Donderdag 02/12/2021

Zo hou je champagne Ab Fab

Patsy: (tegen de rechter) 'Mijn naam is Patsy Stone. Ik ben alcoholicus en wat zij deed, was een daad van menselijkheid.'

Rechter: 'Dat is niet bepaald een reden om een krat champagne te stelen.'

Eddie: 'Hebt u enig idee hoe duur champagne vandaag is?'

Het is maar een van de vele geschifte scènes uit de Britse succesreeks Absolutely Fabulous, maar hij spreekt boekdelen. Twee disfunctionele vrouwen die hun neuroses te lijf gaan door te shoppen en de champagne vlotjes te laten stromen, indien gewenst in combinatie met vodka (de fameuze en explosieve cocktail Stolly-Bolly) of bourbon (Veuve & Bourb, ook bekend als de Veuve Lurve). Hoe kan dit geen succesformule zijn? Hoewel de serie in 2004 werd afgerond, zal niemand protesteren bij het twintigjarige bestaan van Ab Fab. Joanna 'Patsy Stone' Lumley en Jennifer 'Edina Monsoon' Saunders zijn verre van uitgeblust. Rond de feestperiode vormen ze met hun special het middelpunt van de kerstgekte op BBC. Bovendien staat er een film in de steigers, zo lieten Saunders en Lumley weten.

De fans watertanden alvast, en ze zullen niet teleurgesteld zijn, want in die zeven jaar is er weinig veranderd in the Monsoon residence. De BBC belooft dat de een nog steeds een bitch van een moderedactrice is, en de ander nog steeds ergens op de bodem van een champagneglas ligt. En toch was de serie niet meteen negatief voor champagne. Integendeel. Herinnert u zich de aflevering waarin de keuken was uitgebrand (nadat Patsy in coma was gevallen met een brandende sigaret tussen de roodgeverfde lippen) en er dus maar een nieuwe werd geïnstalleerd? De champagnekoelkast in de nieuwe keuken was voor de helft gevuld met Veuve Clicquot, voor de helft met Bollinger... Neem er een fles uit, dan wordt de rij automatisch aangevuld.

Uiteindelijk is niemand jaloers op de avonturen en mislukkingen van Eddie en Patsy, noch op hun lelijke garderobe. Maar elke dag champagne, het is, hoe decadent ook, de natte droom van menig bubblyliefhebber.

De kunstenaar en de fles

In de westerse cultuur wordt de aard van een gelegenheid doorgaans gedefinieerd door de drankjes die worden geserveerd. Champagne staat - daar bestaat geen twijfel over - synoniem voor feest. In die mate zelfs dat het openen van een fles champagne op een doordeweekse dag meestal de vraag oproept wat er dan precies wordt gevierd. Je zou denken dat zo'n traditionele godendrank nog weinig moeite hoeft te doen om zichzelf aan de man te brengen. Niets is minder waar. Sinds de goedkopere cava terrein wint, wringt champagne zich in allerlei bochten om gezien en gedronken te worden.

Hij presenteert zichzelf in cocktails, bijvoorbeeld. Met fruitpulp, zoals de Mimosa en de Bellini. Met een likeur erbij, zoals de bekende kir royal. Of on the rocks, zoals Moët & Chandon zijn nieuwe champagne Ice Impérial voorstelt. Een hit in de Verenigde Staten, maar kenners huiveren bij het idee van ijsblokjes in champagne. Die zouden de bubbels sneller verjagen, terwijl nu net de bubbels het smaakmakende hart van een goede champagne zijn. En dan is er nog de hippe cocktail met suiker en angostura bitter, wat min of meer een luxevariant op de Spritz oplevert.

Nog een tactiek om de aandacht te trekken is die andere ab fab-aanpak: die van de limited edition. De kunstenaar en de fles.Als de inhoud niet overtuigt, dan de vorm misschien. De Dom Ruinart 2002, nochtans een vintagechampagne, wordt dezer dagen verkocht in een donkerkleurige fles die werd ontworpen door de Nederlands-Duitse designer-kunstenaar en halve neopunker Maarten Baas. Voor moederdag lanceerde Piper-Heidsieck een beperkte oplage ontworpen door de Franse ontwerper Jean-Paul Gaultier. En dit najaar zit de verrassing hem in rood kroko. De Bodyguard is een fles in een "sexy rode" krokodillenlederen hoes. Om het hoogtepunt extra glans te geven, aldus het champagnehuis.

Napoleon achterna

Glamour en glitter, en de drempel verlagen: dat is wat veel champagnemerken vandaag ambiëren. Maar sommige merken kiezen een andere weg, met name die van de traditie. Een huis dat boven de rest uitsteekt - zowel wat het idee als de prijs betreft - is G.H. MUMM met de cadeaubox Le Sabre. Voor 750 euro hebt u een wit gelakte en met leder beklede houten doos met koelcel, die een fles Cordon Rouge huisvest, en een champagnesabel ontworpen door de Franse designer Patrick Jouin.

Nu is het sabreren van champagne een zeer oude traditie die nog uit de tijd van Napoleon stamt, waarbij de fles met het blad van een sabel wordt 'onthoofd'. Sinds de cavaleristen van het Franse leger aan het begin van de 19de eeuw hun overwinningen vierden door de champagne ceremonieel te sabreren, groeide de techniek uit tot een kunstvorm die in de jaren tachtig opnieuw van onder het stof werd gehaald. Dat gebeurde door een Franse restaurateur die merkte dat hij meer champagne verkocht als hij de flessen sabreerde. Hij richtte er zelfs een broederschap voor op, de Confrérie du Sabre d'Or, waar leden zich kunnen bekwamen in de kunst van het sabreren (www.lesabredor.be).

