "Ik herinner me nog dat Dutroux eerst geen nieuws was. Dat was een verkeerde houding, maar de jaren daarna zijn we daarom soms al eens in de andere richting doorgeslagen. Nu hebben we bijvoorbeeld opnieuw meer aandacht voor het buitenland en wordt er meer nagedacht over de structuur van het structuur. Ik denk dat er nu een redelijk evenwicht is gevonden."

The Newsroom, vanavond om 21.35u op Canvas.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234