Slim van het huis om net nu, in tijden van overdaad en bingedrinking, de aandacht opnieuw te vestigen op een wow-moment, en het rituele en ceremoniële aspect van alcohol. Al is sabreren niet iets dat iedereen thuis moet proberen. Het is een delicate truc, die enkel met champagne gekoeld op 6°C mag worden uitgevoerd, omdat de druk in de fles dan om en bij de 6 Bar is. Is de temperatuur hoger of lager, dan is ook de druk en het gevaar op explosie of versplintering reëel. En ook bij prosecco, schuimwijn of cava varieert de druk te veel om een geslaagde decapitatie van de fles te garanderen. Probeer het vooral niet thuis als u de techniek niet onder de knie hebt, of het u ontbreekt aan het geschikte materiaal. Het broodmes volstaat niet.

Monroe en Mad Men

Spreekt dat sabreren u wel aan? Dan bent u gevoelig voor verhalen en vertellingen. En dan wilt u ook graag weten dat Napoleons favoriete champagne Moët & Chandon was. Dat van Marilyn Monroe wordt gezegd dat ze niet alleen Piper-Heidsieck bij het (of als?) ontbijt dronk, maar ze er ook wel eens in baadde. Wij voelen ons bijvoorbeeld, met de terugkeer van Ab Fab in het achterhoofd, nogal neigen naar de Bollinger. James Bond dronk die ook, maar was net zo goed een fan van Dom Perignon, de monnik die echt niet de méthode traditionelle of champenoise heeft ontdekt. En nu we de naam van Winston Churchill zien in de column enkele pagina's verder, willen we wel eens een Pol Roger proeven, die zelfs een cuvée naar hem vernoemde.

Maar dat kan morgen, met Mad Men nog vers in het geheugen, volledig overslaan op een Old Fashioned, de vaste cocktail van Don Draper en George Lucas. Misschien leest u Catcher in the Rye en krijgt u zin in een Tom Collins. Kijkt u op een koude zondagnamiddag The Big Lebowski en krijgt u zin in een White Russian. Of wilt u, na het zien van Boardwalk Empire - waar erg veel gedronken wordt ondanks de drooglegging van de jaren dertig van vorige eeuw - een Mint Julep, ook het favoriete drankje van de Amerikaanse auteur William Faulkner. Of neigt u toch naar champagne, maar dan geserveerd in de ronde platte coupes? Misschien is het niet goed voor de smaak, dan toch voor de sfeer. Wat lekker was in Casablanca, kan niet slecht zijn.

Vreemd toch, hoe drinkende figuren ons blijven aanspreken. Hoe zowel historische als fictieve personages ons inspireren in onze drankkeuze. Het is als met roken. Zien drinken doet zin krijgen in drinken. Dat heeft eigenlijk niets met champagne te maken, maar alles met sociale psychologie en identificatie, dezelfde mechanismen die de reclamewereld draaiend houden.

Minder depressief

Toch zit er volgens de Nederlandse psycholoog Ap Dijksterhuis meer diepte in ons drinkgedrag dan we denken. De hoogleraar in de psychologie van het onbewuste aan de Radboud Universiteit van Nijmegen is een gepassioneerd wijnkenner wiens vakanties bestaan uit het bezoeken aan chateaus, het verzamelen van flessen en het monkelend naar zichzelf kijken als hij een fles van 145 euro heeft gekocht bij een bekend huis als Chapoutier.

In zijn recente boek De merkwaardige psychologie van een wijndrinker mijmert hij aan de hand van zijn proefavonturen over de psychologie van het optimale genieten en het cerebrale genieten, van het kopen van geluk, van de bewondering, van de dronkenschap en de voorpret.

"Het belang van voorpret kan niet voldoende benadrukt worden", schrijft hij als nabeschouwing op een dag van koken en genieten. Voorpret is een psychologische luxe die is voorbehouden aan mensen, je moet er mentaal voor in de tijd kunnen reizen. Het is intenser dan nagenieten, en bovendien speelt het zich af in andere hersengedeelten dan de gewone pret. Een mens met voorpret maakt dopamine aan, wat er weer voor zorgt dat hij zich beter voelt en minder vaak depressief is.

Het advies van psycholoog Dijksterhuis: zorg dat je zoveel mogelijk voorpret hebt. Vooruitkijken naar de feestdagen, en dus ook naar flûtes vol parelend goed, is goed voor ons. Net zoals ervaringen goed zijn voor ons, zo weet de auteur. Mensen ervaren een hoger geluksgevoel na een aangename ervaring dan na een materiële aankoop.

Goede wijn, en dus ook de betere champagne, is dan wel een materiële aankoop, het kan een geweldige ervaring worden als u klinkt in goed gezelschap. En we genieten dus nog veel meer als we verwachten dat we gaan genieten. Of u dat nu cerebraal en ritueel doet, of onbekommerd toeterend als de dames van Absolutely Fabulous, het is in elk geval goed voor u. Hou dat in gedachten als u uw eindejaarsinkopen doet.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234